Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, medya temsilcileriyle iftar programında bir araya gelerek Mahkemenin işleyişi, bireysel başvurular, norm denetimi, HDP kapatma davası ve yapay zekâ çalışmaları hakkında önemli açıklamalarda bulundu.
“Yapay zekâ raportörlere hazırlık aşamasında katkı sunacak”
AYM’de teknolojik dönüşüme özel önem verdiklerini belirten Özkaya, yapay zekânın 2026 yılının Eylül ayı itibarıyla devreye alınmasının hedeflendiğini açıkladı. Yapay zekânın esas inceleme aşamasında değil, raportörlerin hazırlık çalışmalarında destek sağlayacağını ifade eden Özkaya, sistemin özellikle dosyaların kategorize edilmesi ve değerlendirme öncesi analiz süreçlerinde kullanılacağını söyledi.
“Dosyanın esasının incelenmesi aşamasında yapay zekânın devrede olması şu an için söz konusu değil” diyen Özkaya, teknolojinin yardımcı bir araç olarak konumlandırılacağını vurguladı.
Dosyalar “ilk gelen ilk çıkar” ilkesine göre inceleniyor
Mahkemenin norm denetimi kapsamındaki başvuruları “ilk gelen ilk çıkar” ilkesine göre ele aldığını belirten Özkaya, mahkemelerden itiraz yoluyla gelen işlerde mümkün olduğunca 5 ay içinde karar verilmesine özen gösterildiğini kaydetti.
Bireysel başvuruların da iç tüzük uyarınca geliş sırasına göre incelendiğini aktaran Özkaya, ancak başvuruların önemi ve aciliyeti dikkate alınarak objektif kriterler çerçevesinde farklı bir sıralama yapılabildiğini söyledi.
Bu kapsamda 2025 Temmuz ayında güncellenen kriterlerle “acil”, “pilot ve öncü” ve “çekirdek haklar” dahil toplam 7 kategori oluşturulduğunu ifade etti.
UYAP üzerinden 6 bin 686 başvuru
Hak arama yollarının etkinliğini artırmak amacıyla bireysel başvuruların 1 Ekim 2025’ten itibaren UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılabildiğini belirten Özkaya, bu tarihten bu yana 6 bin 686 başvurunun sistem üzerinden gerçekleştirildiğini açıkladı.
Bu sayının, ilgili dönemde yapılan toplam başvuruların yaklaşık yüzde 29’una denk geldiğini söyleyen Özkaya, uygulamanın erişilebilirliği artırdığını ve süreci hızlandırdığını kaydetti.
2025’te başvuru karşılama oranı yüzde 111
Özkaya’nın verdiği bilgilere göre 2025 yılında AYM’ye 64 bin 321 bireysel başvuru yapıldı, 71 bin 175 başvuru sonuçlandırıldı. Böylece başvuruları karşılama oranı yüzde 111 oldu.
23 Eylül 2012’den 31 Aralık 2025’e kadar toplam 714 bin 774 başvuru yapıldığını belirten Özkaya, bunların yüzde 87,2’sinin karara bağlandığını, 91 bin 686 başvurunun ise derdest olduğunu açıkladı.
2025’te karara bağlanan başvurulardan 5 bin 268’inde ihlal kararı verildiğini, 2012’den bu yana verilen toplam ihlal kararının 84 bin 519 olduğunu aktardı. İhlallerin önemli bölümünün makul sürede yargılanma hakkına ilişkin olduğunu ifade etti.
31 Aralık 2025 itibarıyla verilen ihlal kararlarının yüzde 99,7’sinin gereğinin yerine getirildiğini belirten Özkaya, icra süreci henüz tamamlanmamış karar sayısının 83 olduğunu söyledi.
Norm denetiminde rekor yıl
Özkaya, 2025 yılında 51 iptal davası ve 226 itiraz başvurusu olmak üzere toplam 277 başvuru yapıldığını, 278 başvurunun karara bağlandığını ve 472 kuralın Anayasa’ya uygunluk denetiminin yapıldığını açıkladı.
2012’den 31 Aralık 2025’e kadar ise toplam 2 bin 328 iptal ve itiraz başvurusu yapıldığını, 2 bin 322 dosyanın sonuçlandırıldığını, 114 dosyanın derdest olduğunu ifade etti.
12 Yüce Divan dosyası karara bağlandı
Mahkemenin Yüce Divan yargılamalarına da değinen Özkaya, 2017’den bu yana yürütülen yargılamalar kapsamında 12 dosyanın karara bağlandığını ve 32 kişi hakkında hüküm tesis edildiğini söyledi. 2025 sonu itibarıyla derdest Yüce Divan dosyası kalmadığını belirtti.
Siyasi partilere ilişkin mali denetim kapsamında 2025 yılında 164 dosyanın sonuçlandırıldığını, parti kapatma davalarına ilişkin derdest dosya sayısının ise 5 olduğunu açıkladı.
HDP kapatma davasında sona yaklaşıldı
Halkların Demokratik Partisi (HDP) hakkında açılan kapatma davasına ilişkin de konuşan Özkaya, dosyanın kapsamının son derece geniş olduğunu söyledi.
840 sayfalık iddianame, 60 klasör ve yaklaşık 200 GB dijital materyal bulunduğunu aktaran Özkaya, 520 kişinin eylemlerinin dava konusu yapıldığını, bunların 451’i hakkında siyasi yasak talep edildiğini belirtti.
“Teknik anlamda dosyada sona gelindiğini söyleyebiliriz” diyen Özkaya, esas incelemesine başlanma aşamasına yaklaşıldığını ve çok uzun zaman almadan değerlendirme yapılabileceğini ifade etti.
Can Atalay kararları
Milletvekilliği düşürülen Can Atalay ile ilgili üç AYM kararı bulunduğunu hatırlatan Özkaya, iki ihlal kararında milletvekilliği sıfatı devam ettiği sürece yargılamanın durması gerektiği yönünde görüş bildirdiğini söyledi. Üçüncü kararda ise “karar verilmesine yer olmadığı” yönündeki çoğunluk kararına karşı oy kullandığını belirtti.
AİHM kararları konusunda yetki yok
Özkaya, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının yerine getirilmesini temin etmeye yönelik olarak AYM’nin doğrudan bir yetkisinin bulunmadığını da ifade etti.
AYM’nin, Anayasa ile verilen görev ve yetkiler çerçevesinde temel hak ve özgürlüklerin güvencesi olmaya devam edeceğini vurgulayan Özkaya, bireysel başvuru sisteminin hukukun üstünlüğünün güçlenmesine katkı sunduğunu söyledi.
