Türkiye ve Katar arasında tarihi savunma anlaşması

Türkiye ile Katar, dış tehditlere karşı ortak hareket etmeyi ve savunma alanındaki iş birliğini güçlendirmeyi hedefleyen Karşılıklı Savunma Anlaşması'na imza attı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, İstanbul'daki Dolmabahçe Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nde bir araya gelerek ikili ve heyetler arası görüşmeler gerçekleştirdi.

Türkiye-Katar Yüksek Stratejik Komitesi'nin 12. Toplantısı kapsamında düzenlenen zirvede, iki ülke arasında savunma, ticaret, eğitim ve diplomasi alanlarını kapsayan toplam beş anlaşma imzalandı. Bölgesel gerilimlerin arttığı, ABD ile İran arasındaki çatışmaların etkilerinin sürdüğü ve Gazze'deki insani krizin derinleştiği bir dönemde gerçekleştirilen görüşmeler, Katar basınında da geniş yankı buldu.

Ortak askeri tatbikatlar ve savunma sanayii iş birliği

İki liderin imzaladığı Karşılıklı Savunma Anlaşması, tarafların egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini koruma konusundaki ortak iradesini ortaya koyuyor. Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan Ortak Bildiri'de, müşterek savunma kapasitesinin geliştirilmesinin yanı sıra bölgesel güvenlik ve istikrarın desteklenmesinin hedeflendiği belirtildi.

Anlaşma kapsamında Türkiye ve Katar; ortak askeri tatbikatlar düzenlenmesi, savunma sanayii projelerinin geliştirilmesi ve askeri personelin eğitim programları aracılığıyla karşılıklı deneyim kazanması konusunda uzlaştı.

Bildiride ayrıca Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında imzalanan Bedir Mutabakatı'na dikkat çekildi. Mutabakatın ortak üretim, teknoloji geliştirme ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi açısından önemli fırsatlar sunacağı ifade edildi. İki ülke, PKK/PYD/YPG, DEAŞ ve FETÖ bağlantılı yapılar dahil olmak üzere terör örgütleriyle mücadelede koordinasyonu sürdürme kararlılığını da yineledi.

Bölgesel güvenlik dengelerinde yeni dönem

Katar merkezli Al Jazeera'nın değerlendirmesine göre Orta Doğu ülkeleri, artan askeri gerilimler karşısında savunma kapasitelerini güçlendirmeye ve dış aktörlere olan bağımlılıklarını azaltmaya çalışıyor.

Katar Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Abdullah Al Uteybi, bölgede askeri gerilimin yeniden yükselme ihtimalinin ülkeleri kendi savunma imkânlarını geliştirmeye yönelttiğini belirtti. Orta Doğu uzmanı Mahcub Züveyri ise anlaşmanın Ankara ile Doha arasındaki karşılıklı güvenin güçlü bir göstergesi olduğunu söyledi. Züveyri'ye göre ortak savunma sanayii üretimine yönelik adımlar, iki ülke ilişkilerini daha ileri bir seviyeye taşıyor.

Gazze, Suriye ve Orta Doğu gündemi

Zirvenin ardından yayımlanan Ortak Bildiri'de Gazze'deki insani kriz önemli bir yer tuttu. Türkiye ve Katar, bölgenin yeniden inşası, erken toparlanma sürecinin desteklenmesi ve insani yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması için birlikte hareket etme kararı aldı.

Gazze'de kış koşullarıyla birlikte ağırlaşan yaşam şartlarına dikkat çekilen bildiride, gözaltındaki insani yardım çalışanları ile Birleşmiş Milletler personelinin derhal ve koşulsuz serbest bırakılması istendi. İsrail'e ateşkes anlaşmasına ve uluslararası hukuktan kaynaklanan yükümlülüklerine uyma çağrısı yapılırken, Batı Şeria ve Doğu Kudüs'teki yasa dışı yerleşim faaliyetleri ile zorla yerinden etme uygulamaları kınandı.

Mescid-i Aksa'nın 144 dönümlük alanının tamamının Müslümanlara ait olduğu vurgulanan açıklamada, kutsal alanın yönetiminde Kudüs Vakıfları ve Mescid-i Aksa İşleri Dairesi'nin yetkili olduğu belirtildi.

Suriye konusunda ise devlet kurumlarının güçlendirilmesi ve ülkenin öncülüğünde yürütülecek siyasi sürecin desteklenmesi gerektiği ifade edildi. İsrail'in Suriye topraklarındaki ihlallerini sona erdirmesi ve 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'na uyması istendi.

Türkiye ve Katar, ABD ile İran arasındaki anlaşmazlığın diplomatik yollarla çözülmesini savunurken Hürmüz Boğazı'nda güvenli ve kesintisiz deniz ulaşımının yeniden sağlanması çağrısında bulundu. Bildiride ayrıca Lübnan'ın egemenliğine yönelik ihlaller eleştirildi; Irak, Libya, Yemen, Sudan ve Somali'de istikrarın sağlanmasına yönelik siyasi süreçlere destek verildi.

Ticaret hacminde 5 milyar dolar hedefi

Savunma anlaşmasının yanı sıra zirvede dört ayrı iş birliği belgesi daha imzalandı. Tüketicinin korunması ve piyasa denetimi alanındaki mutabakatı Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Katar Ticaret ve Sanayi Bakanı Şeyh Faisal Bin Thani Bin Faisal Al Thani imzaladı.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin ile Katar Devlet Bakanı Mohammed bin Abdulaziz Al-Khulaifi arasında eğitim alanında iş birliği anlaşması yapıldı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ise barış, uzlaşma ve çatışma çözümüne ilişkin mutabakat zaptına ve zirvenin Ortak Bildirisi'ne imza attı.

Ekonomik ilişkilerde iki ülkenin hedefi, karşılıklı ticaret hacmini 5 milyar dolara çıkarmak. 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe giren Ticaret ve Ekonomik Ortaklık Anlaşması'nın (TEPA) bu hedefe katkı sağlaması bekleniyor.

Türk müteahhitlik şirketlerinin Katar'da bugüne kadar toplam 20,8 milyar dolar değerinde 206 proje üstlenmesi de ekonomik iş birliğinin önemli göstergelerinden biri olarak değerlendirildi.

Yeni zirvenin adresi Katar olacak

İki ülke, Türkiye-Katar Yüksek Stratejik Komitesi'nin 13. Toplantısı'nı 2027 yılına kadar Katar'da gerçekleştirme konusunda anlaştı. Ayrıca Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi'nin (JETCO) ikinci toplantısı ile Ekonomik ve Teknik İşbirliği Karma Komisyonu'nun yedinci toplantısının Doha'da düzenlenmesi kararlaştırıldı.

Katar'ın El Şark gazetesi, 2014 yılında kurulan Yüksek Stratejik Komite'nin Türkiye ile Katar arasındaki siyasi, ekonomik ve güvenlik ilişkilerinin kurumsal temelini oluşturduğuna dikkat çekti. İmzalanan yeni anlaşmaların ise iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı savunma ve ekonomi başta olmak üzere farklı alanlarda daha da ileri taşıması bekleniyor.