Artık saniye dönemi sona eriyor: Yeni zaman sistemi kabul edildi
Dünya'nın dönüşü ile atom saatleri arasındaki farkı dengelemek için kullanılan artık saniye uygulamasının kaldırılması kararlaştırıldı. Yeni sistem, iki zaman ölçümü arasındaki farkın bir saate kadar açılmasına izin verecek. Değişikliğin günlük yaşamdan çok dijital altyapıları etkilemesi bekleniyor.
Uluslararası zaman standardı Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC), atom saatleri ile Dünya'nın dönüş hızı arasındaki fark nedeniyle düzenleniyor. Atom saatleri zamanı hassas ölçerken Dünya'nın dönüş hızı sabit kalmıyor.
Ay'ın kütle çekimi, Dünya'nın iç katmanlarındaki hareketler ve su ile buz kütlelerindeki değişimler gezegenin dönüş hızını etkiliyor. Bu nedenle atom saatlerine dayalı zaman ile astronomik zaman arasında fark oluşabiliyor. Farkı sınırlamak için 1972'den bu yana gerektiğinde saatlere bir saniye ekleniyordu. Bugüne kadar toplam 27 artık saniye uygulandı.
Teknoloji sistemlerinde aksamalara yol açtı
Son ekleme 31 Aralık 2016'da yapıldı. Artık saniye uygulaması bilgisayar sunucuları, telekomünikasyon altyapısı, enerji şebekeleri ve finansal işlem sistemlerinde teknik sorunlara neden olabiliyor. Dijital sistemlerin kesintisiz ve uyumlu zaman bilgisine ihtiyaç duyması bir saniyelik değişiklikleri önemli hâle getiriyor. 2012'deki uygulama Reddit ve LinkedIn gibi internet platformlarında aksamalara yol açtı. Avustralyalı hava yolu şirketi Qantas'ın rezervasyon sistemi de bu değişiklikten etkilendi. 2016'daki son uygulamanın ardından Cloudflare'ın bazı müşterileri kısa süreli kesinti ve gecikmeler yaşadı.
Yeni sistem nasıl işleyecek?
Teknoloji şirketleri düzensiz aralıklarla eklenen bir saniyenin yazılımlarda beklenmedik hatalar oluşturabildiğini belirterek uygulamanın kaldırılmasını savunuyor. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu (BIPM) bünyesinde ele alınan düzenlemeyle atom saatlerine dayalı zaman ile Dünya'nın dönüşüne bağlı astronomik zaman arasındaki farkın daha geniş bir sınıra kadar açılmasına izin verilecek. Habere göre 15 Ekim 2026'da Fransa'da yapılan toplantıda ülkelerin temsilcileri artık saniye yerine “artık saat” yaklaşımını benimseyen kararı kabul etti. Yeni düzenleme iki zaman ölçümü arasındaki farkın 3600 saniyeye yani bir saate kadar ulaşmasına izin verecek. Bu büyüklükte bir farkın oluşmasının binlerce yıl sürebileceği belirtiliyor. Böylece saatlere belirli aralıklarla bir saniye eklenmesi gerekmeyecek.
Günlük yaşamda neler değişecek?
Dijital sistemlerin bu ani değişikliklere uyum sağlama ihtiyacı da azalacak. Düzenlemenin günlük yaşamda saatlerin gösteriminde doğrudan hissedilir bir farklılık yaratması beklenmiyor. Değişikliğin asıl etkisinin hassas zaman senkronizasyonuna ihtiyaç duyan dijital altyapılarda görülmesi öngörülüyor. Bununla birlikte bazı bilim insanları yeni yaklaşımın teknik uyarlamalar gerektirebileceğine dikkat çekiyor. Dünya'nın dönüşü ile zaman ölçümü arasındaki ilişkinin korunmasının bilimsel açıdan önemli olduğunu savunan uzmanlar da bulunuyor. Yeni sistem bir yandan dijital altyapılardaki kesinti risklerini azaltmayı hedeflerken diğer yandan atom saatleri ile Dünya'nın dönüşü arasındaki farkın daha uzun süre birikmesine izin verecek.