DSÖ: "İklim Değişikliğiyle Mücadelede Sağlık Politikaları Tüm Alanlara Entegre Edilmeli"

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Türkiye Program Sorumlusu Tufan Nayır, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin giderek belirginleştiğine dikkat çekerek sağlık konusunun tüm politika alanlarına, iklim değişikliğinin ise sağlık politikalarına entegre edilmesi gerektiğini söyledi. Nayır, Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) yaptığı değerlendirmelerde, iklim ve sağlık ilişkisinin küresel ölçekte öncelikli gündem maddelerinden biri olması gerektiğini vurguladı.

COP31 Sağlık ve İklim İlişkisinde Dönüm Noktası Olabilir

COP31'in iklim değişikliğiyle mücadelede sağlık boyutunun daha fazla dikkate alınması açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirten Nayır, ulaşım, enerji ve bina yapımı gibi farklı politika alanlarında insan, toplum ve gezegen sağlığının merkeze alınması gerektiğini ifade etti.

DSÖ'nün bu yaklaşımın uluslararası kararlara yansıtılmasını önemsediğini aktaran Nayır, COP31'de atılacak adımların somut sonuçlar doğurmasını beklediklerini söyledi. Türkiye'nin COP32'ye kadar bu alandaki liderliğini sürdüreceğini belirten Nayır, sağlık konusunun konferansın ilk gününden itibaren gündeme alınmasının önemli olduğunu kaydetti.

Sıcak Hava Dalgaları ve Orman Yangınları Sağlığı Tehdit Ediyor

İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin artık doğrudan hissedildiğini belirten Nayır, sıcak hava dalgalarının Avrupa'da, Türkiye'de ve dünyanın farklı bölgelerinde her yıl çok sayıda ölüme yol açtığını dile getirdi. Türkiye'de de sıcak hava dalgalarının ve aşırı sıcak günlerin arttığına işaret eden Nayır, bu gelişmelerin sel ve orman yangınları gibi afetlerin etkilerini de ağırlaştırdığını söyledi.

Özellikle orman yangınlarının sağlık üzerindeki etkilerinin yangın bölgeleriyle sınırlı kalmadığını vurgulayan Nayır, yangın sırasında ortaya çıkan ince partiküllerin rüzgârla 500 ila 1000 kilometre uzağa taşınabildiğini belirtti. Havada yayılan bu küçük parçacıklar, özellikle akciğer hastalarını, çocukları ve gebeleri olumsuz etkileyebiliyor. Hava kirliliğine bağlı sağlık sorunları nedeniyle hastanelere yapılan başvurular da artabiliyor.

İklim Değişikliği Yeni Hastalık Risklerini Beraberinde Getirebilir

Sıcaklıkların ve iklim koşullarının değişmesi, hastalık taşıyan sivrisinek ve benzeri canlıların daha önce yaşamadıkları bölgelerde yayılmasına neden olabiliyor. Bu durum, geçmişte belirli coğrafyalarla sınırlı kalan bazı hastalıkların yeni bölgelerde görülmesi riskini artırıyor.

Nayır, bu nedenle sağlık sistemlerinin yalnızca mevcut hastalıklara değil, gelecekte ortaya çıkabilecek yeni viral hastalıklara karşı da hazırlıklı olması gerektiğini belirtti. Aşırı hava olaylarına karşı hastanelerin ve sağlık kuruluşlarının dayanıklılığının artırılması, uzman doktorların yetiştirilmesi, laboratuvar altyapısının güçlendirilmesi ve sağlık çalışanlarının eğitilmesi gerektiğini söyledi. Ayrıca erken tanı, tedavi ve erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Sağlık Sektörünün Karbon Ayak İzi Azaltılmalı

İklim değişikliğiyle mücadelede sağlık sistemlerinin güçlendirilmesinin yanı sıra karbon emisyonlarının azaltılması da önem taşıyor. Nayır, küresel karbon emisyonlarının yaklaşık yüzde 5'inin sağlık sistemlerinden kaynaklandığının hesaplandığını belirterek daha sürdürülebilir ve çevre dostu sağlık hizmetlerine geçilmesi gerektiğini ifade etti.

Bu kapsamda hastanelerin enerji tüketiminin azaltılması kadar sağlık sektörünün üretim ve tedarik süreçlerinin de değerlendirilmesi gerekiyor. Enjektörlerden tıbbi cihazlara, laboratuvar testlerinden diğer sağlık ekipmanlarına kadar pek çok ürünün üretimi karbon salımına neden oluyor. Nayır, sağlık sektörünün karbon ayak izi hesaplanırken yalnızca hastanelerde sunulan hizmetlerin değil, tüm tedarik zincirinin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Daha düşük emisyonlu ürün ve ekipmanların kullanımının yaygınlaşmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiren Nayır, ülkelerin bu dönüşüm konusunda farklı hızlarda ilerlediğini, ancak yapılması gereken çalışmaların henüz tamamlanmadığını belirtti.

Türkiye'nin COP32'ye Kadar Liderliği Sürecek

Türkiye'nin COP31 sonrasında da iklim ve sağlık alanındaki çalışmalarını sürdüreceğini belirten Nayır, DSÖ'nün Çevre, Tarım ve Sağlık bakanlıkları başta olmak üzere farklı kamu kurumlarıyla iş birliği yaptığını aktardı.

Nayır'a göre bundan sonraki süreçte sağlık, iklim değişikliğiyle ilgili tüm politikaların temel bileşenlerinden biri haline gelmeli. Aynı şekilde sağlık politikaları da iklim değişikliğinin oluşturduğu riskleri dikkate alarak şekillendirilmeli. Bu yaklaşımın hayata geçirilmesi, hem sağlık sistemlerinin gelecekteki krizlere hazırlanmasına hem de daha düşük karbonlu bir sağlık altyapısının oluşturulmasına katkı sağlayacak.