İçeriğe atla

El Nino'nun Yıkıcı Etkisi Küresel Ekonomiyi Nasıl Etkileyecek?

Birleşmiş Milletler, bu yılki El Nino fenomeni konusunda alarm veriyor; örgütün acil yardım şefi Tom Fletcher, El Nino'yu aşırı sıcaklık, kuraklık ve sellere yol açacak bir "yıkım topu" olarak nitelendirdi.

El Nino'nun Yıkıcı Etkisi Küresel Ekonomiyi Nasıl Etkileyecek?

El Nino, ekvatoral Pasifik'in bazı bölgelerinde alışılmadık derecede yüksek deniz yüzeyi sıcaklıklarına yol açan bir iklim olayıdır. Ancak bu yıl, El Niño'nun daha önce görülmemiş bir şiddette olması bekleniyor.

Dünya Meteoroloji Örgütü, El Niño'nun merkez üssü olan tropikal Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklıklarının Kasım ve Ocak ayları arasında ortalamanın 3,8℃ üzerine çıkabileceğini ve Aralık ayı civarında zirveye ulaşabileceğini belirtti.

El Nino Ekonomiyi Olumsuz Etkiliyor...

Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Celeste Saulo, daha önceki 3℃'lik anomalilerle bağlantılı El Niño olaylarının "dünya çapında önemli etkiler yarattığını" ancak "bu sınırın ötesinde olduğumuzu, bekleyebileceğimiz istatistiklerin dışında kaldığımızı" uyardı.

Bu yılki El Niño'nun Doğu Afrika, ABD'nin kuzeybatısı ve Güney Amerika'nın batı kesimlerinin güney bölgelerinde yoğun yağışlara neden olması bekleniyor.

Güney Afrika'da daha kurak koşullar riski artarken, Orta Amerika'nın bazı bölgelerinde, Güney Karayipler'de ve Amazon'da da kuraklık riski yükseliyor. Güneydoğu Asya'da ise daha sıcak koşullar ve yağış açığı bekleniyor.

AlphaSense analistleri geçen ay, "El Niño genellikle ekonomide gecikmeli olarak etkisini gösterir; önce ekinleri, su kaynaklarını ve ticaret yollarını etkiler, daha sonra gıda fiyatlarında, enflasyonda ve büyümede daha geniş çapta kendini gösterir" diye belirtmişti.

2023 yılında yapılan bir çalışma, El Niño olaylarının 21. yüzyıl boyunca 84 trilyon dolarlık ekonomik kayba yol açabileceğini öngörmüştü.

Çalışma, 1982-83 ve 1997-98 yıllarında yaşanan en güçlü El Niño olaylarından ikisinin etkisini inceledi ve bu olayların sırasıyla 4,1 trilyon dolar ve 5,7 trilyon dolar küresel gelir kaybına yol açtığını belirtti.

Özellikle NASA, Ekim ayı itibarıyla bu yılki El Niño'nun 1997-98 olayına benzer özellikler gösterdiğini, yani etkilerinin de benzer olabileceğini belirtti.

Yağış yetersizliği nedeniyle Panama Kanalı İdaresi'nin su yolundan geçen gemi trafiğini azaltmasıyla, denizcilik sektöründe bazı etkilerini şimdiden görüyoruz.

El Niño'nun en çok etkileyeceği sektör muhtemelen tarım sektörü olacak; bu durum etkilenen bölgelerde genellikle ürün verimini %5-12 oranında azaltıyor. Kahve, kakao ve şeker gibi tropikal ürünler en çok risk altında olanlar arasında.

S&P Global Enstitüsü'ne göre, Eylül-Kasım çiçeklenme döneminde düzensiz yağışlar ve aşırı sıcaklıklar 2027-28 kahve hasadını zayıflatabilir. Normalden daha fazla yağışlı koşulların ardından gelen aşırı sıcaklık stresi ise Fildişi Sahili ve Gana'daki kakao üretimini olumsuz etkileyebilir.

Hindistan ve Tayland'da yağışların azalması şeker üretimini zayıflatabilirken, Brezilya'da aşırı yağışlar fabrikaların mevcut tüm şeker kamışını hasat etmesini ve işlemesini engelleyebilir.

VanEck'in belirttiği gibi, 2023-24 yıllarındaki El Nino olayı kakao fiyatlarını %350'den fazla, şeker fiyatlarını ise %200'den fazla artırdı. O dönemde Vietnam'daki kuraklık koşulları robusta kahve fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı.

AlphaSense, küresel gıda fiyatlarındaki ivmenin El Niño olayının başlamasından altı ay sonra tipik olarak hız kazandığını, ancak daha geniş kapsamlı etkisinin ekonomiye yansımasının daha uzun süreceğini belirtti. Bu da 2027'yi, El Niño'nun yönetilebilir bir hava şoku olarak kalıp kalmayacağının veya enflasyon ve büyüme üzerinde daha kalıcı bir baskı oluşturup oluşturmayacağının daha büyük bir sınavı haline getiriyor...

İlginç bir şekilde, CF Industries ve Nutrien gibi gübre üreticileri güçlü bir El Niño'dan fayda sağlayabilir. AlphaSense, "El Niño'nun getirdiği küresel ürün arzındaki daralma, çiftçileri verimi en üst düzeye çıkarmaya teşvik ederek azot, fosfor ve potasyum gibi temel besin maddelerine olan talebi artırıyor" şeklinde açıklama yaptı.