Yargıtay'dan Çalışan Anneler için Emsal Karar: Doğum İzni Dönüşü Görev Değişikliği Ayrımcılık Sayıldı
Doğum izninden dönen kadın çalışanların uzmanlık alanları dışındaki işlere verilmesi ve kariyer kayıplarına uğratılması yargıdan döndü.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bursa'da özel bir bankada yaşanan uyuşmazlıkta, doğum izni sonrası görevi değiştirilen kadın çalışana ayrımcılık tazminatı ödenmesi gerektiğine hükmederek milyonlarca çalışan anneyi ilgilendiren kritik bir emsale imza attı.
Doğum İzninden Döndü, Görevi Başkasına Devredildi
Özel bir bankada yatırım, araştırma ve hisse senedi alanında "kıdemli analist" olarak görev yapan kadın çalışan, ikiz gebelik sürecinin ardından yasal doğum iznine ayrıldı. İzin bitiminde işine dönen bankacı, daha önce yürüttüğü bankacılık sektörü analiz görevlerinin başka bir çalışana devredildiğini gördü.
Kendisine uzmanlık alanı dışında kalan sigorta sektörünün takibi verilirken, hak ettiği primlerin ödenmediğini ve emsallerine göre daha düşük ücret zammı aldığını belirten çalışan; eski görevine iade, prim ödemesi ve zam farkı talepleri karşılıksız kalınca iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek yargı yoluna başvurdu.
Davacı çalışan; gebelik ve doğum sonrası süreçte sistematik mobbinge maruz kaldığını, görev gaspı ve düşük performans değerlendirmeleriyle ayrımcılığa uğradığını belirterek kıdem, ihbar, manevi tazminat, ödenmeyen primler ve İş Kanunu kapsamında ayrımcılık tazminatı talep etti. Banka yönetimi ise sigortacılık görevinin de kıdemli analist tanımı içinde kaldığını ve esaslı bir değişiklik olmadığını savunarak davanın reddini istedi.
Yerel Mahkeme Reddetti, Yargıtay "Ayrımcılık" Dedi
Bursa İş Mahkemesi, kıdem tazminatını kabul etmesine rağmen sistematik baskı ve sağlık sorunları arasında doğrudan nedensellik bağı bulunamadığı gerekçesiyle ayrımcılık ve manevi tazminat taleplerini geri çevirdi. İstinaf mahkemesinin de başvuruyu reddetmesi üzerine dosya temyiz incelemesi için Yargıtay'a taşındı.
Dosyayı ele alan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin ayrımcılık tazminatına yönelik ret kararını bozdu. Kararda şu hukuki tespitlere yer verildi:
- İspat Yükü İşverene Geçti: 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5’inci maddesinde düzenlenen "eşit davranma ilkesi" hatırlatıldı. Çalışanın ayrımcılık şüphesini güçlü veriler ve tanık beyanlarıyla ortaya koyması halinde, farklı muamelenin haklı gerekçesini kanıtlama yükümlülüğünün doğrudan işverene ait olduğu vurgulandı.
- Somut Gerekçe Sunulamadı: Kadın çalışanın izne ayrılmasıyla yerine yeni personel alındığı, dönüşte ise uzmanlığı dışındaki bir alana kaydırıldığı sabit görüldü. İşverenin bu görev değişikliğini ve farklı muameleyi objektif ve somut gerekçelerle izah edemediği kaydedildi.
Çalışma Hayatında Güçlü Koruma Kalkanı
Yargıtay’ın bu içtihadı, anne olan kadın çalışanların doğum sonrası kariyerlerinin geriletilmesi, terfi engelleriyle karşılaşması, prim kesintilerine maruz kalması veya uzmanlıkları dışındaki pozisyonlara itilmesi uygulamalarına karşı caydırıcı bir yasal çerçeve çizdi. Karar doğrultusunda işverenler, doğum izni dönüşünde yapılan her türlü görev ve şart değişikliğini geçerli, objektif ve somut gerekçelere dayandırmak zorunda olacak.