Tasfiyedeki Yatırım Fonları İçin Yeni Düzenleme
Tasfiyedeki belirli yatırım fonları için hazırlanan düzenleme, yatırımcılara 1 milyon liraya kadar ara ödeme ve hukuka aykırı aktarılan varlıkların geri kazanılmasını öngörüyor.
Sermaye Piyasası Kurulu'nun (SPK) tasfiyesine karar verdiği yatırım fonlarına ilişkin yeni yasal düzenlemenin ayrıntıları netleşti. Bloomberg HT'nin gördüğü kanun teklifi taslağı, fonlardan hukuka aykırı yollarla çıkarılan varlıkların geri kazanılmasını, sorumluların tespit edilerek zararın tahsil edilmesini ve yatırımcılara ödeme yapılmasını amaçlıyor. Düzenlemenin yasalaşmasının ardından uygulamanın gecikmeden başlatılması hedefleniyor.
Düzenleme Belirli Fonlarla Sınırlı Kalacak
Teklif, tüm yatırım fonlarını kapsayan genel bir tasfiye sistemi oluşturmak yerine, düzenleme kapsamına alınan belirli fonlar için uygulanacak. Tasfiye işlemleri, SPK'nın gözetim ve denetimi altında görevlendirilen banka ve kurumlar tarafından yürütülecek.
Hak sahiplerinin doğru belirlenmesi için Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Takasbank, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu (TEFAS), portföy saklama kuruluşları ve dağıtım kuruluşlarının kayıtları karşılaştırılarak uyumlu hâle getirilecek. Böylece her fon ve hesap özelinde yatırımcıların haklarının tespit edilmesi amaçlanıyor.
Yatırımcılara En Fazla 1 Milyon Lira Ara Ödeme
Fon varlıklarının bütün yatırımcıların alacaklarını karşılamaya yetmediği durumlarda, ilk aşamada yapılabilecek ödemelerin tutarı belirli kurallara bağlanacak. MKK tarafından hesaplanacak net yatırım tutarı 1 milyon liranın altında kalan yatırımcılara bu tutarın tamamı, 1 milyon lira ve üzerinde olanlara ise en fazla 1 milyon lira ara ödeme yapılabilecek.
Net yatırım tutarı hesaplanırken fona yapılan nakit giriş ve çıkışları dikkate alınacak. İşlemler, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ile yurt içi üretici fiyat endeksinin (Yİ-ÜFE) aritmetik ortalaması kullanılarak güncellenecek. Ardından nakit hareketleri, önce yapılan işlemlerin önce mahsup edilmesini öngören “ilk giren ilk çıkar” yöntemiyle netleştirilecek.
Ara ödemelerde endeksleme yapılmayacak. Ayrıca para piyasası fonları dışında, ödeme tutarı fonun tasfiye kararının verildiği tarihteki toplam katılma payı değerini aşamayacak. Katılma payı, yatırımcının fondaki payını temsil eden birim olarak tanımlanıyor. Dağıtılabilir nakdin tüm ödemeleri karşılamaması hâlinde mevcut kaynak, hak sahiplerine oranlı biçimde dağıtılacak.
Hukuka Aykırı Kazançlar Geri Alınacak
Teklif, fon malvarlığından mevzuata aykırı, karşılıksız veya danışıklı işlemlerle ilişkili kişilere aktarılan değerleri de kapsıyor. Bu tür aktarımlar hukuka aykırı çıkarılmış varlık olarak değerlendirilecek ve fonun zarara uğratıldığı kabul edilecek.
Gerçeğe aykırı değer oluşumlarından haksız kazanç elde eden kişilere, emsal getiriyi aşan kazançlarını ilan edilen hesaplara gönüllü olarak iade etme imkânı da tanınacak. Sermaye piyasası mevzuatına aykırı fiillerde bulunduğu, manipülasyona veya piyasa dolandırıcılığına karıştığı ya da bu kişilerle birlikte hareket ettiği SPK tarafından tespit edilen kişi ve kurumlara ise tasfiye ve geri kazanım hesaplarından ödeme yapılmayacak.
Oluşan kayıp veya tasfiye sonunda ortaya çıkan eksiklik için öncelikle ilgili portföy yönetim şirketi sorumlu tutulacak. Zararın bu şirketten tahsil edilememesi durumunda, SPK tarafından sorumlu olduğu belirlenen gerçek ve tüzel kişilere başvurulabilecek.
TMSF Tahsilat Sürecini Yürütecek
SPK'nın bildirimde bulunması üzerine Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), ilgili mevzuattan kaynaklanan yetkilerini kullanarak sorumluların malvarlığına yönelik icra ve takip işlemleri başlatabilecek. Taslakta, TMSF'nin takipleri tamamlanana kadar sorumluların malvarlığına ilişkin diğer icra takiplerinin başlatılmaması, mevcut takip ve hacizlerin ise durması öngörülüyor.
Soruşturmalar kapsamında el konulan ancak doğrudan fona iade edilemeyen varlıklar için TMSF kayyım olarak görevlendirilebilecek. Bu varlıkların mahkeme sonucunun beklenmesine gerek kalmadan satılması ve elde edilen gelirin geri kazanım hesaplarına aktarılması da düzenlemede yer alıyor.
Fon Başına Ayrı Geri Kazanım Hesabı Açılacak
Tahsil edilen, iade edilen ve varlık satışlarından elde edilen gelirler, TMSF bünyesinde her fon için ayrı açılacak “Geri Kazanım Hesabı”nda tutulacak. Bu hesaplar TMSF'nin kendi malvarlığından ayrı izlenecek; içlerindeki tutarlar kamu alacakları için dahi haczedilemeyecek, teminat gösterilemeyecek ve yalnızca fon yatırımcılarına ödeme amacıyla kullanılabilecek.
Geri kazanılan kaynaklar, tasfiye işlemlerini yürüten kuruluşlara aktarılacak. Tasfiyesi tamamlanmış fonlarda ise ödemelerin Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) aracılığıyla yapılması öngörülüyor. Düzenlemenin temel hedefi, yatırımcıların haklarının korunması ve kayıpların mümkün olduğunca telafi edilmesi olurken, uygulamanın kamuya ve Hazineye ek mali yük getirmemesi de esas alınıyor.