Türkiye'den Ulusal Yapay Zeka Eylem Planı

Türkiye, veri egemenliğine ve yerli altyapıya odaklanan yeni açıklanan beş yıllık yapay zeka planıyla kendisini küresel teknoloji yarışının ön saflarına konumlandırıyor.

5 yıllık rota belli

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı öncülüğünde ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Haziran ayında duyurulan 2026-2030 yol haritası, "Fark Et, Faydalan, Üret ve Yönet" teması altında yerel yapay zeka modelleri oluşturmak ve işlem gücünü artırmak için 16 yüksek öncelikli eylemi hedefliyor.

Plan, yapay zekanın güvenli ve bilinçli kullanımını teşvik etmek amacıyla iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa ulaşmayı hedefleyen Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı ve Güvenli Kullanım Programını içeriyor.

Ayrıca, 2030 yılına kadar 1 milyon çalışanın yeni becerilerini değerlendirecek ve araştırma, girişimcilik ve eğitim için 500 uluslararası uzmanı Türkiye'ye davet edecek bir Ulusal Yapay Zeka Yetenek Programı da içeriyor.

Ulusal Veri Kütüphanesi, güvenli veri alanları ve Yapay Zeka Şampiyonları Programı bu çabaları destekleyecektir. Plan ayrıca, hükümet, iş dünyası, üniversiteler ve sivil toplumdan üyelerin yer alacağı Ulusal Yapay Zeka Etik Kurulu'nu da oluşturacaktır.

Bilişim yatırımlarına 10 milyar dolar hedefleniyor

Plan, rekabetçi, düşük karbonlu bir ulusal bilişim sistemi oluşturmayı hedefliyor. Ulusal Yapay Zeka Bilişim Stratejisi ve uzun vadeli yatırım planı altı ay içinde hazır olacak.

Plan, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı aracılığıyla çoğunlukla özel sektörden olmak üzere en az 10 milyar dolarlık yatırım çekmeyi hedefliyor. 2030 yılına kadar en az 1 gigawatt veri merkezi kapasitesi ve 10 terawatt-saat düşük karbonlu elektrik anlaşması yapılması amaçlanıyor.

Herkese Açık GPU Programı, girişimcilere, küçük işletmelere ve araştırmacılara işlem gücüne erişim imkanı sağlayacak. Ayrıca ülke genelinde yapay zeka büyüme bölgeleri ve bölgesel mükemmeliyet merkezleri, paylaşımlı yapay zeka fabrikaları da dahil olmak üzere planlanıyor.

Kamu sektörü tedariki ve finansmanı

Kamu sektörü, yapay zeka çözümleri satın alarak öncülük edecek ve yatırım bütçesinin en az %2'si yapay zeka projelerine ayrılacak. Sağlık, enerji, üretim ve coğrafi bilgi sistemleri alanlarında pilot projeler planlanıyor.

Bu çalışmayı desteklemek üzere iki finansman programı yürütülecektir: Projelerin %40'ının pilot veya prototip aşamasına ulaşmasını hedefleyen 10 milyar TL (208,67 milyon dolar) tutarındaki Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ve en az 20 girişimin A/B Serisi veya ölçeklendirme yatırımına ulaşmasına yardımcı olmak için 15 milyar TL tutarındaki Yapay Zeka Büyüme Fonu.

Robotik ve uluslararası işbirliği

Plan ayrıca, savunma sanayindeki robotik ve otonom sistemler bilgisini sivil amaçlar için kullanmayı da hedefliyor. Otonom sürüş için altyapı, kurallar ve test alanları geliştirecek.

Plan, 2027 yılının sonuna kadar üç ana pilot proje, iki üniversite-sanayi robotik merkezi, üç test sahası ve savunmadan sivil kullanıma teknoloji transferi için üç proje hedefliyor. 2030 yılına kadar ise beş ihracat veya ortak geliştirme anlaşmasına sahip olmayı umuyor.

Türkiye, uluslararası alanda 2027 yılına kadar en az beş ülkeyle yapay zeka iş birliği anlaşması imzalamayı ve bölgesel ve küresel ortaklıklar aracılığıyla ortak yapay zeka altyapısı ve eğitim çalışmaları yürütmeyi planlıyor.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kaçır, "Türkiye olarak bu dönüşüme seyirci kalmayacak, öncülerinden olacağız. Kendi değerleriyle yapay zeka teknolojileri geliştiren, güvenilir ürün ve hizmetler üreten ve sanayiden sağlığa, eğitimden kamu hizmetlerine kadar stratejik alanlarda yapay zeka çözümlerini yaygınlaştıran bir Türkiye inşa edeceğiz. Yapay zekayı, Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığının ve ekonomik kalkınmasının yeni güç alanlarından biri haline getireceğiz." dedi.