Muhammed Hüsnü Said Mübarek Kimdir?

Binlerce kişiyi öldürüp seçilmiş Cumhurbaşkanı Mursi’yi hapse atan cuntanın tahliyesine karar verdiği Mısır’ın devrik Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek ülkeyi yıllarca demir yumrukla yönetti. Neden devrik lider deniyor, Enver Sedat olayı nedir, çocukları var mı? Arap baharı, 3 Temmuz darbesi ve Hüsnü Said Mübarek biyografisi haberimizde…

Doğum tarihi:  4 Mayıs 1928

Ölüm tarihi: 25 Şubat 2020

Doğum yeri: Menufiya’daki Kafr El Meselha

Eğitimi: Liseden sonra Kahire’deki Mısır Askeri Akademisi’ni (1949) bitiren ve 1950’de Hava Kuvvetleri’ne pilot olarak katılan Mübarek, Sovyetler Birliği’nde ileri uçuş ve bombardıman teknikleri konusunda öğrenim gördü.

Muhammed Hüsnü Said Mübarek Kimdir?

1950’den beri Kahire’deki Amerikan Üniversitesi mezunu, yarı İngiliz Suzanne Sabet ile evli olan Hüsnü Mübarek’in Alaa ve Cemal isimli iki oğlu bulunuyor. Sigara ya da içki içmeyen Mübarek, güne sabah saat 6’da spor salonunda başlamasıyla ve sağlıklı bir yaşam sürmeye özen göstermesiyle biliniyor.  Hava Harp Akademisi’ni bitiren Mübarek, Mısır Ordusunda çeşitli görevler üstlendi. Suzan Mübarek ile evli olan 83 yaşındaki Hüsnü Mübarek, Cemal ve Alaa Mübarek’in babasıdır.

Kahire’deki Mısır Askeri Akademisi’ni (1949) ve Bilbays’taki Havacılık Akademisi’ni bitirdi (1950). Sovyetler Birliği’nde ileri uçuş ve bombardıman teknikleri konusunda öğrenim gördü. Mısır Hava Kuvvetleri’nde çeşitli görevler üstlendikten sonra 1966-69 arasında Hava Akademisi komutanlığını yürüttü.

Ekim 1973’te İsrail’le yapılan Yom Kippur Savaşı’nın ilk günlerinde Mısır Hava Kuvvetleri’nin elde ettiği başarılarda önemli rol oynadı. Ertesi yıl mareşal oldu.

Nisan 1975’te devlet başkanı yardımcılığına atandı. Fas, Cezayir ve Moritanya arasında Batı Sahra’nın (İspanyol Sahrası) geleceğiyle ilgili anlaşmazlıkta arabuluculuk yaptı.

6 Ekim 1981’de Enver Sedat’ın bir suikast sonucunda öldürülmesi üzerine Devlet Başkanı olan Hüsnü Mübarek, Arap ülkeleriyle ilişkileri geliştirmeye çalıştı ve 1982’de Lübnan’ı işgal eden İsrail’le yakınlaşma politikasından uzaklaştı.

Mübarek, Enver Sedat’ın öldürülmesinde sonra 6 kez suikast girişimine maruz kaldı ve sonuncusu 1995’te Afrika zirvesine katılmak üzere Etiyopya’nın başkenti Addis Ababa’ya vardığı sırada düzenlendi.

1987’de 6 yıllık ikinci bir dönem için, oyların yüzde 97’sini alarak devlet başkanlığına yeniden seçildi ve 1989’da Enver Sedat döneminde İsrail’le yaptığı barış antlaşması yüzünden Arap Birliği’nden çıkarılan ülkesi tekrar örgüte kabul edildi, merkezi de Kahire’ye taşındı.

1990-91’deki Körfez krizi ve onu izleyen Körfez Savaşı sırasında Arap ülkeleri, İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) arasında aracılık görevini üstlenen Mübarek, Suudi Arabistan’ın, uluslararası kuvvetlerin desteğine başvuru kararının desteklenmesinde öteki Arap ülkelerine öncülük etti.

Oğlu Cemal Mübarek’i yerine geçirmeye hazırlanan Hüsnü Mübarek, 1981’de ilan edilen sıkıyönetim ile elde ettiği olağanüstü yetkileri muhalif sesleri bastırmak için kullandı.

1981 yılında Mısır Cumhurbaşkanı olan Hüsnü Mübarek 30 yıldır iktidarda. Daha önce hava kuvvetleri komutanlığı, başkan yardımcılığı da yapan Mübarek kimilerine göre istikrarın kaynağı; kimilerine göre zamanını çoktan doldurmuş bir diktatör.

1981-2011 yılları arasında Mısır cumhurbaşkanı. 2011’in Ocak ayında başlayan yaygın halk gösterilerinden sonra, önce 10 Şubat 2011 tarihinde yetkilerini yardımcısı olan Ömer Süleyman’a devretti, ertesi gün de görevinden istifa etti.

Enver Sedat’a yapılan suikastın ardından cumhurbaşkanlığı görevinin yanısıra Ulusal Demokratik Parti’nin liderliğine de seçilen Mübarek, 1987, 1993, 1999 ve 2005 yıllarında yapılan ve muhalefetin katılımının kısıtlandığı seçimlerde arka arkaya dört kez göreve seçildi.

Başkan Yardımcısı olarak Hüsnü Mübarek, Mısır tarihinin en korkunç olayına çok yakından tanıklık etti, 1981 yılında Cumhurbaşkanı Enver Sedat’a düzenlenen suikasti gördü. Suikasti düzenleyenler Mısır ordusunda görev yapan aşırı İslamcılardı.

Kahire’deki Mısır Askeri Akademisi’ni (1949) ve Bilbays’taki Havacılık Akademisi’ni bitirdi (1950). Sovyetler Birliği’nde ileri uçuş ve bombardıman teknikleri konusunda öğrenim gördü. Mısır Hava Kuvvetleri’nde çeşitli görevler üstlendikten sonra 1966-69 arasında Hava Akademisi komutanlığını yürüttü. 1972’de Enver Sedat tarafından hava kuvvetleri komutanlığına getirildi.

O dönem Washington Post gazetesi Kahire Temsilcisi olan David Ottaway anlatıyor: “Sedat öldürüldüğünde ben de tribünlerdeydim. Mübarek’in sandalyelerin arasından çıktığını, şapkasının tozunu aldığını ve gelişmeler karşısında geçirdiği şoku gördüm.”

Sekiz gün sonra Mübarek Cumhurbaşkanı olarak ant içti. Ottaway’a göre, Mübarek inatçı, yabancı basınla ilişki kurmayı gereksiz gören bir politikacı: “Her zaman suskun bir kişiliği vardı. Verdiği yanıtlaraçık değildi; ne demek istediğini anlayamazdınız. Ülkede istikrarı sağlamak dışında herhangi bir konuda vizyon sahibi değildi.”

Aradan 30 yıl geçti. O 30 yıl çoğu Mısırlı için gerçekten istikrarlıydı. Mübarek hükümeti halkın tepkisine rağmen İsrail’le barış anlaşması imzaladı.

Mübarek, böylece sadece halkının değil, Arap dünyasının da tepkisini topladı. Ancak Mısır, İsrail-Filistin barış sürecinde önemli bir rol üstlenmişti. Amerika’nın yakın bir müttefikiydi.

Yine de birçok kişi, Mısır’da istikrarın bedelinin çok yüksek olduğu görüşünde. Eleştirilere tahammül edemeyen Mübarek, çok sayıda muhalefet liderini hapse attı. Güvenlik yapılanmasını güçlendirdi; birçok kez suikast girişimine hedef oldu.

Son seçimlerde iktidardaki Ulusal Demokrasi Partisi muhalefeti yenilgiye uğrattı. Seçimlerde yaygın olarak hile yapıldığı, seçmenlere gözdağı verildiği öne sürüldü.

En kalabalık muhalefet gurubu Müslüman Kardeşler’in liderleri sürekli hapsediliyordu.

Siyasi baskılara ek olarak Mısır’da zenginlerle yoksullar arasındaki gelir dağılımındaki eşitsizlik hızla artıyordu: “2004 yılında yapılan ekonomik reformlar müthiş sonuç verdi. Mısır’ın gayri safi yurtiçi hasılası 2008 yılına kadar iki kat arttı. Ekonomi büyüyordu, ancak en yoksul kesimler ekonomik patlamadan yararlanamıyordu. Yaşanan olayların altında bu meseleler yatıyor.”

Mübarek, iktidarı oğlu Cemal’e devretme hazırlığı yapıyordu. Ancak tam o sırada Tunus halkı ayaklandı ve Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali’yi devirdi. Mısırlılar da, neden Mısır’da da olmasın demeye başladılar.

25 Ocak günü başlayan protestolar sürecek gibi görünüyor. Mısır halkının sabrının taştığı görüşünde olan siyasi yorumcular, Mübarek döneminin sonunun yaklaştığını söylüyor.

Mısır basını eski Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek’in 92 yaşında öldüğünü duyurdu
Mübarek’in ailesinden henüz herhangi bir açıklama yapılmadı. Mübarek 1981 ile 2011 yıllar arasında cumhurbaşkanı olarak görev yapmış, 2011 Arap Bahar protestoları sonucunda istifa etmek zoruna kalmıştı.

Muhammed Hüsnü Said Mübarek Kimdir?

SEDAT ÖLDÜRÜLÜNCE KOLTUĞA OTURDU

1972’de Enver Sedat tarafından hava kuvvetleri komutanlığına getirildi. Ekim 1973’te İsrail’le yapılan Yom Kippur Savaşı’nın ilk günlerinde Mısır Hava Kuvvetleri’nin elde ettiği başarılarda önemli rol oynadı. Ertesi yıl mareşal oldu.

Nisan 1975’te devlet başkanı yardımcılığına atandı. 6 Ekim 1981’de Enver Sedat’ın bir suikast sonucunda öldürülmesi üzerine devlet başkanı oldu. Bu görevde öteki Arap ülkeleriyle ilişkileri geliştirmeye çalıştı. 1982’de Lübnan’ı işgal eden İsrail’le yakınlaşma politikasından uzaklaştı. 1987’de altı yıllık ikinci bir dönem için, oyların yüzde 97’sini alarak devlet başkanlığına yeniden seçildi. 1989’da, Enver Sedat döneminde İsrail’le yaptığı barış antlaşması yüzünden Arap Birliği’nden çıkarılmış olan Mısır tekrar birliğe kabul edildi, merkezi de Kahire’ye taşındı.

MUHALEFETİN KATILIMINI KISITLADI

Mübarek; 1987, 1993, 1999 ve 2005 yıllarında yapılan ve muhalefetin katılımının kısıtlandığı seçimlerde arka arkaya dört kez göreve seçildi.

ARAP BAHARINA DAYANAMADI

2011 yılında Tunus’ta başlayan Arap dünyası protestolarının 25 Ocak 2011’de Mısır’da da başlaması üzerine 10 Şubat 2011’de yetkilerinin çoğunu yardımcısı Ömer Süleyman’a devretti, 11 Şubat 2011’de ise görevini orduya ve anayasa mahkemesine devrederek istifa etti. İstifa ettikten kısa bir süre sonra tutuklandı ve yargılanmaya başlandı. Bir süre idamla yargılandı. 2 Haziran 2012 günü yardımcısı ile birlikte ömür boyu hapis cezasına çarptırılırken oğulları ile yargılanan birkaç kişi ise beraat etti.Mahkemeye sedyede getirildi, kafes içinde yargılandı.

İDAMINI İSTEYENLER SOKAĞA DÖKÜLDÜ

Kısa süre sonra Mübarek’in idam edilmesini isteyen göstericiler, Mübarek’in yargılandığı mahkeme önünde polisle çatıştı.

DEVLET BAŞKANLIĞI

6 Ekim 1981’de Enver Sedat’ın bir suikast sonucunda öldürülmesi üzerine devlet başkanı oldu. Bu görevde öteki Arap ülkeleriyle ilişkileri geliştirmeye çalıştı. 1982’de Lübnan’ı işgal eden İsrail’le yakınlaşma politikasından uzaklaştı. 1987’de altı yıllık ikinci bir dönem için, oyların yüzde 97’sini alarak devlet başkanlığına yeniden seçildi. 1989’da, Enver Sedat döneminde İsrail’le yaptığı barış antlaşması yüzünden Arab Birliği’nden çıkarılmış olan Mısır tekrar birliğe kabul edildi, merkezi de Kahire’ye taşındı.

1990-91’deki Körfez Bunalımı ve onu izleyen Körfez Savaşı sırasında Arap ülkeleri, İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü arasında başlıca aracı işlevini üstlendi. Suudi Arabistan’ın, uluslararası kuvvetlerin desteğine başvuru kararının desteklenmesinde öteki Arap ülkelerine öncülük etti.

Enver Sedat’a yapılan suikastın ardından Mısır Devlet Başkanlığına ve Ulusal Demokratik Parti’nin liderliğine seçilen Mübarek, 1987, 1993, 1999 ve 2005 yıılarında yapılan muhalefetin katılımının kısıtlandığı seçimlerde arka arkaya dört kez bu göreve seçildi. 1981’de ilan edilen ve halen devam eden sıkıyönetim ile Mübarek yönetiminin olağanüstü yetkileri muhalif sesleri bastırmak için kullanması ve Mısır’daki insan hakları ihlalleri Mübarek’i otokrat yönetim tarzının en açık ibaresidir.

Binlerce kişiyi öldürüp seçilmiş Cumhurbaşkanı Mursi’yi hapse atan cuntanın tahliyesine karar verdiği Mısır’ın devrik Cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek ülkeyi yıllarca demir yumrukla yönetti.

Protestolar ve Hüsnü Mübarek’in İstifası

2011 yılında Tunus’ta başlayan Arap dünyası prostestolarının 25 Ocak 2011′de Mısır’da da başlaması üzerine Hüsnü Mübarek, 10 Şubat 2011′de yetkilerinin çoğunu yardımcısı Ömer Süleyman’a devrederek 11 Şubat 2011′de ise görevini orduya ve anayasa mahkemesine devrederek istifa etti.

6 YIL SONRA SERBEST

Mısır’da 2011 yılında iktidardan devrilen Hüsnü Mübarek, altı yılın sonunda serbest bırakıldı. Uluslararası haber ajansları, Mübarek’in tahliye edilmesini son dakika olarak duyurdu.

ARAP BAHARI’NDAN SONRA EVİNE DÖNEN İLK LİDER OLDU

İdamla yargılanıp 30 yıl hapis cezası alan Mübarek, bir önceki yönetimi darbeyle deviren general Abdulfettah Sisi tarafından serbest bırakılarak Arap Baharı’ndan sonra evine dönen ilk lider oldu.

EVİNE GÖNDERİLDİ

Kahire’nin banliyö mahallesi Maadi’de bulunan askeri hastanede tutulan Mübarek, Heliopolis’teki evine gönderildi.

MÜBAREK’İ KENDİSİNİ DEVİREN SİSİ SERBEST BIRAKTI

Darbeci Sisi kontrolündeki yüksek mahkeme, Mart ayı başında Mübarek’in suçsuz olduğuna karar vermişti.

BAŞKENTTE PATLAMA OLDU

Mübarek’in tahliye edildiği dakikalarda başkent Kahire’nin banliyölerinden birinde patlama oldu. Polis kaynakları, patlamada bir kişinin öldüğünü ve üç kişinin de yaralandığını bildiriyor.

ARAP ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER

Mübarek göreve geldiğinde, Mısır’ın birçok Arap ülkesiyle ilişkileri bozuktu. Bu devletlerin birçoğu, Enver Sedat’ın 1979’da İsrail ile barış anlaşması imzalaması sonucu Mısır ile diplomatik ilişkilerini sonlandırmıştı. Mısır bu dönemde Arap Birliği’nden çıkarıldı ve örgütün merkezi Kahire’den Tunus’a taşındı.

Mübarek’in cumhurbaşkanı sıfatıyla ilk hamlesi, Arap ülkeleriyle ilişkilerin düzeltilmesi yönünde adımlar atmak oldu.

Irak ve İran arasında patlak veren savaşta, Irak’ın 30 Aralık 2006’da idam edilen lideri Saddam Hüseyin’e destek veren Mübarek, Irak’a askeri yardımda bulundu. İran-Irak Savaşı’nın 1988’de son bulmasının ardından Mübarek, Arap ülkeleriyle ilişkileri kısa süreliğine yeniden toparladı ve Mısır, Arap Birliği’ne yeniden kabul edildi.

Ancak Mübarek’in bu çabaları, Mısır’ın Arap dünyasıyla uzun süreli iyi ilişkiler kurmasını sağlamadı.

Mübarek’in 1990’da Irak’ın Kuveyt’i işgaline karşı çıkması ve Bağdat’a bağlı kuvvetlerin Kuveyt’ten çıkarılması için ABD öncülüğündeki uluslararası müdahaleye destek vermesi ilişkileri yeniden gerdi.

ABD İLE ORTAKLIK

Mısır’ın Körfez Savaşı’nda ABD safında hareket etmesi, Mübarek’in Batı ile daha iyi ilişkiler kurmasını sağlarken, çok sayıda Batı ülkesinin Kahire’nin borçlarını silmesini de beraberinde getirdi. ABD’nin Mısır’a sağladığı mali yardımda büyük artış sağlandı.

Mübarek liderliğindeki Mısır, aynı zamanda İsrail-Filistin sorununun temel arabulucu ülkelerinden biri haline geldi.

Mübarek, dış politakada kısmen sağladığı başarıyı ülke içinde aynı seviyede gösteremedi. Demokrasi ve insan haklarıyla ilgili ciddi bir gelişme sağlanamazken, güvenlik güçlerinin, başta İslamcı gruplar olmak üzere, çok sayıda muhalif unsuru baskı altında tutma uygulaması uzun yıllar devam etti.

Şubat 2005’te Mübarek, cumhurbaşkanlığı yarışında birden fazla adayın çıkmasına olanak tanınmasını istedi. Söz konusu yasa değişikliği sonrasında yapılan çok adaylı seçimde Mübarek, yüzde 88 oy oranıyla yeniden cumhurbaşkanı oldu.

Seçimi kazandıktan sonra, görevini oğlu Cemal’e bırakmaya hazırlandığı gerekçesiyle muhalifler tarafından eleştirildi.

ARAP BAHARI

Mübarek son döneminde, liberal ekonomi politikaları sayesinde bazı sektörlerde canlanma yaratmasına rağmen işsizlik, yoksulluk ve yolsuzlukla mücadelede başarılı olamadı. Halkın büyük çoğunluğu yoksulluk sınırının altında yaşamak durumunda kaldı. Mübarek, Mısırlı gençlerin işsizlik sorununu çözmek için kalıcı politikalar ortaya koyamadı.

Tunus’ta başlayıp, Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde demokratik reform talebiyle gösteri ve çatışmalara neden olan ‘Arap Baharı’ hareketi, 2011 yılının şubat ayında Mısır’a da sıçradı.

Bir süre gösterileri görmezden gelen ve koltuğu bırakmayacağını açıklayan Mübarek, tam 18 gün süren protesto gösterilerinin ardından 11 Şubat 2011’de görevinden istifa ettiğini açıkladı.

Mübarek’in görevi bırakmasıyla sonuçlanan süreç sonrasında, eski Cumhurbaşkanı, oğulları Ala ve Cemal ile birlikte, Nisan 2011’de tutuklandı ve ülkede eski devlet yetkililerinin yargılanmasına başlandı.

Ağustos 2011’de başlayan davalarda Mübarek, 900 protestocunun hayatını kaybettiği olayların sorumlusu olmak ve çok sayıda yolsuzluğa karışmak suçlarıyla yargılandı.

Mübarek’in mahkeme salonuna sedyeyle getirilmesi tüm dünyada büyük ses getirdi.

Mübarek, 2 Haziran 2012’de Kahire’deki mahkemece 239 kişinin ölümünde suçlu bulunarak müebbet hapse mahkum edildi. Tora Cezaevi’nde kısa bir süre geçiren Mübarek, sağlık sorunları gerekçe gösterilerek 27 Aralık 2012’de Kahire’deki askeri hastaneye sevk edildi.

Ocak 2013’te Yüksek Mahkeme, Hüsnü Mübarek’in yeniden yargılanmasına karar verdi.

3 TEMMUZ DARBESİ

Mübarek’in, Mayıs 2013’te başlayan yeniden yargılama esnasında askeri darbe oldu. Mısır’ın 25 Ocak 2011 Devrimi sonrası demokratik seçimlerle iktidara gelen ilk cumhurbaşkanı olan Muhammed Mursi, göreve başladıktan bir yıl sonra 3 Temmuz 2013’te darbe ile devrildi ve hapse atıldı.

Mübarek dönemi askeri istihbarat şefi, Mursi döneminde de Genelkurmay Başkanı olan Abdülfettah Sisi darbeyle ülkenin başına geçti.

Ardından Mübarek hakkındaki cezalar birer birer düştü.

Önce Kasım 2014’te Kahire Ceza Mahkemesi, protestocuların ölümü suçlamasıyla verilen cezayı, teknik bir sebep göstererek iptal etti.

13 Ocak 2015’te ise Mübarek ve oğullarının yolsuzluk suçlaması Yargıtay’dan döndü.

Yargıtay’ın yolsuzluk iddiaları için talep ettiği yeniden yargılama sonucunda Mayıs 2015’te Mübarek üç yıl hapse mahkum edildi. Ceza Haziran 2016’da onandı. Gözaltı ve tutukluluk süresi boyunca bu 3 yıllık hapis cezasını doldurduğu gerekçesiyle, Mübarek’in avukatları tahliye için dilekçe verdi. Ancak diğer yargılama sürdüğü için Mübarek’in askeri hastaneden çıkarılmasına izin verilmedi.

Son olarak 2 Mart 2017’de Mübarek, protestocuların ölümünden sorumlu tutulduğu davadan da beraat etti. Diğer davadan aldığı üç yıllık cezayı da doldurduğu gerekçesiyle serbest bırakılması istenen Mübarek, 24 Mart 2017’de, 6 yıllık dava sürecinin sonunda tahliye oldu.

Benzer Haberler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı