Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları Dönemi Başlıyor

İklim Kanunu çerçevesinde hazırlanan "Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları ile İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları Hakkında Yönetmelik", 4 Ağustos’ta Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni sistemle birlikte Türkiye'deki tüm iller, ortak bir çerçeve altında kendi iklim risklerini ve sera gazı emisyonlarını belirleyerek somut projeler üretecek.

Yeni Düzenlemenin Öne Çıkan Başlıkları

• Ortak Sistem ve Sektörel Entegrasyon: Bugüne kadar farklı yöntemlerle hazırlanan yerel planlar tek bir sistemde birleştirilecek. İklim politikaları; enerji, ulaşım, sanayi, tarım, su yönetimi ve şehircilik politikalarına entegre edilecek.
• İl Bazlı Envanter ve Projeler: Her ilin sera gazı envanteri çıkarılarak binalar, ulaşım, sanayi ve atık gibi sektörlerin enerji tüketimleri değerlendirilecek. Çatı üstü GES, enerji verimliliği, elektrikli belediye araçları ve atıktan enerji üretimi gibi yatırımlarla emisyon azaltımı sağlanacak.
• E-YİDEP ve İklim Portal: Süreç, internet tabanlı E-YİDEP sistemi üzerinden takip edilecek. Planlar ve elde edilen sonuçlar İklim Portal aracılığıyla kamuoyuyla şeffaf bir şekilde paylaşılacak.
• Finansmana Kolay Erişim: Yönetmelik doğrudan yeni bir fon oluşturmasaምda belediyelerin ulusal destekler, İller Bankası kaynakları, uluslararası iklim fonları ve hibelere sunabileceği güçlü proje portföyleri hazırlamasına zemin hazırlayacak. Her eylemin bütçesi ve finansman kaynağı planlama aşamasında netleştirilecek.

Uygulama Takvimi ve Kritik Tarihler

Yerel yönetimlerin iklim hedeflerini hayata geçirmesi için belirlenen süreç takvimi şu şekilde ilerleyecek:

• 31 Aralık 2026: Valilikler başkanlığında belediyeler, kamu kurumları, üniversiteler ve paydaşların katılımıyla İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları oluşturulacak. 2026 yılı kurumsal yapılanma ve veri hazırlıklarıyla geçecek.
• 2027 Yılı: Sera gazı envanterleri ve iklim risk değerlendirmeleri tamamlanarak hedefler, eylemler ve bütçeler netleştirilecek.
• 31 Aralık 2027: İlk Yerel İklim Değişikliği Eylem Planları (2028-2032 dönemi için) kurullar tarafından karara bağlanacak ve 5 yılda bir güncellenecek.

Düzenli İzleme ve Yıllık Raporlama

YİDEP’lerin uygulama sonuçları her yıl yakından takip edilecek:

• Belediyeler, bir önceki yılın eylem sonuçlarını her yıl 30 Haziran'a kadar E-YİDEP sistemine işleyecek.
• İl sera gazı envanterleri yıllık olarak güncellenecek.
• Yenilenebilir enerji kapasitesi, enerji tasarrufu ve düşük emisyonlu araç sayısı gibi göstergeler üzerinden yapılan değerlendirmeler, 31 Ekim’e kadar raporlanarak kamuoyuyla paylaşılacak.