Siyanür nedir? Siyanür ölümleri neden oluyor?

Son günlerde siyanür zehirlenmeleri ile ölüm haberleri üst üste gelince ,siyanür kokusu nasıl anlaşılır, siyanür nerelerde kullanılır soruları soruldu...
Siyanür nedir? Siyanür ölümleri neden oluyor?
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Siyanürlü ölümler Türkiye’yi sarsmaya devam ediyor. Geçtiğimiz günlerde İstanbul’un Fatih ilçesinde, kapısında “Dikkat siyanür var” yazılı not olan bir evde, yaşları 48 ile 60 arasında değişen 4 kardeş hayatlarına son verdi. Bugün ise Antalya’da hayatını kaybeden 4 kişilik ailenin ölümünde siyanür şüphesi üzerinde duruluyor. Türkiye, aylar önce İzmir’in Bayraklı ilçesinde üniversite kimya bölümü öğrencisi gencin internetten siparişle aldığı siyanürü ailesine “şerbet” diye içirmesiyle sarsılmış, olayın detayları kan dondurmuştu.

Adli Bilimciler Derneği Başkanı Prof.Dr. Hamit Hancı, siyanür ile ilgili çok önemli açıklamalarda bulundu.

Hancı,siyanürün “Satışı Tehlikeli Kimyasalların Kontrolü Yönetmeliği’ne” tabi olmadığını ve siyanürün internet üzerinden rahatlıkla temin edilebildiğini söyledi. Hancı, sözlerinin devamında siyanürünün kontrolünün şart olduğunu belirtti.

Siyanürün uçucu bir madde olduğunu söyleyen Hancı, siyanürünün kokusunun komşulara yayılabileceğini ve onları da zehirleyebileceğini canlı yayında açıkladı.

Hancı, siyanürün acıbadem kokusuna benzediğini ve diğer taraftan ise şeftali ve kayısı çekirdeğinin içindeki kokuya da benzediğini belirtti.

Önlem olarak ise Hancı, açık havaya çıkılması gerektiğini aynı zamanda kapı ve pencelerinin açılması gerektiğini ifade etti.

SİYANÜR NEDİR? HANGİ ALANLARDA KULLANILIR?

Siyanür, hidrosiyanik asit ve bu asitten türeyebilen metal tuzlarının genel adıdır. Hepsi şiddetli zehirlidir. En önemlileri, sodyum siyanür ve potasyum siyanürdür. Endüstride ısıtılmış kuru karbonlar üzerinden, amonyak (NH3) ve CO gazlarının karışımı geçirilerek elde edilirler. HCN (Hidrosiyanik asit), acı badem kokusunda çok uçucu bir sıvıdır. 28 santigrat derecede kaynar. Sudaki çözeltisi çok zayıf asittir.

Siyanür genel olarak bir karbon ve ona üç bağlı azot içeren kimyasal bileşiklere verilen ad olarak biliniyor. Aslında yediğimiz yiyeceklerde de vücudumuza zarar vermeyecek miktarda siyanür bulunuyor. Ancak siyanür miktarı arttığı takdirde bu kimyasal direkt olarak zehre dönüşüyor. Kiraz, badem, kayısı, şeftali, erik, fasulye, patates, turp, lahana, şalgam, brokoli ve mısır siyanürlü bileşikleri doğal olarak üretmektedir.

Son günlerde vatandaşlar tarafından araştırılan spesifik konuların başında siyanür ve siyanür zehirlenmesi yer alıyor. Siyanür, karbon ve azottan oluşan kimyasal bir bileşiktir. Sodyum siyanür, potasyum siyanür veya hidrojen siyanür gibi birçok farklı formda olabilir. Siyanürün çoğu varyantı insanlar için oldukça zehirlidir ve dakikalar içinde ölüme neden olur. İşte, ölümcül kimyasal siyanür hakkında bilinmesi gerekenler…

Sanayide kullanılan siyanür yaygın olarak hidrosiyanik asit siyanürü kimyasal madde üretiminde, hayvan temininde ve haşere ilaçlarında kullanılır. Sodyum siyanür ise, genellikle madencilikte olmak üzere kimyasal ve optik endüstrisinde kullanılır.

En tehlikeli değişkenlerden biri, oda sıcaklığında gaz halini alan ve solunabilen hidrojen siyanürdür.

Endüstride ise genellikle taşıma ve saklama güvenliği sebebiyle tuzları sodyum siyanür ve trityum siyanür demir çelik endüstrisi ve maden sanayi gibi çok çeşitli sanayi kollarında kullanılmakla beraber gaz formu hiydrosiyanik asit de ‘HCN’ akrilik fiber, plastik üretimi ve sentetik kauçuk uygulamalarında sıklık ile kullanılmaktadır.

SİYANÜR ZEHİRLENMESİ VE SONUÇLARI

Günümüzde en çok sigara dumanı ve yangınların dumanının solunması ile maruz kalınmaktadır. Siyanür kanda bulunan methemoglobin’e irreversible bir şekilde bağlanarak etkinlik gösterir.

Bu özelliği kanın dokulara oksijen perfüzyonunu sağlayamaması sonucu hipoksiye ve sonuçta hipoksik şok ve ölüme neden olur. Oksijen mevcuttur fakat kanda taşınamaz.

İSTEYEN HERKES SİYANÜR ALABİLİYOR MU?

Üst üste gelen ve Türkiye’yi ayağa kaldıran siyanürlü ölümler akıllara “Her isteyen siyanür alabilir mi?”, “Siyanüre ulaşmak bu kadar kolay mı?” sorularını getirdi.

İnternette ‘Siyanür satın al’ yazıldığında binlerce sonuç çıkıyor. Bunların bir kısmı tıp ve kimya sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin kendi sitelerindeki tanıtımlardan oluşuyor.

Ancak ünlü alışveriş sitelerinin sitelerinde de “Siyanür içeren katı tuzlar ve solüsyonlar”, “Siyanür içeren atıklar” gibi başlıklarla ilanlar yer alıyor. Kurumsal olmayan yerli ve Uzakdoğu merkezli sitelerde de perakende siyanür satışları yapılabiliyor.

Uzmanlar, Türkiye’de siyanürün yasaklı olmadığını belirterek şunları söyledi “Yasal şirketler belgesini ibraz etmeyenlere ürün göndermez” diyor. Ancak son zamanlarda yaşanan ölümlerden anlaşılıyor ki ülkemizde herkes bu kurala uymuyor ve siyanüre ulaşım yeteri kadar denetlenmiyor.

Siyanürün internet üzerinden satışı görülmesine rağmen bireysel satışı yapılmamaktadır. Siyanür satışı yalnızca laboratuvar ve firmalara satılıyor.

SİYANÜR İÇİN YASA NE DİYOR?

Siyanüre ulaşmak, “Kontrole Tabi Kimyasal Maddeler Hakkında Yönetmelik” ile 16.06.2004 tarih ve 25494 sayıyla Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmeliğin 7. maddesi, üretime/ithalata konu yönetmelik eki kimyasal maddelerin yurt içinde gerekli denetimlerinin yapılabilmesi adına dağıtım kanallarının her birinin ve son kullanıcısının tespit edilmesini ve suistimalinin önlenmesi amaçlıyor.

HİDROJEN SİYANÜR ZEHİRLENMESİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Hidrojen siyanür zehirlenmesinden muzdarip insanlar, ölümcül kimyasal maddeye maruz kaldıktan birkaç saniye sonra etkilerini hissedebilirler. Belirtileri:

baş ağrısı,

bulantı ve solunum güçlüğü

genel bir kırılganlık ve fiziki zayıflı

nefes almada zorluk

bilinç kaybı

kalp durması

Siyanür zehirlenmesi yaşayanlar kalp krizi geçirmeden ve ölmeden önce bayılabilir ve nöbet geçirebilirler. Zehrin yutulduktan sonra bile zararsız hale getirilmesi için uygulanan siyanid antidotlar vardır. Siyanür kaynaklı bir ölümün yaşandığı kapalı ortama girilmeden önce gerekli önemlerin alınması gerekmektedir.

Antalya’da yaşanan siyanür zehirlenmesi olayında da, ölümlerin yaşandığı daireye ilk giren üç polis memuru ve üç sağlık görevlisi soludukları havadan etkilenerek rahatsızlanmıştı. 6 görevlinin de sağlık durumunun iyi olduğu ve tedbiren hastanede tutuldukları bildirildi.

Siyanür çok hızlı hareket eder. Yani siyanür dakikalar içinde öldürme potansiyeline sahiptir. Toksik siyanüre maruz kalma belirtileri, maruz kaldıktan birkaç saniye ile birkaç dakika sonra ortaya çıkabilir.

Siyanür maruziyeti yaşamanın iki farklı yolu vardır. Akut siyanür zehirlenmesinin acil, genellikle hayatı tehdit edici etkileri vardır. Kronik siyanür zehirlenmesi zaman içinde daha az miktarda maruz kalmadan kaynaklanır.

AKUT SİYANÜR ZEHİRLENMESİ

Akut siyanür zehirlenmesi göreceli olarak nadirdir ve vakaların çoğunluğu kasıtsız olarak ortaya çıkar.

Oluştuğunda, belirtiler ani ve ağırdır. Yaşayabilirsiniz:

nefes almada zorlukhacizbilinç kaybıkalp durmasıSiz veya sevdiğiniz birinin akut siyanür zehirlenmesi yaşadığından şüpheleniyorsanız, acil tıbbi yardım alın. Bu durum yaşamı tehdit edicidir.

KRONİK SİYANÜR ZEHİRLENMESİ

Milyonda 20 ila 40 parçaya (ppm) maruz kalırsanız kronik siyanür zehirlenmesi oluşabilir. En kısa süre içinde tıbbi müdahale olmazsa, sonuçları ölümcül olabilir. Semptomlar kademelidir ve zaman geçtikçe şiddeti artar.

Erken belirtiler şunları içerebilir:

baş ağrısıuyuşuklukmide bulantısıkusmabaş dönmesiEk belirtiler olarak ise irileşmiş gözbebekleri, rutubetli cilt, daha yavaş, daha kısa nefesler ve kasılmalar vardır. Durum teşhis ve tedavi edilmezse, yavaş, düzensiz kalp atışı, düşük vücut ısısı, dudak morarması, koma, ölüm gibi sonuçlar doğabilir.

SİYANÜR ZEHİRLENMESİNE NE SEBEP OLUR VE KİM RİSK ALTINDADIR?

Siyanür zehirlenmesi olayları nadir görülür. Ülkemizde ve dünya genelinde yaşanan siyanür zehirlenmesi olayları, genel olarak siyanürle çalışırken duman soluma veya kazayla zehirlenmenin sonucunda gerçekleşmektedir. Ancak illegal olarak temin edildiği durumlarda intihar için kullanımı da yaygın olmamakla birlikte mevcuttur.

Bazı alanlarda çalışıyorsanız, kaza sonucu siyanüre maruz kalma riskiniz olabilir. Birçok inorganik siyanür tuzu aşağıdaki endüstrilerde kullanılmaktadır:

metalürji

plastik imalat

tütsüleme

fotoğrafçılık

SİYANÜR TEDAVİSİ NASIL OLUYOR?

Siyanür zehirlenmesinde ilk olarak zehirli maddenin zehirsiz başka bir maddeye dönüşmesi sağlanır. Bunun içinde ilk olarak kişiye sodyum nitrit verilir. Bu madde methemoglobin’e siyanür ile yarışmalı bir olarak bağlanır ve siyanür bu sayede methemoglobin’e bağlanamaz. Akabinde kişiye sodyum tiyosülfat verilir, bu madde ise siyanür ile reaksiyona girerek tiyosiyanat oluşturur ve böylece madde böbrekten kolay bir şekilde atılır.

Tedaviye hemen %100 oksijen tedavisi ile başlanması, daha sonraki tedavi aşamalarının etkinliğini artırır. Daha sonra intravenöz (damaryolu) uygulaması başlayana kadar hemen amil nitrit solutulmalıdır.

Ağız yolu ile alınmadığı biliniyorsa mide yıkaması ile zaman geçirilmeden sistematik tedaviye geçilir

Sistematik tedavide ise intravenöz %3’lük sodyum nitrit 10-15 ml’nin 2-4 dakika içinde uygulanması ve hemen ardından %25’lik 50 ml sodyum tiyosülfat’ın enjeksiyonu ile sürmesi gerekir (6,7,8,10). Amil nitrit ve sodyum nitrit, methemoglobinemi oluşumunu sağlar. Yalnızca amil nitrit %5 düzeyinde methemoglobin üretmekte, istenilen düzey %40 olduğundan amilnitrit ve sodyum nitrit birlikte kullanılmaktadır. Siyanürün methemoglobine olan afinitesi, sitokrom oksidaza olan afinitesinden fazladır. Bu etkileşme ile siyanomethemoglobin ortaya çıkmaktadır.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.