Ev Emekçilerine Tarihi Güvence: 40 Maddelik Dev Kanun Teklifi Meclis'te
Yıllardır kadınların omuzlarında yük olan ve karşılıksız bırakılan ev içi emeğin görünür hale getirilmesi, sosyal güvenceye kavuşturulması amacıyla hazırlanan kapsamlı kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu.
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın gündeme taşıdığı düzenleme; ev kadınlarından ev hizmetlerinde çalışanlara kadar milyonlarca kişiye emeklilik, sağlık ve çalışma güvencesi müjdesi veriyor.
"Kadınlar Günde 4 Saat 3 Dakika Ev İşine Ayırıyor"
TÜİK’in 2025 yılı Zaman Kullanımı Araştırması verilerine dayandırılan teklif gerekçesinde, kadınların ev işi ve bakım hizmetlerine günde ortalama 4 saat 3 dakika ayırdığı, erkeklerde ise bu sürenin sadece 58 dakikada kaldığı vurgulandı. Ev içi bakım yükünün kadınları eğitimden ve ekonomik özgürlükten mahrum bıraktığına dikkat çekilerek, bu durumun düzeltilmesinin anayasal bir yükümlülük olduğu belirtildi.
Kanun Teklifindeki Başlıca Düzenlemeler
40 maddeden oluşan dev teklif, ev emekçilerinin çalışma hayatından sosyal güvenliğe kadar tüm haklarını güvence altına alıyor. Öne çıkan maddeler şöyle:
- Primler Hazine'den (Madde 17): Ev kadınlarının emeklilik ve sağlık primleri devlet tarafından ödenecek. İsteyen ev hanımları ek prim ödeyerek maaşlarını yükseltebilecek.
- Emekliliğe Sayılacak (Madde 5): Evdeki karşılıksız bakım ve temizlik emeği resmen sigortalılık süresi sayılacak ve emekliliğe yansıtılacak.
- Geçmiş Yıllara Borçlanma (Madde 18): Geçmişte evde sigortasız geçen yıllar borçlanılarak emeklilikten saydırılabilecek.
- Ücretsiz Sağlık (Madde 19): Ev emekçileri ve aileleri, genel sağlık sigortasından prim ödemeksizin yararlanacak.
- Yaşlılık ve Malullük Hakları (Madde 14 & 15): Kadınlarda 55, erkeklerde 60 yaşından sonra çalışılan her yıl için emeklilik bağlama oranı yüzde 90'a kadar çıkacak. Sakatlanan ev emekçisine yüzde 70 ile 80 oranında malullük aylığı bağlanacak.
- Ev Hizmetlerinde Çalışanlara İş Kanunu Güvencesi (Madde 20 & 32): İş Kanunu’ndaki "Ev hizmetlerinde çalışanlar bu kanuna tabi değildir" maddesi tarihe karışıyor. Evlere temizliğe gidenler kıdem tazminatı, izin hakkı ve yazılı sözleşme güvencesine kavuşacak.
- Mobbing ve Şiddete Sıkı Koruma (Madde 23 & 24): Ev işçilerine yönelik mobbing, şiddet ve taciz kesin olarak yasaklanacak; pencere silme gibi yüksek riskli işler için ev sahibi koruyucu ekipman sağlamak zorunda olacak.
- Belediyelere Kreş ve Bakımevi Zorunluluğu (Madde 33 & 34): Büyükşehir ve ilçe belediyelerine kreş, yaşlı bakımevi ve bakım verenler için "mola evi" açma yasal görevi getirilecek.