Orta Doğu'daki Çatışmalar Doğal Gaz Piyasasını Sarstı
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), "2026 Üçüncü Çeyrek Gaz Piyasası Raporu" ile Orta Doğu'daki çatışmaların küresel doğal gaz piyasalarında yarattığı arz şokunu ve fiyat dalgalanmalarını mercek altına aldı.
Küresel doğal gaz piyasasında geçen yılın ikinci yarısında gözlenen yumuşama eğilimi, şubat ayı sonunda Orta Doğu’da patlak veren savaş ve küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasıyla yerini sert bir belirsizliğe bıraktı.
Fiyatlar 2022-2023 Kriz Seviyelerini Yakaladı
Rapora göre, mart ayında spot doğal gaz fiyatları, 2022-2023 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek aylık ortalamalara ulaştı. Yılın ikinci çeyreğinde Avrupa'nın gösterge fiyatı TTF, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 32 artışla milyon İngiliz ısı birimi (MBtu) başına ortalama 16 dolara çıktı. Asya spot LNG fiyatları ise aynı dönemde yüzde 45’lik bir sıçramayla 17,5 dolar/MBtu seviyesine yükseldi.
Haziran ortasında ABD ve İran arasında varılan geçici anlaşma fiyatlar üzerindeki ani baskıyı bir miktar hafifletse de, bölgedeki LNG taşımacılığı çatışma öncesi seviyelerin oldukça altında seyretmeye devam ediyor.
Arz Kaybı Telafi Edilmeye Çalışılıyor
Orta Doğu kaynaklı arz sıkıntısı, küresel çapta devreye alınan yeni projelerle dengelenmeye çalışılıyor. Mart-haziran döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden yapılan LNG yüklemeleri yıllık bazda 35 milyar metreküp azalırken; Kuzey Amerika ve Afrika'daki üretim artışları, yaşanan bu kaybın yaklaşık dörtte üçünü karşılamayı başardı.
Kömüre Dönüş Hızlandı, Talep Düşüşe Geçti
Yüksek spot fiyatlar ve tedarik endişeleri, tüketim alışkanlıklarını da değiştirdi. Özellikle Çin, Japonya ve Hindistan gibi büyük tüketicilerin yakıt değişim politikaları ve idari tedbirleri sonucunda, elektrik sektöründe doğal gaza karşı kömürün kullanımı hız kazandı.
Bu gelişmeler ışığında, 2026 yılı için küresel doğal gaz talebinin yaklaşık 20 milyar metreküp (yüzde 0,5) azalması bekleniyor. Bu tablo, 2020 ve 2022 yıllarının ardından içinde bulunduğumuz on yılın üçüncü yıllık talep düşüşü olarak kayıtlara geçecek.
140 Milyar Metreküplük Kayıp Kapıda
IEA, raporunda çatışmaların uzun vadeli etkilerine de dikkat çekti. Katar’da bulunan dünyanın en büyük LNG sıvılaştırma tesisi Ras Laffan'da meydana gelen hasarların, 2026-2030 döneminde toplamda 140 milyar metreküplük bir kümülatif LNG arz kaybına yol açabileceği uyarısında bulunuldu.