Uzatmalı Covid belirtileri neler, Aşı olmayanlar dikkat!

Covid-19’a yakalanıp iyileştikten sonra uzun vadeli problemler yaşayanlar ‘uzatmalı Covid’ olarak adlandırılıyor. Peki belirtileri neler aşı işe yarıyor mu tedavisi var mı? Detaylar BBC’nin kapsamlı haberinde.
Takip et
Uzatmalı Covid belirtileri neler, Aşı olmayanlar dikkat!
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Covid-19’a yakalanan pek çok kişi hastalığı ağır geçirmiyor ve kısa zamanda iyileşiyor. Ama hastalığı ağır geçirmeyenlerde bile, iyileştikten sonra uzun vadeli problemler yaşayanların sayısı azımsanmayacak kadar fazla.
Bu olgu ‘uzatmalı Covid’ olarak adlandırılıyor.

Birçok ülkede, salgın sebebiyle uygulanan kısıtlamalar kaldırılırken, henüz aşı olmamış kişilerin uzatmalı Covid problemiyle karşı karşıya kalacağına dair endişeler dile getiriliyor.

Uzatmalı Covid belirtileri neler?

İngiltere’de sağlık çalışanlarına yönelik kılavuzda, hafif ya da ağır olsun, Covid semptomlarının enfeksiyon başladıktan 12 hafta sonra bile devam etmesi ve başka bir sebep bulunmaması halinde uzatmalı Covid tanısı konabileceği söyleniyor.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi (NHS), uzatmalı Covid semptomlarını şu şekilde sıralıyor:

aşırı yorgunluk
nefes darlığı, çarpıntı, göğüste ağrı ve sıkışma
hafıza ve konsantrasyon problemi (“beyin bulanıklığı”)
tat ve koku duyusunda değişme
eklem ağrısı

Konuyla alakalı anketlerde onlarca, hatta yüzlerce başka şikayetlerin de dile getirildiği görüldü. Bu konuda en kapsamlı incelemeyi yapan Londra’daki UCL Üniversitesi, uzatmalı Covid hastalarında, 10 organ sistemini etkileyen 200 semptom belirlendi.

Bunlar arasında halüsinasyon, uykusuzluk (insomnia), duyma ve görme duyularında değişme, kısa dönemli hafıza kaybı ve konuşma ve dil becerileriyle alakalı problemler yer alıyor. Öte Yandan mide ve bağırsak problemleri, idrar torbası problemleri, bazı kadınların periyod düzeninde değişme ve cilt problemleri da sıralanabiliyor.

Bu semptomların derecesi kişiden kişiye değişebiliyor, ama pek çok kişi banyo, alışveriş, kelimeleri hatırlama gibi işlemlerde zorluk çektiğini ifade ediyor.

Uzatmalı Covid’e neden olan ne?

Bunu henüz tam olarak bilmiyoruz.
Ama olası bir neden, bazı insanların koronavirüse karşı bağışıklık sisteminin aşırı çalışması sebebiyle yalnızca virüse değil dokulara da saldırıya geçmesi olabilir. Virüse karşı kuvvetli bağışıklık tepkisi veren kişilerde bu vaziyet görülebilir.
Virüsün hücrelerimize saldırıp tahrip etmesi de beyinde bulanıklık ve tat ve koku alma duyusunun kaybı gibi semptomlara yol açıyor olabilir. Aynı biçimde damarların virüs sebebiyle tahrip olması da kalp, akciğer ve beyinle alakalı problemlere neden olabilir.
Bu konudaki bir öbür teoriye göre ise virüs kalıntılarının vücutta kalmaya devam etmesi sebebiyle bir müddet sonra tekrardan aktif hale gelmesi olasılığı söz konusu olabilir.

Herpes (uçuk) ve halk arasında öpüşme hastalığı olarak bilinen hastalığa yol açan Epstein Barr virüsü gibi başka virüslerde de benzer bir vaziyete rastlanır. Fakat bunun Covid’de de meydana gelebileceğine dair henüz fazla veri yok.
Farklı kişilerde farklı problemlerin ortaya çıkmasına neden olan bir vaziyetten söz edilebilir.

Uzatmalı Covid kimlerde görülüyor, ne kadar yaygın?

Bu soruya kesin yanıt vermek bugün için zor, zira doktorlar uzatmalı Covid’i resmi tanı biçiminde kayda geçirmeye yeni başladı denilebilir.
Fakat birçok araştırma, bu ihtimalin yaşla beraber arttığını ve kadınlar arasında iki kat daha yaygın olduğunu gösteriyor.

Bazı uzatmalı Covid semptomları, hastalığı daha ağır geçirenlerde yahut hastanede tedavi altına alınanlarda daha yaygın.
Konuyla alakalı birçok incelemeyi ve kayıtları inceleyen Londra’daki Kings College Üniversitesi’nin vardığı neticelere göre, hastalığa yakalanan 20’li yaşlardaki kişilerin yüzde 1-2’si, 60’lı yaşlardaki kişilerin ise yüzde 5’inde uzatmalı Covid semptomları görülüyor.

Exeter Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde uzatmalı Covid hastalarıyla çalışan Dr. David Strain, kliniğe gönderilen hastaların çoğunun 20, 30 ve 40’lı yaşlarda olduğunu belirtiyor. Bunun sebebini ise bu semptomların bu yaştaki kişilerde biraz daha az görülmekle beraber daha büyük etkide bulunmasına bağlıyor.

UCL incelemesini yürüten Dr Athena Akrami’ye göre ise hafif enfeksiyon olarak ortaya çıkan vakaların 7’de birinde uzatmalı Covid belirtilerinin görüleceği büyük bir dalga ile karşı karşıya olabiliriz. Aşılama oranının düşük olması sebebiyle genç nüfus içinde bundan mustarip olanların sayısı da artabilir.

Uzatmalı Covid olduğumuzu nasıl anlarız?

Dr. Strain, bunun için herhangi bir testin bulunmadığını, teşhisin ise “öbür tanıların dışlanması” yoluyla konulabileceğini belirtiyor.
Doktorlar, diyabet, tiroid, demir eksikliği gibi öbür problemler var mı diyerek bakıyor ve bunların bulunmaması halinde uzatmalı Covid olasılığını gündeme alıyor.
Araştırmacılar, yakın bir zamanda uzatmalı Covid teşhisi koymak için bir kan tahlili geliştirilebileceğini söylüyor. Incelemelerde, organ tahribatının teşhisi için gelişkin cihazlar kullanılabiliyor, ama bunları normal doktor muayenehanelerinde görmek henüz mümkün değil.

Aşı işe yarıyor mı?

Uzatmalı Covid tanısı konmuş hastaların yarıya yakını, aşı olduktan sonra bazı semptomlarında düzelme kaydedildiğini belirtiyor. Bu, bağışıklık sisteminin aşı yoluyla düzene girmesi yahut virüs kalıntılarıyla baş etmede aşının vücuda yardımcı olmasından kaynaklı olabilir.
Aşı öte yandan başlangıçta virüsün kapılmasını engellemeye yaradığı için uzatmalı Covid gelişmesi riskini de ortadan kaldırıyor.

Uzatmalı Covid tedavisi var mı?

İngiltere’de 89 sağlık merkezinde uzatmalı Covid teşhis merkezi kuruldu.
Kuzey İrlanda’da da benzer kliniklerin açılması planlanırken, İskoçya ve Galler’de de semptomlara bağlı olarak mahalle doktorları hastaları farklı servislere sevk edebiliyor.
Uzatmalı Covid hastalarının tedavisinde etkisi kanıtlanmış belli bir ilaç henüz yok. Şuanlık yalnızca semptomların idare edilmesi ve aktivitenin giderek artırılması üstünde odaklanılıyor.
İlaç tedavisi için resmi klinik deneylere yakında başlanması planlanıyor.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.