Oidipus kompleksi ve hikayesi nedir? Baba oğul arasındaki çekişme nasıl düzelir?

Çocuğun gün geçtikçe babaya bilenmesi, onun olması gereken yerde babasının olduğu düşüncesiyle dolup taşması hali, yani baba ve oğlu arasındaki içinden çıkılamaz çekişmenin terimsel olarak ifadesidir Oidipus kompleks. Kırmızı Oda'ya yeni, dahil olan Zafer Bey'in babası ile olan sorunlarını anlatırken dile getirdiği Oidipus kompleksi nedir, hikayesi nedir, nasıl ortaya çıkmıştır?
Takip et
Oidipus kompleksi ve hikayesi nedir? Baba oğul arasındaki çekişme nasıl düzelir?
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

İlk olarak M.Ö. 5. yüzyıla dayanan grek mitiyle konuya giriş yapmak doğru olacaktır. Oedipus ve ailesinin hikayesi antik yunan tragedyasına ciddi bir ilham kaynağı olmuştur: Sofokles, M.Ö. yaklaşık 420 yılında Kral Oedipus adlı eserinde bu tragedyayı ele almıştır.

Oidipus kompleksi ya da Oedipus karmaşası, Sigmund Freud’un kurucusu olduğu psikanalitik teoriye göre karşı cinsteki ebeveyni sahiplenme ve kendi cinsinden ebeveyni safdışı etme konusunda çocuğun beslediği duygu, düşünce, dürtü ve fantezilerin toplamı.

Freud’a göre her çocuğun ilk aşkı karşı cinsteki ebeveynidir. Erkek bebeğin sürekli annesine şımarması, babasının annesiyle ilgilenmesinden rahatsız olup ağlaması veya araya girmesi örnek olarak verilir.

Erkek çocuk genellikle evde güçlü bir otoritesi olan güçlü rakibi babadan çekindiğinden her iki ebeveynden de uzaklaşmak zorunda olduğunu hissederken, annesinden çekinen kız çocuk hayran olduğu güçlü babasına daha çok yaklaşır.

Olumlu ve olumsuz olmak üzere iki şekilde açığa çıkar. Olumlu biçimi, kompleksin (karmaşanın) adını aldığı eski Yunan efsanesine uygunluk gösterir, yani oğlanlar babalarına ve kızlar annelerine rakip-düşman kimse gözüyle bakarak, içten içe onların yok olmasını ister, oğlanlar annelerine, kızlarsa babalarına karşı aşırı bir cinsel ilgi-eğilim (libido) gösterir.

Olumsuz şekliyse bunun tam tersidir. Freud’un adlandırdığı penis (fallus) döneminde (üç ila beş yaşlarında) bu karmaşa yaşanır. Beş yaşından sonra bu karmaşıklık etkisini yitirerek bir duraklama-uyuklama (latens) döneminden sonra buluğla birlikte yeniden canlanma gösterir ve dışta sevisel (cinsel denebilir) obje seçimiyle az ya da çok bir başarıyla bu yıkım gerçekleştirir.

Kişilik gelişiminin 3-5 yaş dönemi Freud tarafından fallik dönem olarak adlandırılır. Freud, bu yaş döneminde erkek çocuğun annesine karşı duyduğu aşk nedeniyle babası tarafından cezalandırılacağı korkusu sonucu yaşanan karmaşaya Odipal kompleksi adını vermiştir.

Mitolojide çocuğun ebeveynine aşık olup evlenmesinin tatsız bir eylem olduğu ve sadece tanrılara özel bir uygulama olduğu kabul edilir. Freud bu teorisini Yunan mitolojisindeki Sophokles’e ait Kral Oedipus hikâyesinden esinlenerek adlandırmıştır.

Günümüzde Oedipus Kompleksi, Freud tarafından modern dünyadaki bilinirliğine erişmiş olsa da, kavramın doğuş noktası M.Ö. 5. yüzyılda ortaya çıkan bir tragedya örneğine dayanmaktadır. O zamandan beri çeşitli tiyatro oyunlarına, romanlara, sinema filmlerine konu oldu.

Oidipus kompleksi ve hikayesi nedir? Baba oğul arasındaki çekişme nasıl düzelir?

Oidipus kompleksi nasıl ortaya çıktı hikayesi ne?

Teb antik kentinde geçen hikaye kral Laios ve kraliçe Jocasta’nın bir oğulları olması ile başlar. Delphi kentinden gelen, tanrı Apollon’un kehanet elçilerinden Pythie adlı kadın, aileye kehaneti açıklar: oğulları babasını öldürecek ve annesi ile evlenecektir.

Bu dehşet verici haberin üzerine kral, hizmetlilerini oğulları Oedipus‘u dağlık bir alanda ölüme terk etmekle görevlendirir. Fakat, birçok hikayede de karşılaştığımız gibi hizmetli bebeğe acır ve Korint kentinden gelen Phorbas adlı bir çobana bebeği verir.

Çoban ise bebeği Polybe adlı Korint kralına götürür ve kral çocuğu olmadığı için Oedipus‘u oğlu gibi yetiştirmeye karar verir. Oedipus, Korint kentinin resmi varisi olmuştur. Bir gün bir tartışmada kral Oedipus‘a evlatlık olması üzerinden hakaret eder ve bundan şüphelenen Oedipus Delphi kahinine giderek gerçek ailesini sorar fakat aldığı yanıt babasını öldüreceğinden ve annesi ile evleneceğinden başka bir şey değildir.

Kendini yollarda bulan Oedipus bir dört yol ağzına gelir. Dört yol, antik yunan kültüründe uğursuz bir mekan olarak kabul edilmektedir. Oedipus bu dört yolda yaşlı bir adamla karşılaşır fakat adam ona yol vermeyince kavga ederler ve yaşlı adam ölür. Bu yaşlı adam ise yıllar önceki kehaneti doğrulayan babası Laios’dan başkası değildir.

Yoluna devam eden Oedipus, Teb kentine geldiğinde şehire Sfenks adlı yarı insan yarı aslan bir yaratık tarafından saldırıldığını görür. Sfenks her geçen kişiye bir bulmaca sormakta ve bilemeyenleri yemektedir. Bilmece ise şöyledir: ” Sabah dört ayaklı, öğlen iki ayaklı ve akşam üç ayaklı olan canlı kimdir?”.

Oedipus doğru olan ”insan” cevabını verir ve Sfenks’i yener. Teb kentine huzuru getirdiği için tahtın ve kraliçenin sahibi olur. Bu kraliçenin annesi Jocasta olduğundan habersiz, ondan dört çocuğu olur. Bu çocuklardan Antigon daha sonrasında birçok esere konu olacaktır. Birkaç yıl sonra kente bir salgın yayılır…

İşte tam bu noktada Sofokles’in eseri başlar, çünkü geleneksel mit önceden yaşanan hikayeyi anlatmaktadır fakat şimdi daha sonrasında olan olaylar anlatılacak ve incelenecektir. Uğursuzluğun kente gelmesi sebebiyle kahinlere başvurulur ve kehanete göre Laios’un katili yakalanmadan bu lanet şehrin üzerinden kalkmayacaktır.

Oedipus, birçok maceradan ve araştırmadan geçer; Sofokles eserinde bu araştırma sürecinden detaylı olarak bahseder. Ardından katilin kendisi olduğunu ve annesi ile evlendiğini öğrenir. Jocasta, oğlu ile evlendiğini öğrenince kendini asar ve Oedipus da gözlerini kör eder ve kentten sürülür.

Antik yunan kentlerinde en büyük tabulardan olan ve günümüze kadar ciddiyetini koruyan ensest, baba katli gibi suçlara en ufak tahammül bulunmaz ve şehrin işleyişini bozup, uğursuzluk getirmemesi adına bu kişiler sürülürdü.

Psikanalizin kurucularından kabul edilen Sigmund Freud, 1856 yılında doğmuş ve 1939 yılında vefat etmiştir. Oedipus kompleksi, Freud’ün araştırmalarında ciddi bir yere sahiptir.

Kısaca bu kompleks, küçük erkek çocuklarında bilinçsiz bir şekilde babalarını düşman ve rakip olarak görerek onlardan kurtulma ve anneleri ile yakınlaşma arzusu olarak açıklanabilir.

Freud, bu kompleksin, bireyin ergenlik çağına ulaşması ile bilinçli cinsel yaklaşımlar edinmesi sonucunda ortadan kalktığını söylüyor.

Freud’ün Oedipus kompleksinde bu mitten yararlandığını gösteren birçok kaynak bulunmaktadır. İlk olarak; 15 Ekim 1897’de doktor Wilhelm Fliess‘e yolladığı bir mektupta kendi oto-psikanaliz deneyiminden bahseder.

Çıkardığı sonuç ise bu kompleksin istisnasız her çocukta bulunduğunu ve ergenlikle beraber çözülmediği takdirde mental bir bozukluk ile sonuçlanacağını açıklar.

İkinci olarak, 1917’de kaleme aldığı Psikanalize Giriş adlı kitabında Oedipus mitinden faydalanarak teorisini kanıtlıyor: eğer M.Ö. 5. yüzyılda da bu konu ele alınıyorsa demektir ki bu insanın doğasında vardır ve herkes için geçerlidir. Teorisini kanıtlamak amacıyla spesifik olarak Sofokles’in Oedipus hikayesinden yararlanıyor, böylece mitin genel halinden daha detaylı bir versiyonunu ele alarak teorisini güçlendirebilmesi mümkün.

Freud, Oedipus’un olay örgüsü boyunca kral Laios’un katilini aramak için yaşadığı tüm deneyimleri aslında kişiliğini aramak için geçen süreç olarak yorumluyor. Aynı zamanda Sfenks’in bilmecesini çözerken kendisi varoluşunun da bilmecesini çözmektedir.

Sofokles’in eseri olay örgüsünü kronolojik olarak ilerlese de olayların çözümü ve temeline ilerleyiş tersten gerçekleşmektedir. Bu ters kronoloji psikanalizdeki geçmişe dönerek sorunların çözümünü bulma tedavisine temel niteliğindedir; bir nevi mental arkeoloji olarak tanımlanabilir.

Sigmund Freud’un Oedipus Kompleksinin Teorik Evriminin Altı Aşamalı Bir Kronolojisi:

1. Aşama: 1897–1909. 1896’da babasının ölümünden ve Sophocles’in Oedipus Rex oyununu gördükten sonra, Freud “Oedipus” terimini kullanmaya başlar. Freud’un 1897 tarihli bir mektupta “Kendi içimde anneme karşı sürekli bir sevgi ve babamın kıskançlığını buldum. Şimdi bunu erken çocukluk döneminde evrensel bir olay olarak görüyorum.” der.

2. Aşama: 1909–1914. Oedipus arzusunun tüm nevrozların “çekirdek kompleksi” olduğunu öne sürmektedir; 1910’da “Oedipus kompleksi” nin ilk kullanımı.

3. Aşama: 1914–1918. Anne ve baba ensestini ele alır.

4. Aşama: 1919–1926. Tam Oedipus kompleksi; özdeşleşme ve biseksüellik sonraki çalışmalarda kavramsal olarak belirgindir.

5. Aşama: 1926–1931. Öedip teorisini din ve geleneklere uygular.

6. Aşama: 1931–1938. “Kadınsı oedipus tutumu” ve “negatif oedipus kompleksi” ni araştırır.

Çocuklarınızda ne gibi davranışlar varsa bunu düşünebilirsiniz?

Özel gereksinimli olsun olmasın her bireyin bu süreci yaşayabileceğini öncelikle ihmal etmeyin. Burada yazdığım her öneriyi özel gereksinimli olsun olasın bütün çocuklarınız için dikkate almanızı öneririm.
Duş sonrası annenin/babanın özel bölgelerini görmek için çeşitli şakalar ve oyunlar kurmak,
Anneye/babaya adıyla hitap etme,
Anneyle/babayla birlikte uyumak isteme,
“Annem/babam gitsin, sen kal” gibi diğer ebeveyni istemeyen ifadeler kullanma,
Anneye/babaya hayran hayran bakma,
Ebeveyne uygunsuz ortamlarda fazla samimi davranma,
Farklı sosyal ortamlarda aynı farklı cins ebeveynini aşırı koruması ve sahiplenici davranma ve hatta kavga etme,
Ebeveynler arasında kasıtlı olarak yanlış bilgi alış verişi sağlama,
Sebepsiz ağlamalar ve kıskançlıklar,
İlerleyen yaşlarda devam etmesi durumunda evliliği tercih etmeme, gece korkuları, yalnızlık hissi ve çeşitli psikolojik sorunlar,
Anneye/babaya fazla temas etme,
Çekingenlik,
Karşı cinsten ebeveyne daha gergin ve sinirli davranma gibi.

Bu durum ne zaman geçer?

Henüz bilimsel bir şekilde neyin sonucunda nasıl sona erdiği, neyin bu kompleksin sonlanmasına etki ettiği net bir şekilde ortaya konmamıştır. Bu bilgi cebimizde dursun.
Oedipus Kompleksi, çocuklarda süper-ego, yani toplumsal kurallar edinilmeye başlandığı zaman son bulacaktır. Çocuklar ebeveynlerinin birbirleriyle evli olduklarını, kendisinin ise onların çocuğu olduğu algısını süperego sayesinde öğreneceklerdir. Bu sağlıklı geçiş ile süreç sona erecektir.
İlerleyen dönemde öğretmenler, arkadaşlar, sevgililer bu ebeveynin yerini aldıkça zamanla kompleks sona erecektir ve sağlıklı ilişkiler kurulacaktır.

Yetişkinlerde Oedipus kompleksinin belirtileri

Yetişkin erkek bu normal gelişim aşamasının üstesinden gelemediğinde ve içinde kaldığında, onları tanımlayan bir dizi karakteristik davranışsal ve psikolojik belirtiler ortaya çıkar..

Bazıları Oedipus yetişkinlerde karmaşık semptomlar En yaygın olanları şunlardır:

abartılı anneye yakınlık (Telefonla her gün görüşür veya konuşurlar, abartılı bir şekilde hayran kalırlar, hatta karıdan veya kız arkadaşından önce bile öncelikli olarak koyarlar)
Anneden kendi kararlarını alması için sık sık tavsiye ve rıza talep eder.
Bazen deneyimleyebilirler cinsel iktidarsızlık çünkü annenin bilinçsiz cinsel istekleri, cinsel uyarılmayı her yaşadığında bastırılır..
Başarısızlığa dayanan ortak ilişkileri olması daha muhtemeldir.
Genellikle imkansız olan aşık olurlar.
Hala anneye ekonomik olarak bağlı olabilirler
Genellikle sürekli ortak değiştir tam hissetmeyi başaramadıkları için. Bu olur çünkü hassasiyet ile sevgiyi cinsel arzuyla karıştırmak çok zordur. Başka bir deyişle, eşi aynı anda hem arkadaş hem de sevgili olarak göremezler..
Kararlı ilişkiler kurma konusunda büyük bir yetersizlik gösterirler
Romantik olarak ilişki kurma eğilimindedirler. yaşlı insanlar onlara
Başka biriyle yakından ilişki kurmaktan korkuyor olabilirler

Oidipus kompleksinin üstesinden gelememenin sonuçları

Bir yetişkinin çocukluk veya ergenlikte bu aşamayı aşmamış olması, onunla birlikte olacak bir dizi psişik yankı getirebilir. normal bir yaşamı önleme ve tatmin edici. Bu yansımalar sizi hayatınızın bir veya daha fazla alanında etkiler ve bazıları bu şekilde tarif edilebilir:

İçin ciddi zorluklar yaşayacak psikolojik olarak olgunlaşmak ve kendi karakterlerini geliştirmek, çünkü neredeyse tamamen annenin görüşüne bağlıdır..
Daha zor olacak kendine yeter olmak ekonomik olarak bağımsız olamayarak.
Sürekli duygularını yaşayacaksınız hüsran istikrarlı bir ilişki sürdürememesi nedeniyle.
Olması daha muhtemeldir çift ​​çatışmaları
Kendi hedeflerinize ve hayati hedeflerinize ulaşmada zorluklar
Bütün bu durumlar büyük bir duygusal dengesizlikten muzdarip ve duygusal, psikolojik ve cinsel olgunluk eksikliği ile bağlantılı..

Yetişkinlerde Oedipus kompleksi: çözelti ve tedavi

Oidipus kompleksi çözebilirsin kişinin yaşı ne olursa olsun. Bununla birlikte, derinden kökleşmişse her zaman bu kadar kolay olmadığını, ancak yeterli motivasyon ve irade ile elde edilebileceğinin farkında olmalıyız.

Oedipus Kompleksi Nasıl Atlatılır?

Oedipus kompleksi çocukluk döneminde atlatılması gereken bir durumdur. Babasının hiçbir suçu olmadığı halde, 7 yaşından sonra dahi babasıyla yakın ilişki kurmaktan çekinen kişiler ve yukarıdaki belirtileri gösterenler mutlaka bir psikoloğa götürülmelidir. Çözülmeyen oedipus kompleksi her zaman büyük bir sorun teşkil etmese de, zararlı olabilir. Ayrıca çocuğu hayatını zorlaştırabilir ve doğru bir evlilik kurmasını engelleyebilir.

Oedipus Kompleksini hasar almadan atlatmak için:

Çocuğun yaşadığı kıskançlık krizleri, annenin yoğun ilgisiyle desteklenmemelidir. Anne bu duruma anlayış göstermeli ancak devamlı olarak babasının iyi bir insan olduğunu ve onu çok sevdiğini göstermelidir. Aynı şekilde babası, çocuğun yaşadığı kıskançlık krizlerine tepki göstermemeli, ona karşı anlayışlı olmalıdır. Ona çok uzak davranmamalı ancak çok yakın da olmamalıdır. Yaşadığı bu durumun geçici olduğunu ona aktarmak en doğru tercih olabilir.
Anne baba çocuğunu başka konularda takdir etmeli ve onunla kaliteli zaman geçirmeye odaklanmalıdır. Bu noktada anneden çok babanın geçirdiği vakit, aralarında bağı güçlendirir.
Anne evdeki diğer işlerini bahane ederek baba ve oğulun birlikte zaman geçirmesini sağlamalıdır. İkisinin özel bir oyun saati olması, çocuğun babasının iyi bir insan olduğunu anlamasını sağlayacaktır.
Anne baba yaşanılan bu durumu çocuğun gözünde normalleştirmemeli ve kesinlikle onunla alay etmemelidir. Bu noktada yapılması gereken çocuğa zaman tanımak, onu suçlamadan doğru olanı ona bir şekilde aktarmak ve baba sevgisi oluşturmaktır.
Özellikle babalar, çocuğun annesi için başlattığı sevgi savaşını devam ettirmekten çekinmelidir.
Yaşanılan krizin aşılamaması kötü sonuçları beraberinde getirse de, Oedipus Kompleksi neredeyse tüm çocukların başına gelen oldukça normal bir aşamadır. Anne babanın karşılıklı anlayış ve sevgisi bu durumu çözmek için yeterli olacaktır.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.