Yıllık gelir vergisi beyannameleri için tanınan yasal süre 31 Mart Pazartesi günü sona eriyor. Kira geliri (gayrimenkul sermaye iradı), ücret, faiz, temettü ve değer artış kazancı elde eden mükelleflerin bu tarihe kadar beyanda bulunması zorunlu.
GİB bünyesinde oluşturulan yapay zeka merkezi; bankalar, finans kuruluşları ve kamu verilerini tek bir havuzda birleştirerek mükelleflerin harcamaları ile beyanlarını anlık olarak karşılaştırıyor.
Yapay Zek Neleri Tespit Ediyor?
Sistem, "beyan dışı" bırakılan kazançları bulmak için algoritmalara dayalı kapsamlı bir tarama yapıyor:
Sürekli zarar bildiren veya sektör ortalamasının altında kâr açıklayan işletmeler "riskli" kategorisine alınarak yakın takibe alındı.
İşletmelerin banka hesap hareketleri ile POS cihazı verileri, beyan edilen matrahlarla karşılaştırılıyor.
Mekansal Veri Analizi ile uydu görüntüleri ve tapu kayıtları eşleştiriliyor. Bölgedeki emsal bedeller ile satış bedeli arasındaki uyuşmazlıklar anında saptanıyor.
Elektrik, su ve doğal gaz abonelik verileri incelenerek taşınmazın boş olup olmadığı veya kiracı tarafından kullanılıp kullanılmadığı tespit ediliyor.
Borsa ve Temettü Gelirlerine Sıkı Takip
Denetimler sadece gayrimenkulle sınırlı değil. Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileri üzerinden yüksek gelir grubundaki mükelleflerin hisse senedi işlemleri, temettü ve kâr payı akışları detaylı risk profillerine dönüştürülüyor. Eksik beyan verenlerin "gelir sürekliliği" algoritmalarla izleniyor.
Bakan Şimşek’ten "Cezalı Tarhiyat" Uyarısı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, dijitalleşen denetim altyapısının vergi adaletini güçlendireceğini vurguladı. Bakan Şimşek mükellefleri şu sözlerle uyardı:
"Gelişmiş analiz sistemlerimiz sayesinde beyan ile gerçek gelir arasındaki farklar hızla tespit ediliyor. Mükelleflerimizin vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi gibi ağır mali yaptırımlarla karşılaşmaması için son günü beklemeden beyannamelerini eksiksiz doldurmaları büyük önem taşıyor."
Şimşek, yapay zeka destekli bu sistemlerin temel hedefinin vergiye gönüllü uyumu artırmak ve daha şeffaf bir sistem inşa etmek olduğunu belirtti.
