Şirket Aracını Başkasına Verenlere SGK Uyarısı: 198 Bin Liraya Kadar Ceza Kesilebiliyor

Şirket adına kayıtlı ticari araçları kullanan sürücülere yönelik trafik denetimlerinde Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kontrolleri de gerçekleştiriliyor. 2021 yılından bu yana SGK ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında yürütülen iş birliği kapsamında, trafik ekipleri ticari araçların sürücülerinin sigortalı olup olmadığını kontrol ediyor.

Denetimlerde tüzel kişilere ait ticari araçları kullanan kişilerin SGK kayıtları inceleniyor. Sürücünün sigortasız olduğunun belirlenmesi halinde konu SGK'ya bildiriliyor. Kurum tarafından yapılan değerlendirme sonucunda, kayıt dışı işçi çalıştırdığı tespit edilen işverenlere idari para cezası uygulanabiliyor.

Trafik Ceza Tutanakları SGK'ya İletiliyor

Emniyet ekiplerinin ticari araçlara yönelik denetimlerinde düzenlediği trafik idari para cezası tutanakları, belirli bilgilerle birlikte SGK'ya gönderiliyor. Bu bilgiler arasında aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı ve soyadı, cezanın düzenlendiği yer, il, ilçe, ilgili emniyet birimi ve tarih bulunuyor.

SGK, kendisine ulaşan kayıtları inceleyerek sürücünün sigortalılık durumunu değerlendiriyor ve kayıt dışı istihdama ilişkin gerekli işlemleri başlatabiliyor.

Yeni Düzenlemeyle Otomatik Ceza Uygulaması Değişti

Yapılan yeni düzenlemeyle birlikte, yalnızca trafik ceza tutanağına dayanılarak işverenlere otomatik ceza kesilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Özellikle araç sahibi ile sürücü arasında geçmişte herhangi bir SGK'lı çalışma ilişkisi bulunmuyorsa tutanak doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek. Bu aşamada sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılabilecek. Taraflar arasındaki akrabalık veya arkadaşlık ilişkisi, aracın emanet olarak kullanılıp kullanılmadığı ve diğer koşullar araştırılacak.

İnceleme sonucunda hazırlanacak rapora göre işlem yapılacak. Böylece aracını kısa süreliğine bir yakınına veya arkadaşına veren kişilerin, gerçek bir iş ilişkisi bulunmadığı halde kayıt dışı işçi çalıştırmakla suçlanmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Sigortalılık Tespitlerinde Yeni Hesaplama Yöntemi

Düzenlemede, aynı işyerinde fiilen çalıştığına ilişkin birden fazla bilgi ve belge bulunan kişiler için hizmet günlerinin nasıl hesaplanacağı da açıklanıyor.

Buna göre en eski tarihli tespit, işe giriş tarihi olarak kabul edilecek. Aynı ay ve sonraki aylarda çalışma ilişkisini gösteren her tespit günü için bir günlük hizmet kazandırılacak. Çalışma ilişkisi ise kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.

Bir ay boyunca herhangi bir tespit yapılmamasının ardından yeniden kayıt ortaya çıkarsa bu durum yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek. Önceki çalışma dönemi de hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.

Şirketlere Uygulanan SGK Cezaları Ne Kadar?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında, kayıt dışı işçi çalıştırdığı belirlenen şirketlere farklı ihlaller nedeniyle idari para cezaları uygulanabiliyor.

Haberde belirtilen asgari ücret tutarları üzerinden hesaplanan ceza miktarları şöyle:

• İşe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi: 66 bin 60 TL.
• Aynı ihlalin bir yıl içinde tekrarlanması: Her sigortasız işçi için 198 bin 180 TL.
• Sigortasız işçinin aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilmemesi: Her ay için 66 bin 60 TL.
• İşçinin aylık ücret bordrosunda gösterilmemesi: Her ay için 16 bin 515 TL.
• Yasal kayıt ve belgelerin geçersiz olması: Her ay için 16 bin 515 TL.

Bu tutarlar, ihlalin niteliğine ve tekrar durumuna göre uygulanabilecek cezalara ilişkin haberde aktarılan rakamlardır.

Kiralık Araçlarda Ceza Uygulanmıyor

Araç kiralama durumlarında ise farklı bir uygulama söz konusu. Kiralanan ticari aracı kullanan sürücünün sigortası, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından yapılmışsa araç sahibine bu kapsamda ceza uygulanmıyor.

Bunun için araç kiralama sözleşmesinin yazılı olarak hazırlanması ve taraflarca imzalanması gerekiyor. Böylece aracın kullanımına ilişkin hukuki ilişki belgelendirilmiş oluyor.

Trafik Kazalarında Araç Sahibinin Sorumluluğu

Ticari araçların başkaları tarafından kullanılması yalnızca SGK yükümlülükleri açısından değil, olası trafik kazaları bakımından da önem taşıyor. Aracı kullanan sürücünün kaza sonucunda yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde araç sahibinin maddi ve hukuki sorumluluğunun gündeme gelebileceği belirtiliyor.

Bu nedenle şirket araçlarını başkalarına kullandıran işletmelerin sigortalılık durumunu, araç kullanımına ilişkin sözleşmeleri ve yasal yükümlülüklerini dikkatle takip etmesi gerekiyor.