Küresel Gıda Fiyatları 4 Yılın Zirvesinde

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), lojistik aksamalar ve olumsuz hava koşullarının küresel arz endişelerini artırmasıyla Eylül ayında gıda fiyatlarının yaklaşık son 4 yılın en yüksek seviyesine ulaştığını açıkladı.

Endeks, Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlamasının ardından Mart 2022'de ulaşılan tarihi rekorun yaklaşık yüzde 14,3 altında bulunurken, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 5,8 yükseldi.

LOJİSTİK AKSAMALAR VE HAVA KOŞULLARI FİYATLARI ARTIRDI

FAO'ya göre gıda fiyatlarındaki yükselişte nakliye hatlarındaki tıkanıklıklar, olumsuz hava koşulları ve tarım ürünlerindeki fiyat artışları etkili oldu.

FAO Başekonomisti Maximo Torero, Hürmüz Boğazı ve Karadeniz'deki aksamaların iklim kaynaklı şoklarla birleştiğini belirterek enerji, taşımacılık ve temel gıda emtiaları üzerindeki baskının arttığını ifade etti.

Torero, bu baskıların devam etmesi halinde özellikle gıda ve enerji ithalatına bağımlı ülkelerdeki tüketici gıda fiyatlarının kısa sürede bundan etkilenebileceğini belirtti.

TAHIL FİYATLARI YÜZDE 5,1 ARTTI

FAO Tahıl Fiyat Endeksi, eylülde ağustos ayına göre yüzde 5,1 yükseldi.

Karadeniz bölgesindeki lojistik kısıtlamalar ve Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde ekim öncesinde etkili olan kurak hava koşulları, buğday fiyatlarının yüzde 6,3 artmasına neden oldu.

Mısır fiyatları ise ABD'deki verim endişeleri, Brezilya'daki ihracat kısıtlamaları ve Hürmüz Boğazı kaynaklı belirsizliklerin biyoyakıt ham maddelerine yönelik fiyatları desteklemesiyle yüzde 5,6 yükseldi.

BİTKİSEL YAĞ FİYATLARI DA ARTTI

FAO Bitkisel Yağ Fiyat Endeksi eylülde yüzde 0,9 yükseldi.

Güneydoğu Asya'daki kurak hava koşullarının palm yağı üretimi üzerindeki etkisi ve küresel ithalat talebinin güçlü seyretmesi, endeksteki artışta etkili oldu.

ET FİYATLARINDA GERİLEME

FAO Et Fiyat Endeksi, tavuk ve domuz eti fiyatlarındaki düşüşün etkisiyle yüzde 1,1 geriledi.

Bol ihracat arzının etkili olduğu dönemde tavuk ve domuz eti fiyatları düşerken, ABD'den gelen güçlü talep Brezilya'daki sığır eti fiyatlarını destekledi. Koyun eti fiyatları ise büyük ölçüde istikrarlı kaldı.

SÜT ÜRÜNLERİ FİYAT ENDEKSİ GERİLEDİ

FAO Süt Ürünleri Endeksi yüzde 0,1 düşüş gösterdi.

Peynir fiyatlarındaki gerileme, süt tozu fiyatlarındaki artışı dengelerken tereyağı fiyatlarında değişiklik yaşanmadı.

ŞEKER FİYATLARI YÜZDE 6,1 ARTTI

FAO Şeker Fiyat Endeksi eylülde yüzde 6,1 yükseldi.

Artışta 2026/27 sezonunda küresel arzın daralacağı beklentisi, Tayland'daki düşük üretim öngörüsü, Hindistan'daki zayıf muson yağışları ve güçlenen El Nino koşulları etkili oldu.

Brezilya'nın orta-güney bölgesindeki aşırı yağışlar ile Avrupa Birliği'nde şeker pancarı ekim alanlarının daralması da fiyatların yükselmesinde rol oynadı.

FAO KÜRESEL TAHIL ÜRETİM TAHMİNİNİ DÜŞÜRDÜ

FAO, küresel üretim, tüketim, ticaret ve stoklara ilişkin tahminlerini içeren Tahıl Arz ve Talep Özeti Raporu'nu da yayımladı.

Kuruluş, 2026 yılı küresel tahıl üretimi tahminini bir önceki yıla göre yüzde 2,1 düşürerek 2 milyar 979 milyon tona çekti. Tahmin, 2025 rekoltesinin altında kalmasına rağmen tarihin en büyük ikinci hasadı olma özelliğini koruyor.

Sıcak ve kurak hava nedeniyle Avrupa Birliği ve ABD'deki yemlik tahıl verim beklentileri aşağı çekilirken, Avustralya'daki hava koşullarının iyileşmesiyle buğday üretim tahmini 813,9 milyon tona yükseltildi.

KÜRESEL TAHIL TİCARETİNDE DÜŞÜŞ BEKLENİYOR

FAO, küresel tahıl ticaretinin Karadeniz'deki sınırlı nakliye rotaları ve alternatif taşıma kapasitesinin yetersizliği nedeniyle bir önceki sezona göre yüzde 3,5 azalacağını öngörüyor.