BM'den iklim uyarısı: Küresel ekonomik kayıplar GSYH'nin yüzde 10'una ulaşabilir

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD), iklim değişikliğinin küresel ekonomi üzerindeki etkilerine ilişkin önemli uyarılarda bulundu. Kuruluşun yayımladığı "Küresel Ticaret Güncellemesi: Kasım 2026" raporuna göre, dünya genelinde sıcaklık artışının sanayi öncesi döneme kıyasla 3 dereceye ulaşması halinde ekonomik kayıplar küresel Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYH) yüzde 10'una denk gelebilir. Özellikle ekvatora yakın konumdaki düşük gelirli ülkelerin çok daha ağır ekonomik sonuçlarla karşılaşabileceği belirtiliyor.

Küresel sıcaklık artışı kritik seviyeye yaklaşıyor

UNCTAD raporunda, geçen yıl küresel sıcaklık artışının sanayi öncesi dönem ortalamasının 1,4 derece üzerine çıktığı hatırlatıldı. Ayrıca 2015-2025 döneminin, ölçümlerin başladığı tarihten itibaren kayıtlara geçen en sıcak 11 yıllık dönem olduğu vurgulandı.

Paris İklim Anlaşması kapsamında küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması hedefleniyor. Ancak mevcut eğilimler, bu sınırın aşılmasının beklendiğine işaret ediyor. Raporda, iklim değişikliğinin yalnızca çevresel sorunlara yol açmadığı, aynı zamanda ülkelerin ekonomik büyümesini, üretim kapasitesini ve ticaret faaliyetlerini de tehdit ettiği ifade edildi.

Düşük gelirli ülkeler daha büyük ekonomik kayıplarla karşılaşabilir

UNCTAD'ın değerlendirmesine göre küresel sıcaklık artışının 3 dereceye ulaşması durumunda ekonomik kayıplar dünya GSYH'sinin yüzde 10'una eşdeğer olabilir. Bu oran, özellikle ekonomik açıdan kırılgan ülkeler için daha yüksek seviyelere çıkabilir.

Ekvatora yakın konumdaki düşük gelirli ülkelerde ekonomik kayıpların GSYH'nin yüzde 17'sine ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu ülkelerin iklim değişikliğine karşı yeterli altyapı ve finansal kaynaklara sahip olmaması, olası zararların ekonomik etkilerini artıran faktörler arasında gösteriliyor.

Aşırı sıcaklıklar, kuraklık, sel ve diğer iklim kaynaklı afetler tarım, sanayi, ulaşım ve enerji gibi temel sektörlerde üretim kayıplarına neden olabiliyor. Bu durum ülkelerin ticaret kapasitesini ve ekonomik istikrarını da olumsuz etkileyebiliyor.

Temiz enerji teknolojilerinde ticaret fırsatları büyüyor

Raporda iklim değişikliğinin yarattığı risklerin yanında düşük karbonlu ve sürdürülebilir sanayilerin sunduğu ekonomik fırsatlara da dikkat çekildi.

Özellikle güneş ve rüzgâr enerjisi alanındaki teknolojilerin uluslararası ticarette giderek daha fazla önem kazandığı belirtildi. Bu sektörlerin değer zincirleriyle bağlantılı küresel mal ihracatının 2025 yılında 1,8 trilyon doları aştığı açıklandı.

Söz konusu ihracatın diğer imalat sanayisi ürünlerine kıyasla daha hızlı büyümesi, temiz enerji teknolojilerine yönelik küresel talebin arttığını gösteriyor. Güneş panelleri, rüzgâr türbinleri ve bu sistemlerde kullanılan teknolojik bileşenler, düşük karbonlu ekonomiye geçişin önemli unsurları arasında bulunuyor.

UNCTAD'dan iklim teknolojileri için işbirliği çağrısı

UNCTAD, iklim değişikliğinin ekonomik sonuçlarını sınırlandırmak için ülkelerin mevcut taahhütlerini daha hızlı hayata geçirmesi gerektiğini vurguladı. Kuruluş, özellikle iklim teknolojilerine erişimin kolaylaştırılması ve uluslararası ticari işbirliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

İklim değişikliğine uyum sağlamak ve sera gazı emisyonlarını azaltmak için gerekli teknolojilere uygun maliyetlerle erişilmesinin zorunlu olduğuna dikkat çekildi. Özellikle gelişmekte olan ve düşük gelirli ülkelerin bu teknolojilerden yararlanabilmesi için uluslararası işbirliğinin artırılması önem taşıyor.

Rapora göre sürdürülebilir sanayilerin geliştirilmesi, yalnızca çevresel risklerin azaltılmasına değil, aynı zamanda yeni ticaret fırsatlarının oluşturulmasına da katkı sağlayabilir. İklim teknolojilerinin yaygınlaşması ve ülkeler arasındaki işbirliğinin güçlenmesi, küresel ekonominin iklim değişikliğine karşı daha dirençli hale gelmesinde belirleyici rol oynayabilir.