NASA'nın yeni uzay gözlemevi Roman fırlatılıyor
NASA, karanlık enerji ve karanlık madde başta olmak üzere evrenin en büyük gizemlerini araştırmak için geliştirdiği yeni nesil uzay gözlemevini fırlatmaya hazırlanıyor.
Roman, 1990'da fırlatılan Hubble Uzay Teleskobu ile 2021'de uzaya gönderilen James Webb Uzay Teleskobu'nun ardından NASA'nın yeni amiral gemisi gözlemevlerinden biri olacak.
Geniş görüş alanı ve yüksek tarama hızı sayesinde Roman'ın, evrenin yapısını, bileşimini ve zaman içerisindeki gelişimini daha önce mümkün olmayan ölçekte incelemesi bekleniyor.
2 MİLYARDAN FAZLA GALAKSİYİ İNCELEYECEK
NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi'nde Roman projesinin kıdemli bilim insanı Julie McEnery, teleskobun geniş gözlem kapasitesinin bilim insanlarına tuhaf, nadir ve sıra dışı gök cisimlerini keşfetme imkanı sağlayacağını söyledi.
Roman'ın ana araştırmasının bir yıldan uzun sürmesi bekleniyor.
McEnery, bu çalışma kapsamında 2 milyardan fazla galaksinin gözlemleneceğini belirterek yıldızların, galaksilerin ve galaksi kümelerinin nasıl oluşup geliştiğinin araştırılacağını söyledi.
Teleskop aynı zamanda evrenin zaman içinde nasıl genişlediğini ölçerek karanlık madde ve karanlık enerjinin doğasının anlaşılmasına katkı sağlamaya çalışacak.
Yaklaşık 13,8 milyar yıl önce Büyük Patlama ile başlayan evren o tarihten bu yana genişliyor. Bilim insanları 1998'de bu genişlemenin giderek hızlandığını ortaya koymuş, bunun arkasındaki görünmez gücü açıklamak için karanlık enerji kavramını geliştirmişti.
Bugünkü modellere göre yıldızlar, gezegenler, gaz ve toz gibi bildiğimiz normal madde evrenin yalnızca yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyor. Karanlık maddenin payının yaklaşık yüzde 27, karanlık enerjinin ise yüzde 68 olduğu tahmin ediliyor.
EINSTEIN'IN SORUSUNU DA ARAŞTIRACAK
Roman'ın araştıracağı önemli sorulardan biri de karanlık enerjinin zaman içinde değişip değişmediği olacak.
Teksas Üniversitesi'nden kozmolog Mustapha Ishak, son gözlemlerin karanlık enerjinin zaman içerisinde değişebileceğine ilişkin dikkat çekici ipuçları verdiğini belirtti.
Roman, galaksilerin evrendeki dağılımını haritalayacak ve maddenin ışığı büktüğü kütleçekimsel merceklenme olayını inceleyecek.
Bu ölçümlerle Albert Einstein'ın 1915 yılında ortaya koyduğu genel görelilik teorisinin milyarlarca ışık yılı ölçeğinde de geçerliliğini koruyup korumadığı test edilecek.
Ishak, "Bu, fiziğin en temel sorularından birine yanıt arıyor: Evreni en büyük ölçeklerde hangi yasa yönetiyor?" dedi.
Roman'ın bir diğer önemli görevi ise Güneş Sistemi'nin dışında bulunan ötegezegenleri araştırmak olacak.
Bugüne kadar 6 bin 350'den fazla ötegezegen keşfedildi. Roman'ın şimdiye kadarki en kapsamlı ötegezegen araştırmalarından birini gerçekleştirerek binlerce yeni gezegen keşfetmesi bekleniyor.
Teleskop ayrıca Güneş Sistemi'ne benzer gezegen sistemlerinin ilk kapsamlı istatistiksel haritasının çıkarılmasına katkı sağlayacak ve nispeten yakın bazı ötegezegenlerin doğrudan görüntülenmesine yönelik yeni teknolojileri test edecek.
DÜNYA'DAN 1,6 MİLYON KİLOMETRE UZAKTA ÇALIŞACAK
Fırlatmanın ardından Roman, Dünya'dan yaklaşık 1,6 milyon kilometre uzaklıktaki Lagrange 2 (L2) noktasına doğru yol alacak.
James Webb Uzay Teleskobu da aynı bölgede görev yaparken Hubble, Dünya'ya yakın yörüngede bulunuyor.
Roman'ın görev süresi beş yıl olarak planlandı. Ancak NASA, teleskobun yakıtının beş yıl daha çalışmasına imkan verebileceğini belirtiyor.
Teleskop, adını NASA'nın ilk baş astronomu Nancy Grace Roman'dan alıyor. "Hubble'ın annesi" olarak da anılan Roman, 2018 yılında 93 yaşında hayatını kaybetmişti.