Çin'in C919 Yolcu Uçağı, İlk Uluslararası Seferini Gerçekleştirdi

CNBCE.COM'u öncelikli haber kaynağınız olarak ekleyin Ekonomi, iş dünyası, piyasalar ile ilgili en güvenilir ve en detaylı haberlere en hızlı şekilde ulaşın.

Air China tarafından işletilen C919, çarşamba günü Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı'ndan Moğolistan'ın başkenti Ulanbatur'a hareket etti.

FlightRadar24 verilerine göre uçak, yerel saatle 15.00'ten hemen sonra havalandı. Air China, Pekin-Ulanbatur hattında C919 ile her gün sefer düzenleyeceğini açıkladı.

Çin'in havacılık hedefinde yeni bir aşama
C919'un uluslararası tarifeli uçuşlara başlaması, Pekin'in küresel yolcu uçağı pazarında ABD'li Boeing ve Avrupalı Airbus'a alternatif oluşturma hedefinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Uçağın üreticisi olan devlete ait Commercial Aircraft Corporation of China (COMAC), C919'u küresel pazarda Airbus ve Boeing'in hakimiyetine karşı Çin'in en önemli kozlarından biri haline getirmeye çalışıyor. C919, ilk kez Çin dışındaki bir noktaya tarifeli ticari uçuş gerçekleştirerek uluslararası operasyon deneyimi kazanmaya başladı.

C919, Boeing 737 MAX ve Airbus A320neo'ya rakip
C919, 174 yolcuya kadar taşıyabilen tek koridorlu, dar gövdeli bir yolcu uçağı. Uçak, küresel havacılık pazarının en büyük segmentlerinden birinde Boeing 737 MAX ve Airbus A320neo modelleriyle rekabet edecek şekilde tasarlandı. Çin'in dünyanın en büyük havacılık pazarlarından biri olması, COMAC'a önemli bir avantaj sağlıyor.

Yerli havayolları ve kiralama şirketlerinden gelen siparişler, şirketin önemli bir sipariş birikimi oluşturmasına yardımcı oldu. Ancak C919'un küresel rakipleriyle arasındaki üretim farkı hâlâ oldukça büyük.

C919'un en büyük sorunu: Yabancı parçalara bağımlılık
Çin, C919'u yerli bir uçak olarak konumlandırsa da uçak halen önemli ölçüde yabancı bileşenlere bağımlı. Ayrıca C919, ABD ve Avrupa'nın büyük havacılık düzenleyicilerinden henüz sertifika almış değil. Bu durum, uçağın Avrupa ve ABD başta olmak üzere çok sayıda uluslararası pazarda faaliyet göstermesinin önündeki en önemli engellerden biri olarak görülüyor. Çin'in kendi uçak sanayisini geliştirme hedefi açısından bu bağımlılığın azaltılması kritik önem taşıyor.

Çin Boeing'den de vazgeçemiyor
Pekin'in COMAC'ı desteklemesine rağmen Çin havayollarının Boeing ve Airbus uçaklarına bağımlılığı devam ediyor. Çin, mayıs ayında 200 Boeing uçağı ile motor ve yedek parça siparişini teyit etti. Bu sipariş, Çin'in kendi yolcu uçağı üreticisini desteklerken mevcut ticari havacılık filosunda ABD ve Avrupa üreticilerine duyduğu ihtiyacı da sürdüreceğini gösterdi.

COMAC üretimde Boeing ve Airbus'ın gerisinde
C919'un önündeki bir diğer büyük sorun ise üretim kapasitesi. Air Data News verilerine göre COMAC, geçen yıl 75 uçak teslim etme hedefinin oldukça altında kalarak yalnızca 15 C919 teslim etti. Üretimin yıl sonuna doğru hızlanmasına rağmen COMAC'ın ulaştığı üretim hacmi hâlâ Airbus ve Boeing'in oldukça gerisinde. Havacılık sektöründe üretim kapasitesini hızlı şekilde artırmak ise kolay değil.

Uçağın binlerce parçadan oluşması ve küresel tedarik zincirinin karmaşıklığı, küçük bir bileşendeki eksikliğin bile tamamlanmış bir uçağın teslimatını geciktirmesine yol açabiliyor.

"Airbus ve Boeing ile rekabet etmesi zaman alacak"
Emekli havacılık analisti Rob Morris, COMAC'ın geliştirme ve üretim hızının Airbus ve Boeing ile gerçek anlamda rekabet edebilmek için yetersiz olduğunu belirtti. Morris'e göre C919'un Çin'de Airbus ve Boeing satışlarını etkileme potansiyeli bulunuyor ancak bunun gerçekleşmesi zaman alacak. Analist, burada yalnızca uçağın geliştirilmesi ve üretilmesinin yeterli olmadığını, havayollarının güvenilirlik ve satış sonrası destek konusunda da ikna edilmesi gerektiğini vurguladı. C919'un A320 ve 737 gibi yıllardır kullanılan modellerin operasyonel güvenilirliğiyle rekabet edebilmesi için uzun süre kesintisiz hizmet vermesi gerekiyor.

Uçak üretiminde küçük parça büyük sorun yaratıyor
AeroDynamic Advisory Genel Müdürü Richard Aboulafia da uçak üretiminin tedarik zinciri açısından son derece karmaşık olduğunu belirtiyor. Aboulafia'ya göre bir uçağın tamamlanabilmesi için yalnızca motor veya gövde gibi büyük parçaların değil, en küçük bağlantı elemanlarının bile eksiksiz şekilde bulunması gerekiyor. Tedarik zincirindeki darboğazlar birkaç kat aşağıda ortaya çıkabiliyor.

Motor ve gövde bileşenlerinin yanı sıra döküm, dövme parçalar ve bağlantı elemanlarındaki eksiklikler de üretim sürecini durdurabiliyor.

C919 için uluslararası dönemin ilk adımı
C919'un Pekin-Ulanbatur hattında ticari uçuşlara başlaması, Çin'in yolcu uçağı sektöründeki küresel hedefleri açısından sembolik olduğu kadar stratejik bir adım da taşıyor. COMAC'ın önünde ise zorlu bir yol bulunuyor.