Marketler, uçaklar, kan bankaları hedefte: 5 soruda Avrupa'daki saldırılar
Avrupa'da marketlerin soğutma sistemlerinden yolcu uçaklarına ve kan bankalarına kadar uzanan siber saldırılar ve bomba tehditleri endişe yarattı. Saldırıların arkasında kim var, Rusya bağlantısı bulunuyor mu, Avrupa ne kadar hazırlıklı?
Avrupa son haftalarda art arda gerçekleşen siber saldırılar, sahte bomba ihbarları ve şüpheli sabotaj eylemleriyle karşılaştı. Belçika, Lüksemburg, İsveç ve Hollanda'daki süpermarketlerin soğutma sistemleri uzaktan ele geçirilerek gıdaların bozulmasına yol açarken Fransa'daki kan bankaları da aynı tür saldırıların hedefi haline geldi. Yolcu uçaklarına yönelik bomba tehditleri ise onlarca uçuşun aksamasına ve bazı uçakların savaş jetleriyle korunmasına neden oldu.
Güvenlik uzmanları bu olayların yalnızca maddi zarar yaratmakla kalmayıp toplumda korku ve güvensizlik ortamı oluşturarak hükümetler üzerinde ek baskı yaratabileceğini vurguluyor. Olayların sorumluları henüz belirlenemediği gibi Avrupa'nın yeni tip güvenlik tehditlerine ne ölçüde hazır olduğu da sorgulanıyor.
Avrupa'da neler yaşanıyor, hangi ülkeler hedef alındı?
Son dönemde yaşanan saldırıların öne çıkan örneklerinden biri süpermarketlerin soğutma sistemlerine yönelikti. Belçika, Lüksemburg, İsveç ve Hollanda'daki marketlerde bilgisayar korsanları internete bağlı sistemlere girerek sıcaklıkları 50 dereceye kadar çıkardı. Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt Group ve Carrefour gibi büyük zincirler bu saldırılardan etkilendi ve bozulan ürünler nedeniyle maddi kayıplar yaşadı.
Ekim ayında Fransa'da yüzlerce süpermarket benzer saldırıya uğramış, bazı sistemlerde aşırı ısınma ve yangınlar meydana gelmişti. Fransa'daki kan bankalarının soğutma sistemlerinin de hedef alınması kritik sağlık altyapısının risk altında olduğunu gösterdi. Saldırılar siber yöntemlerle sınırlı kalmadı; Avrupa genelinde uçaklara yönelik sahte bomba ihbarları nedeniyle çok sayıda uçuş aksadı, bazı uçaklar rota değiştirdi ve bazılarına savaş jetleri eşlik etti. İngiltere merkezli Sky News ile İrlanda kamu yayıncısı RTÉ de bomba tehditlerinin hedefi oldu.
Saldırıların arkasında kim var, Rusya bağlantısı bulunuyor mu?
Avrupa'daki saldırıların sorumluları henüz tespit edilemedi ve olayların birbirleriyle bağlantılı olup olmadığı bilinmiyor. Güvenlik uzmanları jeopolitik gerilimler nedeniyle devlet destekli sabotaj olasılığının göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtiyor. İngiltere merkezli Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü (RUSI) araştırmacısı Sidharth Kaushal, Rusya'nın rolü olması durumunda bunun Avrupa'nın Ukrayna'ya verdiği desteğin maliyetini yükseltmeyi amaçlayan bir strateji olabileceğini ifade etti. Kaushal'a göre böyle bir yaklaşım Avrupa liderlerine savaşın ekonomik ve toplumsal etkilerinin kendi ülkelerinde de hissedilebileceğini göstermeyi hedefleyebilir. Rusya'nın saldırılardaki rolüne dair kesin kanıt bulunmuyor ve Rusya CNBC'nin yorum talebine yanıt vermedi. Stockholm Üniversitesi siber güvenlik uzmanı Fredrik Blix ise saldırıların mutlaka bir devlet tarafından gerçekleştirilmek zorunda olmadığını, bazı sistemlerin kolay tahmin edilebilir şifrelerle korunması nedeniyle ileri teknik bilgi olmadan da yapılabileceğini belirtti.
Hibrit savaş nedir, Avrupa neden tehdit altında?
Hibrit savaş, ülkeleri doğrudan askeri çatışmaya girmeden siber saldırılar, sabotaj, dezenformasyon ve ekonomik baskı gibi araçlarla zayıflatmayı ifade ediyor. Uzmanlar enerji, ulaşım, sağlık ve gıda altyapısının hedef alınmasının günlük yaşamı aksatırken hükümete duyulan güveni de sarsabileceğini söylüyor. RUSI kıdemli araştırma görevlisi Oana Popescu-Zamfir, Avrupa'nın değişen güvenlik ortamına uyum sağlamakta geciktiğini belirterek "Hâlâ kavramsal olarak barış ve savaş zamanını birbirinden ayırma eğilimindeyiz. Oysa artık ne savaşta ne de barıştayız" değerlendirmesinde bulundu. Popescu-Zamfir'e göre Avrupa uzun süreli hibrit saldırılarla karşı karşıya kalabilir. Uzmanlar ayrıca Baltık Denizi'ndeki denizaltı kablolarına verilen zarar ve geçmiş şüpheli sabotaj girişimlerinin kritik altyapı tehditleri değerlendirilirken dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.
Avrupa bu saldırılara karşı kendini savunabilir mi?
Güvenlik uzmanları Avrupa ülkelerinin hibrit tehditlere hazırlık düzeyleri arasında önemli farklar olduğunu belirtiyor. RUSI araştırmacısı Kaushal, Finlandiya ve İsveç'in Soğuk Savaş döneminden gelen deneyimlerle gelişmiş sivil savunma sistemlerine sahip olduğunu, Batı Avrupa'daki birçok ülkenin ise altyapısını güvenlik yerine ekonomik verimlilik önceliğiyle kurduğunu söyledi. Siber güvenlik uzmanı Fredrik Blix, şirketlerin temel güvenlik önlemlerini uygulayarak riskleri büyük ölçüde azaltabileceğini vurguladı. Blix'e göre endüstriyel kontrol sistemlerinin yeterli koruma olmadan doğrudan internete bağlanması saldırganlara önemli fırsatlar sunuyor. Soğutma sistemleri gibi altyapılarda güvenlik sorumluluğunun üreticiler, bakım firmaları ve perakendeciler arasında paylaşılması olası açıkların kapatılmasını zorlaştırabiliyor. Uzmanlar Avrupa'nın yalnızca askeri kapasitesini değil günlük yaşamı sürdüren sivil altyapının dayanıklılığını da artırması gerektiğini ifade ediyor.
Saldırılar Avrupa ekonomisini ve günlük yaşamı nasıl etkileyebilir?
Uzmanlara göre siber saldırılar ve sabotaj girişimleri doğrudan ekonomik kayıpların ötesinde sonuçlar doğurabilir. Marketlerde gıdaların bozulması, uçuşların aksaması veya sağlık sistemlerinin hedef alınması işletme maliyetlerini yükseltirken toplumda güvensizlik yaratabilir. Bu tehditler Avrupa'da ekonomik ve siyasi huzursuzlukların arttığı bir döneme denk geliyor. Fransa'da hayat pahalılığına karşı haftalardır süren protestolar hükümet üzerindeki baskıyı artırırken İspanya'da konut krizi ve siyasi anlaşmazlıklar erken seçim sürecini beraberinde getirdi. Almanya, İtalya, Portekiz ve Arnavutluk'ta da yaşam maliyetlerindeki artış nedeniyle gösteriler düzenlendi. Uluslararası Güvenlik ve Ekonomik Strateji Merkezi Başkanı Alexander Anderson, ekonomik sıkıntıların ve siyasi kutuplaşmanın dış aktörler tarafından istismar edilebileceğini söyledi. Ancak Anderson toplumların gerçek ekonomik şikayetlerinin yalnızca yabancı müdahaleyle açıklanmaması gerektiği konusunda uyardı. Yüksek enerji fiyatları, enflasyon, zayıf büyüme ve bütçe açıkları Avrupa hükümetlerinin hareket alanını daraltırken güvenlik uzmanları yeni saldırıların mevcut sorunları daha da ağırlaştırabileceğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre Avrupa'nın temel sınavı saldırıları engellemekle kalmayıp gıda tedarikinden sağlık hizmetlerine, ulaşımdan enerjiye kadar günlük yaşamın temelini oluşturan sistemleri yeni nesil tehditlere karşı koruyabilmek olacak.