Hibrit Çalışma Sisteminde Yeni Düzenleme: Çalışma Günleri ve Saatleri Sözleşmede Belirlenecek

25 Eylül tarihli ve 33381 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uzaktan Çalışma Yönetmeliği değişikliğiyle hibrit çalışma modeli yasal düzenlemeye kavuştu. Yeni düzenlemeyle çalışanların haftanın hangi günlerinde işyerinde, hangi günlerinde uzaktan görev yapacağı ve çalışma saatleri iş sözleşmesinde açıkça belirtilecek. İstanbul Arel Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Seçil Gürün Karatepe, değişikliğin hem çalışanlar hem de işverenler açısından çalışma koşullarının netleştirilmesini sağlayacağını belirtti.

Hibrit çalışma günleri iş sözleşmesinde yer alacak

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nin 9. maddesine eklenen yeni fıkra, işin bir bölümünün işyerinde, diğer bölümünün ise uzaktan yürütülmesine ilişkin esasları düzenliyor. Buna göre hibrit çalışma modelinde işyerinde ve uzaktan çalışılacak günlerin yanı sıra çalışma saatlerinin de iş sözleşmesinde kararlaştırılması gerekiyor.

Doç. Dr. Seçil Gürün Karatepe, çalışma düzeninin önceden belirlenmesinin tarafların beklentilerini netleştireceğini ve olası anlaşmazlıkları azaltacağını ifade etti.

Örneğin haftanın üç günü ofiste, iki günü evden çalışma şeklinde bir planlama yapılabilecek. Ancak yönetmelik, bütün çalışanlar için geçerli sabit bir uzaktan çalışma günü belirlemiyor. Çalışma düzeni, işin niteliğine ve işçi ile işverenin karşılıklı anlaşmasına göre şekilleniyor.

Düzenleme, çalışanlara otomatik olarak uzaktan çalışma hakkı tanımıyor. Bunun yerine karma çalışma modelinin tarafların anlaşmasıyla iş sözleşmesine eklenmesine imkân sağlıyor.

İşçi ve işverenin yasal sorumlulukları sürüyor

Hibrit çalışma modeline geçilmesi, işçi ve işverenin mevcut yasal yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. Çalışma süreleri, dinlenme hakları ve iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin kurallar uzaktan çalışmada da geçerliliğini koruyor.

Karatepe, hibrit çalışma koşullarında sonradan yapılacak değişikliklerin hukuki niteliğinin somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Bu noktada 4857 sayılı İş Kanunu'nun 22. maddesinde düzenlenen çalışma koşullarında esaslı değişiklik hükümlerinin de dikkate alınması gerekiyor.

İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki sorumlulukları da devam ediyor. Yönetmeliğin 12. maddesi kapsamında işverenin çalışanı gerekli güvenlik önlemleri konusunda bilgilendirmesi, eğitim vermesi ve sağladığı ekipmanların güvenli kullanımını sağlaması gerekiyor.

Elektrik ve internet masraflarını kim karşılayacak?

Yeni çalışma modelinde dikkat çeken konulardan biri de uzaktan çalışmayla ortaya çıkan giderlerin nasıl karşılanacağı. Bilgisayar, ekipman, elektrik ve internet gibi maliyetlerin hangi tarafça üstlenileceğinin önceden belirlenmesi önem taşıyor.

Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nin 7. maddesine göre işin yürütülmesi için gerekli malzeme ve iş araçlarının, sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça işveren tarafından sağlanması gerekiyor.

Yönetmeliğin 8. maddesi ise işin yerine getirilmesinden kaynaklanan ve üretimle doğrudan bağlantılı zorunlu giderlerin belirlenmesi ve karşılanmasına ilişkin konuların iş sözleşmesinde düzenlenmesini öngörüyor. Ayrıca 6. madde kapsamında uzaktan çalışılacak mekânın düzenlenmesinden kaynaklanan maliyetlerin karşılanma yöntemi çalışan ve işveren tarafından birlikte belirleniyor.

Mevzuatta bütün çalışanlar için geçerli sabit bir elektrik veya internet ödeme tutarı bulunmuyor. Bu nedenle söz konusu giderlerin işin niteliğine ve çalışma nedeniyle ortaya çıkan zorunlu maliyetlere göre değerlendirilmesi gerekiyor.

İletişim ve çalışma saatleri önceden planlanmalı

Hibrit çalışma modelinin verimli yürütülebilmesi için yalnızca çalışma günlerinin belirlenmesi yeterli olmuyor. Çalışanların hangi saatlerde ulaşılabilir olacağı, iletişimin hangi kanallar üzerinden sürdürüleceği ve görev dağılımının nasıl yapılacağı da önem taşıyor.

Yönetmeliğin 9. maddesi uzaktan çalışmanın zaman aralığı ve süresinin iş sözleşmesinde belirtilmesini düzenliyor. 10. madde ise çalışan ile işveren arasındaki iletişimin yönteminin ve zaman aralığının taraflarca belirlenmesini öngörüyor.

Doç. Dr. Karatepe, açık bir iletişim planının iş süreçlerinin aksamadan devam etmesine katkı sağlayacağını belirterek görev ve sorumlulukların önceden netleştirilmesinin önemine dikkat çekti.

Hibrit çalışma çalışanlara ve işletmelere avantaj sağlıyor

Hibrit çalışma modeli, çalışanların işe gidiş ve dönüş için harcadığı zamanı azaltarak kişisel yaşamlarına daha fazla vakit ayırmalarına yardımcı olabiliyor. İşletmeler açısından ise ofis alanlarının daha verimli kullanılması ve dijital iş süreçlerinin geliştirilmesi gibi avantajlar sunuyor.

Bununla birlikte sistemin başarılı olabilmesi için görev dağılımının açık yapılması, iletişimin düzenli sürdürülmesi ve performans değerlendirmelerinin çalışma sonuçları üzerinden gerçekleştirilmesi gerekiyor.

Karatepe'ye göre hibrit çalışma yalnızca işin yapıldığı mekânın değişmesinden ibaret değil. Modelin sürdürülebilir olması için esnek çalışma imkânlarıyla çalışanların hak ve sorumluluklarının dengeli biçimde ele alınması gerekiyor. Çalışma koşullarının sözleşmede açıkça belirlenmesi ise hem işletmelerin planlamasını kolaylaştırıyor hem de çalışanlar açısından daha öngörülebilir bir çalışma düzeni oluşturuyor.