TBMM Suça Sürüklenen Çocukları Araştırma Komisyonu, Türkiye’de çocuk adalet sistemini kökten değiştirecek yeni bir modeli mercek altına aldı.
Adalet Bakanlığı Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Daire Başkanı Meral Gökkaya’nın komisyona yaptığı sunumda, çocukları "suç makinesi" olmaktan kurtaracak alternatif çözüm yöntemlerinin detayları paylaşıldı.
Mahkeme Değil, Eğitim ve Islah Ön Planda
"Diversiyon" olarak adlandırılan bu sistem, özellikle ilk kez ve basit suç işleyen çocukların resmi adalet sistemine dahil edilmeden, alternatif yöntemlerle takip edilmesini öngörüyor. Meral Gökkaya, sistemin amacını şu sözlerle özetledi:
"Çocuğu mahkemeye çıkarmak veya cezaevine koymak her zaman caydırıcı olmuyor. Aksine, yargılanma korkusunu yenen çocuk, kendini 'suçlu kişiliği' rolüne hapsediyor. Amacımız, adli sicil kaydı oluşmadan çocuğu suça sebep olan davranışlardan uzaklaştırmaktır."
Sistem Nasıl İşleyecek?
Yeni modelin uygulanmasında çocuğun ve ailesinin onayı şart koşuluyor. Belirlenen kurallara ve eğitim programlarına uyan çocuklar için soruşturma veya yargılama süreci, sanki beraat etmişler gibi kapanacak. Ancak programa uyulmaması durumunda yargılama süreci kaldığı yerden devam edecek.
Dünya Örnekleri İncelemede
Adalet Bakanlığı, bu modeli hayata geçirmek için dünya örneklerini de yakından inceliyor:
Hollanda (HALT Sistemi): Polis ve savcı tarafından uygulanan "durdurma" sisteminde, 18 yaşına kadar olan çocuklar hırsızlık gibi eylemlerde özel eğitim programlarına dahil ediliyor.
Almanya ve İtalya: Ceza ehliyeti yaşını 14 olarak kabul eden bu ülkelerde, 14-21 yaş aralığındaki çocuklar spor, gönüllü çalışma ve sosyal aktivite odaklı diversiyon programlarına yönlendiriliyor.
İngiltere: Aile sorumluluğu ön planda tutuluyor. Görevini yerine getirmeyen ailelere ağır para cezaları uygulanırken, kurallara uyan çocuğun sicili temiz kalıyor.
