İçeriğe atla

Kanser Hastalarına Müjde! Türkiye'de Proton Tedavisi İçin Geri Sayım Başladı

Türkiye'de proton tedavisinin 2027'de başlaması planlanıyor. Yeni teknoloji, özellikle seçilmiş kanser hastalarında sağlıklı dokuları korumayı hedefliyor.

Kanser Hastalarına Müjde! Türkiye'de Proton Tedavisi İçin Geri Sayım Başladı
Haberlerimizi Google'da Takip EdinGelişmelerden anında haberdar olun.Google'a ekle

Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'nde kurulum ve test çalışmaları devam eden proton tedavi cihazının 2027 yılında hastaların kullanımına sunulmasının planlandığını açıkladı. Kanser tedavisinde kullanılan ileri radyoterapi yöntemlerinden biri olan proton tedavisinin Türkiye'de uygulanmaya başlanmasıyla birlikte, özellikle belirli hasta grupları için yeni tedavi seçeneklerinin oluşturulması hedefleniyor.

Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği (TROD) Başkanı Prof. Dr. Banu Atalar ise teknolojinin sağlayabileceği avantajlara dikkat çekerek proton tedavisinin her kanser hastası için uygun olmadığını vurguladı. Atalar, yöntemin bilimsel veriler ve hastaya özel değerlendirmeler doğrultusunda uygulanması gerektiğini belirtti.

Proton Tedavisi Nasıl Çalışıyor?

Geleneksel radyoterapide kanser hücrelerini hedef almak için foton adı verilen X ışınları kullanılıyor. Proton tedavisinde ise pozitif elektrik yüklü parçacıklar olan protonlardan yararlanılıyor. Parçacık hızlandırıcı cihazlarda yüksek enerji kazandırılan protonlar, özel tedavi planlamalarıyla tümörün bulunduğu bölgeye yönlendiriliyor.

Yöntemin en önemli özelliği, protonların enerjilerinin büyük bölümünü belirli bir derinlikte bırakabilmesi. Bilimsel literatürde "Bragg piki" olarak adlandırılan bu fiziksel özellik sayesinde tümörün arkasında bulunan sağlıklı dokuların aldığı radyasyon miktarı önemli ölçüde azaltılabiliyor.

Ancak bu durum, çevredeki dokuların radyasyondan tamamen korunduğu anlamına gelmiyor. Proton ışını tümöre ulaşırken geçtiği dokulara da belirli miktarda radyasyon verebiliyor. Bu nedenle yöntemin tamamen yan etkisiz olduğu düşünülmemesi gerekiyor.

Hangi Kanser Hastalarında Kullanılabiliyor?

Proton tedavisi özellikle radyoterapi ihtiyacı bulunan çocuk hastalarda ve bazı özel tümör türlerinde önemli bir seçenek olarak değerlendiriliyor. Beyin ve kafa tabanı tümörleri, göz tümörleri ve kritik organların yakınında bulunan belirli kanser türleri bu tedavinin kullanılabileceği alanlar arasında yer alıyor.

Daha önce radyoterapi uygulanmış bir bölgeye yeniden ışın tedavisi verilmesi gereken bazı hastalarda da proton tedavisi gündeme gelebiliyor. Ancak tedaviye uygunluk, tümörün konumu, hastanın genel özellikleri ve diğer radyoterapi seçenekleri karşılaştırılarak belirleniyor.

Çocuk Hastalarda Uzun Vadeli Etkiler Önem Taşıyor

Proton tedavisinin öne çıktığı alanlardan biri de çocukluk çağı kanserleri. Çocuklarda büyüme ve gelişme süreci devam ettiği için radyasyon tedavisinin yalnızca kısa vadeli etkileri değil, yıllar sonra ortaya çıkabilecek sonuçları da önem taşıyor.

Prof. Dr. Banu Atalar, uygun çocuk hastalarda sağlıklı organların aldığı radyasyon dozunun azaltılmasının büyüme, öğrenme, hormonal işlevler ve diğer organ fonksiyonlarının korunmasına katkı sağlayabileceğini belirtti.

Bu yaklaşımın temel amacının yalnızca kanseri kontrol altına almak olmadığını ifade eden Atalar, tedavi sonrasında hastaların yaşam kalitesinin de korunmasının hedeflendiğini vurguladı.

Daha Az Radyasyon, Daha Az Yan Etki İhtimali

Proton tedavisinin en önemli potansiyel avantajı, tümöre gerekli radyasyon dozu verilirken çevredeki sağlıklı dokuların daha düşük doz alabilmesi. Bu durum, uygun hastalarda tedaviye bağlı yan etkilerin ve uzun vadeli komplikasyonların azaltılması açısından fırsat sunuyor.

Bazı seçilmiş tümörlerde sağlıklı organların maruz kalacağı radyasyon sınırları gözetilerek tümöre verilen tedavi dozunun artırılması da mümkün olabiliyor. Bununla birlikte elde edilecek yarar, hastalığın türüne ve kişisel sağlık koşullarına göre değişiyor.

Atalar, modern foton radyoterapisi yöntemlerinin de çok sayıda hasta için etkili ve güvenli tedaviler sunduğuna dikkat çekti. Proton tedavisinin her durumda daha yüksek iyileşme oranı veya daha uzun yaşam süresi sağlamadığını belirten uzman, tedavi kararının karşılaştırmalı planlamalar sonucunda verilmesi gerektiğini söyledi.

Proton Merkezlerinde Uzman Ekip ve Kalite Kontrol Şart

Proton tedavisinin güvenli şekilde uygulanabilmesi için yalnızca gelişmiş cihazların yeterli olmayacağı belirtiliyor. Deneyimli radyasyon onkologları, medikal fizik uzmanları, radyoterapi teknikerleri ve diğer sağlık çalışanlarının birlikte görev yapması gerekiyor.

Cihazların kapsamlı testlerden geçirilmesi, hassas tedavi planlamalarının yapılması ve düzenli kalite kontrol süreçlerinin uygulanması da büyük önem taşıyor.

TROD Başkanı Atalar, Türkiye'de proton tedavisi kapasitesinin gelişmesinin uzman eğitimleri, bilimsel araştırmalar ve uluslararası iş birlikleri açısından da yeni fırsatlar oluşturabileceğini ifade etti.

TROD Proton Komisyonu Tedavi Önerileri Hazırlayacak

Türk Radyasyon Onkolojisi Derneği bünyesinde Proton Komisyonu kurulduğunu açıklayan Atalar, komisyonun güncel bilimsel araştırmaları inceleyerek hangi hasta gruplarında proton tedavisinin tercih edilmesi gerektiğine ilişkin raporlar hazırlayacağını duyurdu.

Hazırlanacak önerilerle teknolojinin bilimsel ölçütler doğrultusunda, gerçekten yarar sağlaması beklenen hastalarda kullanılması amaçlanıyor. Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi'ndeki cihazın 2027 yılında hizmete alınması planlanırken, Türkiye'de kanser tedavisinde kullanılan radyoterapi seçeneklerinin de genişlemesi bekleniyor.