Petrol piyasasında Hürmüz Boğazı endişesi: BBVA senaryoları
Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık kısıtlamaları ve Ortadoğu'deki çatışmalar petrol fiyatlarında oynaklığı artırırken, BBVA Research önümüzdeki dönem için iki farklı senaryo ortaya koydu.
ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat'ta başlayan çatışma, küresel petrol piyasasında dengeleri değiştirdi. Çatışma öncesinde küresel arzın talebin üzerinde seyretmesi beklenirken, Hürmüz Boğazı'ndaki taşımacılık kısıtlamaları fiyatlar üzerindeki baskıyı tersine çevirdi.
Brent petrol, yılbaşından 28 Şubat'a kadar ortalama 66,8 dolar seviyesinde işlem görürken, çatışmanın başlamasının ardından yükselişe geçti.
Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlere ilişkin endişelerin artması ve krizin beklenenden uzun sürmesiyle Brent petrol 90 doların üzerinde kalmaya başladı.
Hürmüz Boğazı petrol piyasasının merkezinde
Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Dünya petrol sevkiyatının yaklaşık yüzde 20'sinin bu güzergâhtan geçmesi, bölgede yaşanan herhangi bir aksaklığın fiyatlara doğrudan yansımasına neden oluyor.
İran'ın geçişleri kısıtlaması ve tanker taşımacılığında yaşanan sorunlar, küresel arzın azalacağı endişesini güçlendirdi. Ancak üretici ülkeler alternatif güzergahları devreye aldı.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin alternatif boru hatlarını kullanmasıyla bazı petrol sevkiyatları Hürmüz dışındaki rotalara yönlendirildi. ABD kıtasındaki petrol üretimindeki artış da küresel arzı destekleyen unsurlardan biri oldu.
Biyoyakıt kullanımındaki yükseliş ise petrol talebini kısmen sınırladı. Çin'in stratejik petrol rezervi oluşturma hızındaki yavaşlama da talep tarafındaki baskıyı azalttı.
Stratejik rezervler devreye girdi
BBVA Research'e göre petrol piyasasındaki fiyat baskısının sınırlanmasında en önemli unsurlardan biri, ülkelerin koordineli şekilde stratejik rezervlerini kullanması oldu. Alınan önlemler, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaların küresel petrol piyasasına etkisini yaklaşık yüzde 4 seviyesine indirdi.
Ancak stratejik rezervlerin uzun süre boyunca aynı hızda kullanılması mümkün görünmüyor. Bu nedenle çatışmanın uzaması halinde rezerv desteğinin zayıflaması, petrol fiyatları açısından yeni bir risk oluşturuyor.
Petrolde 70 dolar senaryosu
Petrol fiyatlarının seyri açısından en kritik senaryolardan biri, çatışmanın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların normale dönmesi.
BBVA Research, önümüzdeki haftalarda bir anlaşmaya varılması halinde petrol piyasasındaki jeopolitik risk priminin önemli ölçüde azalabileceğini belirtiyor. Bu durumda Hürmüz Boğazı’nın yeniden normal şekilde kullanıma açılması ve OPEC'in planlanan arz artışlarını gerçekleştirmesiyle küresel petrol arzının yeniden güçlenmesi bekleniyor.