Suudi Arabistan'da 250 MW'lık güneş santralinde ceylan yetiştirilecek

Suudi Arabistan'daki Prens Muhammed bin Selman Kraliyet Rezervi, faaliyette olan bir güneş enerjisi santralini yaban hayatının korunması ve türlerin yeniden doğaya kazandırılması amacıyla kullanmaya başladı. Ekim 2025'te başlatılan ve yedi ay süren deneme sürecinin ardından Mayıs 2026'da santrale 38 kum ceylanı yerleştirildi. Sürüde 33 dişi ve beş erkek ceylan bulunuyor.

Güneş enerjisi santrali yaşam alanı oldu

Proje, güneş enerjisi santrallerinin elektrik üretiminin yanı sıra aynı zamanda tehdit altındaki hayvanların güvenli biçimde çoğalabileceği alanlar olarak da kullanılabileceğini göstermeyi amaçlıyor.

505 hektarlık alana yayılan güneş enerjisi santrali, toplam 250 MW elektrik üretim kapasitesine sahip. Santral, hayvanların kontrollü bir ortamda yaşamasını sağlayan yırtıcılara karşı korumalı çitlerle çevrili üç bölüme ayrılıyor. Toplam alanın yaklaşık yüzde 73'üne karşılık gelen 370 hektarlık bölüm, hayvan yetiştiriciliği için uygun habitat olarak değerlendiriliyor. Pilot uygulama ise 66 MW kapasiteli güneş enerjisi dizisinin bulunduğu 157 hektarlık bölümde gerçekleştiriliyor.

Güneş panelleri ceylanları sıcaktan koruyor

Projenin öne çıkan avantajlarından biri, güneş panellerinin hayvanlara gölge sağlaması. Araştırmacıların ölçümlerine göre panellerin altındaki zemin sıcaklığı, doğrudan güneş ışığına maruz kalan alanlara kıyasla 5 ila 10 derece daha düşük. Bu durum, Suudi Arabistan'ın sıcak ikliminde hayvanların yaşam koşullarını iyileştirmeye yardımcı oluyor.

Yedi aylık deneme sürecinde güneş enerjisi altyapısının hayvan yetiştiriciliğiyle uyumlu olduğu görüldü. Proje ekibi, ceylanların davranışlarında veya tesisin işletilmesinde önemli bir sorun yaşanmadığını, altyapıda hasar oluşmadığını bildirdi. Ceylanların boyutları da panellerin altında rahatça hareket etmelerine olanak tanıyor.

Korunaklı alan, rezervin hayvan yetiştirme kapasitesini 15 kat artırdı. Uzman korucular, hayvanların davranışlarını, sağlık durumlarını ve üreme süreçlerini sürekli takip edebiliyor. Böylece ceylanların doğal sürü davranışlarını geliştirmeleri ve vahşi doğaya bırakılmadan önce üreyebilmeleri hedefleniyor.

Kum ceylanları, ekosistemdeki rolleri nedeniyle özellikle tercih edildi. Hem otlarla hem de çalı ve ağaçların yapraklarıyla beslenen bu hayvanlar, bitki örtüsünün yönetilmesine ve tohumların yayılmasına da katkı sağlıyor.

Ceylan sayısının 2031'e kadar 600'e ulaşması bekleniyor

Rezerv yönetiminin bilimsel modellemelerine göre, güneş enerjisi santralindeki ceylan sürüsünün 2031 yılına kadar yaklaşık 600 hayvana ulaşması bekleniyor. İlk yavruların ise Aralık 2026'da dünyaya gelmesi öngörülüyor.

Hayvanların doğaya bırakılmadan önce yeterli sayıya ulaşması, üremesi ve doğal davranışlar geliştirmesi gerekiyor. Rezerv yönetimine göre kum ceylanlarının 24.500 kilometrekarelik rezerv alanında yeniden doğaya kazandırılabilmesi için en az 500 hayvandan oluşan bir başlangıç popülasyonuna ihtiyaç duyuluyor.

Prens Muhammed bin Selman Kraliyet Rezervi, Suudi Arabistan'da kraliyet kararnamesiyle kurulan sekiz kraliyet rezervinden biri. 24.500 kilometrekarelik alanı kapsayan rezerv, batıda Kızıldeniz'e uzanırken volkanik lav düzlüklerinden farklı doğal yaşam alanlarına kadar 15 ayrı ekosistemi bünyesinde barındırıyor.