Hürmüz Boğazı Krizi Batı'ya Sıçrıyor
Küresel enerji piyasaları, 1970'lerdeki petrol şokunu gölgede bırakabilecek bir sistemik çöküşün eşiğinde. Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalmasıyla başlayan arz krizi, Asya'daki yakıt karnelemesinin ardından şimdi Avrupa ve ABD'yi vurmaya hazırlanıyor.
Enerji koridorunun kalbi Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, küresel ekonomiyi geri dönüşü olmayan bir stagflasyon sarmalına sürüklüyor. Sektör temsilcileri, yöneticiler ve ticaret uzmanlarıyla yapılan görüşmeler tek bir gerçeği ortaya koyuyor: Dünya, karşı karşıya olduğu krizin ciddiyetini henüz tam olarak kavrayabilmiş değil.
"11 Milyon Varillik Devasa Boşluk"
Basit bir hesaplama, krizin boyutunu gözler önüne seriyor. Boğazın kapanması, telafi edici müdahalelere rağmen küresel petrol akışını günde yaklaşık 11 milyon varil azalttı. Bu rakam; İngiltere, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya’nın toplam günlük tüketiminden daha büyük bir açığa işaret ediyor.
TotalEnergies SE CEO’su Patrick Pouyanne, Houston’daki CERAWeek konferansında durumu şu sözlerle özetledi:
"Küresel ham petrol ve LNG kapasitesinin yüzde 20’sinin Körfez’de atıl kalması kabul edilemez. Bu kriz 3-4 ay daha sürerse, dünya sistemik bir sorunla karşı karşıya kalacaktır."
LNG ve Sanayi Üretimi Tehdit Altında
Petrolün ötesinde, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tarafında durum çok daha vahim. Küresel LNG arzının beşte biri bu rotadan geçiyor ve petrolün aksine gaz sevkiyatı için alternatif bir yol bulunmuyor.
Katar’daki dev tesislerin füze saldırılarıyla hasar alması ve onarımın 5 yıl sürebileceğinin açıklanması, arz güvenliğini uzun vadeli bir karanlığa itiyor. Ayrıca, plastikten ilaca kadar her alanda kullanılan petrokimya ham maddelerinin eksikliği, sanayi üretimini durma noktasına getirebilir.
200 Dolarlık Petrol ve Stagflasyon Riski
Piyasalarda henüz 2008’deki 147,5 dolarlık rekor kırılmamış olsa da, vadeli işlemler savaşın başından bu yana %55 artarak 112 dolar seviyesine ulaştı.
Bloomberg Economics verilerine göre; petrolün 170 dolara yükselmesi durumunda, büyüme oranları yarı yarıya düşecek ve enflasyon iki katına çıkacak.
Bu durum, ABD ara seçimlerinden merkez bankalarının faiz politikalarına kadar her şeyi kökten değiştirebilecek bir "stagflasyon şoku" anlamına geliyor.
Trump Yönetiminin Seçenekleri Tükeniyor mu?
ABD Başkanı Donald Trump ve ekibi, stratejik rezervleri piyasaya sürerek ve Rusya/İran petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak esneterek zaman kazanmaya çalışıyor.
Ancak uzmanlar, bu müdahalelerin sınırlı olduğunu vurguluyor. Amerikan Petrol Enstitüsü CEO’su Mike Sommers, "Elimizdeki plan oldukça kısıtlı" diyerek tüketicileri korumanın giderek zorlaştığını itiraf etti.
Asya’da Karne Dönemi Başladı
Krizin ilk etkileri Asya pazarında "talep daralması" olarak kendisini gösterdi. Bazı ülkeler yakıt stoklamaya ve karne uygulamasına geçerken, dizel ve jet yakıtı fiyatları şimdiden 200 dolar bandını aşmış durumda.
Avrupa'nın önümüzdeki haftalarda ciddi bir dizel kıtlığıyla karşı karşıya kalması ve yükleri güvence altına almak için astronomik fiyatlarla rekabet etmesi bekleniyor.