Yeni yayımlanan düzenlemeyle birlikte sosyal medya ve dijital reklam ekosisteminde önemli değişiklikler yürürlüğe girdi. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik; dijital dolandırıcılık, manipülatif reklam teknikleri ve kullanıcı güvenliği konusunda daha sıkı bir çerçeve oluşturuyor.
Yapay zeka ile üretilen içeriklerde şeffaflık dönemi
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri, yapay zeka destekli reklam içeriklerine yönelik yeni kurallar oldu. Özellikle son yıllarda yaygınlaşan ve “deepfake” olarak bilinen teknolojiyle üretilen sahte videoların tüketicileri yanıltıcı biçimde kullanılması artık daha sıkı denetlenecek.
Yeni kurala göre, gerçek bir insandan ayırt edilmesi zor olan dijital karakterler veya görseller kullanıldığında bunun açıkça belirtilmesi gerekecek. Böylece kullanıcıların, izledikleri içeriğin yapay zeka tarafından üretildiğini bilerek karar vermesi amaçlanıyor. Ayrıca gerçek kişilerin dijital kopyalarının, bir ürünü kullanmış veya tavsiye etmiş gibi gösterilmesi de yasak kapsamına alındı.
“Karanlık tasarım” uygulamalarına sıkı takip
Yönetmelikte öne çıkan bir diğer konu ise kullanıcı davranışlarını manipüle eden “karanlık tasarım” (dark patterns) yöntemleri oldu. Bu yöntemler; kullanıcıyı farkında olmadan abonelik başlatmaya yönlendiren, üyelik iptalini zorlaştıran veya sahte stok uyarılarıyla acele karar aldıran arayüz tasarımlarını kapsıyor.
Yetkililer, bu tür dijital manipülasyonların tespiti halinde ilgili reklam veya içerikleri durdurabilecek. İhlalin büyüklüğüne göre para cezaları da uygulanabilecek.
Influencer paylaşımlarında reklam açıklaması zorunlu
Sosyal medya ekonomisinin en hızlı büyüyen alanlarından biri olan influencer pazarlaması da yeni kurallardan etkilendi. Artık içerik üreticilerinin ürün tanıtımlarında elde ettikleri her türlü menfaat ilişkisini açıkça belirtmeleri gerekiyor.
Hediye ürün gönderimi, sponsorluk anlaşmaları, indirim kodları veya davetli etkinlikler gibi iş birlikleri “reklam” veya “tanıtım” etiketiyle paylaşılmak zorunda olacak. Amaç, gizli reklamların önüne geçmek ve takipçilerin hangi içeriklerin ticari amaç taşıdığını net biçimde anlamasını sağlamak.
Çevre dostu iddialar için belge şartı
Düzenleme, küresel ölçekte tartışılan “greenwashing” yani yeşil aklama sorununu da kapsıyor. Şirketler artık ürünlerini “doğa dostu”, “sürdürülebilir” veya benzeri çevresel iddialarla tanıtmak istediklerinde bunu belgelemek zorunda olacak.
Akademik onay veya akredite kuruluşlardan alınmış resmi belgeler olmadan bu tür ifadelerin kullanılması mümkün olmayacak. Bu adım, hem tüketiciyi korumayı hem de gerçekten çevre dostu üretim yapan markaların haksız rekabete uğramasını önlemeyi hedefliyor.
Çocukların dijital verileri korunacak
Yeni yönetmelikle çocuklara yönelik dijital reklamcılık da sınırlandırıldı. Çocukların oyun alışkanlıkları, internet davranışları veya kişisel verileri analiz edilerek onlara özel reklam gösterilmesi yasaklanıyor.
Bu düzenleme, özellikle veri profilleme yoluyla çocukların ticari hedef haline getirilmesini engellemeyi amaçlıyor.
İhlallerde milyonluk cezalar gündemde
Denetim sürecini Reklam Kurulu yürütecek. Kurul, aykırı içerikleri resen inceleme yetkisine sahip olacak. 2026 yılı itibarıyla uygulanacak idari para cezalarının alt sınırı 79 bin lira seviyesindeyken, üst sınırın 31,8 milyon lirayı aşabildiği belirtiliyor.
Türkiye’de sosyal medya kullanım oranının yüzde 89,5 seviyesine ulaşması, bu alanı hem büyük bir ticaret kanalı hem de dolandırıcılık riski taşıyan bir alan haline getiriyor. Yeni düzenleme, bu dijital ekosistemi daha güvenli ve şeffaf hale getirmeyi hedefliyor.
