Dxy Nedir? Abd Dolar Endeksi Dxy Nasıl Hesaplanır?

ABD doları, ticarette yoğun olarak kullanılan para birimleri arasındadır. Bundan dolayı ABD dolar endeksi büyük önem taşımaktadır. ABD'de dolar endeksi nedir? ABD dolar endeksi nasıl hesaplanır? Dxy yükselmesi ne demek, Dxy artarsa altın ne olur, Dxy artarsa ne olur, DXY altın ilişkisi nedir, Dolar Endeksi Nedir? Ayrıntılar haberimizde.
Takip et
Dxy Nedir? Abd Dolar Endeksi Dxy Nasıl Hesaplanır?
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

ABD dolar endeksi, farklı para birimleri karşısında ABD dolarının değerini gösteren bir endekstir. ABD dolar endeksinin yükselmesi tüm dünyada Amerikan doları değerinin yükseldiğini bizlere gösterirken, bu endeksin düşüşü ise Amerikan dolarının değer kaybettiğini gözler önüne serer. Bu endeksin gidişatı ticareti ve borsayı etkileyen en önemli etkenler arasında yer almaktadır.

ABD Dolar Endeksi Nedir?

ABD dolar endeksi, Amerikan dolarının altı yabancı para birimi karşısındaki değerinin ortalamasıdır. Bu para birimleri Euro, Sterlin, Japon Yeni, İsviçre Frangı, İsveç Kronu ve Kanada Dolarıdır. Bu para birimleri dünyanın önde gelen para birimleri arasında yer almaktadır. Dolayısıyla Amerikan Dolarını kıyaslamak için önemli kıstaslar oluşturmaktadırlar. Bu para birimleri karşısında Amerikan dolarının değeri ticari anlamda önemli tüyolar vermektedir.

Dolar’ın para birimleri karşısında değerinin hesaplanması yerine doların diğer ülke para birimleri karşısındaki değerinin hesaplanmasıdır. Bu hesaplamalarda piyasadaki yatırımcılara ve büyük kurumlara Dolar’ın değeri hakkında bilgi verir.

ABD Doları Endeksi, 6 yabancı para biriminden oluşur:

Euro (EUR): %57.6
Japon Yeni (JPY): %13.6
İngiliz Sterlini (GBP): 11.9
Kanada doları (CAD): %9.1
İsveç Kronu (SEK): %4.2
İsviçre Frangı (CHF): %3.6

Endekse 6 para birimi dahil olmasına rağmen toplamda 24 ülke endekste yer alır. Bunun sebebi ise euronun (EUR) Avrupa Birliği’nde olan çoğu ülkede ortak kullanılan para birimi olmasıdır.

Dünya’da İkinci Dünya Savaşı Sonrası para birimlerinin satın alma, değer gücünü ölçen yeni bir standart kabul edilmişti.

Dolar endeksinin ortaya çıkışı; para birimlerinin birbirine dönüştürülebilirliği konusunda önemli adımların atıldığı Bretton Woods Anlaşması‘na dayanmaktadır. 1944 yılında yapılan bu anlaşma sonrasında 44 ülkenin para birimi, dolar karşısında sabitlenmiş ve 1 ons altın – 35 dolar eşitliğinden yararlanılarak dönüştürme işlemi sağlanmıştır.

Sabit kur sisteminin başlangıcı olan bu anlaşma, ABD ekonomisinde bazı sorunlara neden olmuş ve dolar değer kaybetmeye başlamıştır. Bunun sonucunda 1971 yılında anlaşma bozulmuş ve serbest kur sistemine geçilmiştir. İşte bu tarihten sonra FED, 1973 yılında doların diğer para birimleri karşısındaki değerini ölçmek ve kıyaslamak için dolar endeksini ortaya çıkartmıştır.

DXY endeks değeri için sistemin kaldırılmasından sonraki değer olarak başlangıç baz değeri 100 alınmıştır. Dxy grafiği incelendiğinde DXY’nin 140 değerinde ise ABD Dolar’ının bu süre zarfında diğer para birimlerine karşı %40 değer kazandığını gösterir. DXY endeks değerinin artış göstermesi Dolar’ın diğer para birimlerine karşı değerlendiğini; azalış göstermesi ise diğer para birimlerine karşı değer kaybettiğini göstermektedir.

Dolar endeksinin hesaplanmaya başlandığı tarihten bugüne kadar en yüksek değerini 1985 yılının Şubat ayında görmüştür. Endeks değeri o tarihte 164.72 değerine kadar ulaşarak rekor kırmıştır. 2008 Ekonomik krizi sonrası 73 ile 105 arasında dalgalanmıştır. Amerikan Merkez Bankası, Amerika’da ekonomik gidişat ile ilişkili olarak faiz artırma ya da azaltma kararı verdiğinde ya da iç-dış siyasete yönelik gerilimler de endeks değerini etkilemektedir.

Dxy Nedir? Abd Dolar Endeksi Dxy Nasıl Hesaplanır?

DXY Dolar Endeksi Hangi Para Birimlerinden Oluşur?

Bu dolar endeksi bir takım para birimlerinin yüzdesel birleşimi ile oluşturulmuş.

DXY endeksi, dünyada en yüksek işlem hacmine sahip 6 önemli yerel para biriminin, nedir bunlar; Euro, Japon Yeni, Kanada Doları, İngiliz Sterlini, İsveç Kronu ve İsviçre Frangı, geometrik ortalamasının dolar karşısındaki değerini gösteriyor.

Bu endeks içerisindeki para birimleri aynı zamanda ABD’nin ticaret hacmi en yüksek dövizleri olarak da söylemek mümkün.

Çin Yuan’ı dxy endeksi içinde yok! Brezilya ve Meksika gibi ülke para birimleri de yok. Halbuki bunlarla da yüksek ticareti var ABD’nin. Bu açıdan dxy endeksi zaman zaman eleştirilir.

ABD Dolar Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Euro, Sterlin, Japon Yeni, İsviçre Frangı, İsveç Kronu ve Kanada Doları karşısında Amerikan dolarının değerini bulduktan sonra tüm bunların ortalaması alınır. Böylelikle Amerikan dolar endeksine ulaşılmış olunur.

Endekste ABD’nin ikili ticaretinde önemli yer kaplayan para birimlerinin geometrik ortalaması bulunmaktadır. Dolar Endeksi Hesaplanışı: içinde bulunmakta olan yerel para birimi ağırlıklarının geometrik ortalaması hesaplanarak bulunmaktadır. 50.14348112 rakamı sabit çarpan olarak görülür.

Dolar endeksi formülü:

DXY = 50.14348112 x EUR/USD^(-0.576) x USD/JPY^(0.136) x GBP/USD’(-0.119) x USD/CAD^(0.091) x USD/SEK’(0.042) x USDCHF^(0.036)

DXY işlem saatleri

DXY endeksi alınıp satılabilen bir endeks.

New York saatine göre ABD dolarının işlem görmeye başladığı Pazar gecesinden Cuma gece yarısına kadar 24 saat işlem görüyor. DXY Endeksinde, New York Board of Trade piyasasında işlem gören finansal enstrümanlar (future kontrat, opsiyon, ETF-Borsa Yatırım Fonu, Yatırım Fonu) aracılığıyla alım – satım yapmak mümkün.

Dolar Endeksi Nelerden Etkilenir?

Dolar endeksinin yukarı yönde hareket etmesi için:

Bir malın fiyatını etkileyen yukarı yönlü etkileyen en önemli şey o malın talebi sabitken arzının azalması (parasal daralma), ya da arz sabitken talep artışı.

Amerikan Merkez Bankası FED, piyasada tahvil satıp para çekiyorsa Dolar değer kazanır. Faizler yükseldiğinde bu nedenle Dolar endeksi değerlenir. Enflasyon artışı bunun nedenlerinden biridir.
ABD’den USD’nin değerlendirecek haberin gelmesi (Ekonomik büyüme)

Dxy endeksinde yer alan 6 ülkenin para birimlerinin değerini yükseltecek bilgilerin ve gelişmelerin yaşanması.

Örneğin: Japon Yen bölgesinde büyüme verilerinin geriye gitmesi.

Dolar endeksinin aşağı yönde hareket etmesi için:

Bir malın fiyatını etkileyen en önemli şey o malın talebi sabitken arzının azalması (parasal daralma), ya da talebi sabitken arzının artması (parasal genişleme) şeklindedir. Amerikan Merkez Bankası FED, piyasada tahvil alıp Dolar veriyorsa o piyasada USD arzı artacağından Dolar’ın değeri dolayısı ile Dolar endeksi değeri düşer. 2008 Ekonomik Krizi sonrası Quantative Easing isimli parasal genişleme paketleri ile beraber FED bilanço genişletmiştir. Bu nedenle Dolar’ı değeri başlangıç dönemde diğer para birimlerine karşı değer kaybetmiştir.

Amerika’dan Dolar’ın değerini düşürecek bilgilerin küresel piyasaya yayılması. Örneğin: İşsizlik oranının yükselmesi

Küresel piyasadaki 6 önemli para birimlerinin değerlerinin artması ve gelişmelerin yaşanması.

Örneğin: British pound bölgesinde büyüme verilerinin yükselmesi. Dolayısıyla ABD Doları ne zaman değerlenirse o zaman artar demek doğru olacaktır.

ABD ekonomi verileri açıklandığında işsizliğin düştüğü iç ve dış borcun azaldığı, cari açığın azaldığı durumlara Dolar endeksi artar. Bu verilerin tam tersi düşünüldüğünde işsizlik ve enflasyonun arttığı cari açığın yükseldiği bir piyasada ekonominin gidişatı olumsuz olup Dolar endeksinin değerini düşürür.

Dolar Endeksi Yükselirse Ne Olur?

Dolar endeksinin yukarı yönlü hareket etmesi; doların, diğer 6 para birimi karşısında değer kazandığı anlamına gelir. Bu durumda, Amerikan dolarını güçlendiren bir konu olduğu anlaşılır. Örneğin; iyi gelen ekonomik veriler, doların yükselişi sağladığında dolar endeksinde de yükseliş gözlenir. Diyelim ki; işsizlik veri düştü ve beklentileri karşıladı. Bu durumda dolar yükselecektir ve buna bağlı olarak endeks yukarı yönde hareket edecektir.

İkinci bir etken olarak; endeksi oluşturan 6 para biriminin değer kaybetmesi, yukarı yönlü harekete neden olabilir. Örneğin; endekste büyük bir ağırlığı bulunan Euro’nun, herhangi bir nedenle değer kaybetmesi, dolar endeksini yukarı yönlü hareket ettirecektir. Kısaca endeksi oluşturan yerel para birimlerinin değer kaybetmesi, endeksin değer kazanması anlamına gelir.

Dolar Endeksi Düşerse Ne Olur?

Dolar endeksinin düşüşe geçmesi; doların, diğer 6 para birimi karşısında değer kaybettiği anlamına gelir. Yani yukarıdaki maddelerin tam tersi durumlarda, dolar endeksi aşağı yönlü hareket edecektir. Yani Amerikan ekonomisinde doları olumsuz etkileyecek olayların yaşanması veya verilerin beklentileri karşılayamaması durumunda, dolar değer kaybedecektir. Dolayısıyla dolar endeksi de aşağı yönlü hareket edecektir. Diyelim ki işsizlik verisi yükseldi, bu durumda dolar düşerken, endeks de düşecektir.

İkinci durum ise dolar endeksini oluşturan 6 yerel para biriminin değer kazanmasıdır. Bu para birimlerini olumlu etkileyecek ve değer kazanmasını sağlayacak konular, dolar endeksinin düşüşe geçmesine işaret eder. Özellikle Euro için bu durumu açıklayacak olursak; AMB Başkanı Mario Draghi’nin Euro’yu destekleyecek açıklamalar yapmasıyla dolar endeksi düşüşe geçecektir.

ABD Borsaları ve Dolar Endeksi Arasındaki İlişki

Dolar endeksinin yorumlanmasında dikkat edilmesi gereken konulardan birisi de ABD borsalarıdır. Borsalardaki hareketler ve tepki satışı gibi durumlar da endeksin yorumlanmasında önemli kriterlerden birisidir.

Örneğin; seçim zamanlarında yaşanan belirsizlik nedeniyle borsalarda ve dövizlerde satış baskısı gözlemlenir. Diyelim ki ABD seçimleri sırasında dolar endeksine satış baskısı geldiğinde dolar hızla düşmeye başlar. Bu düşüş belli bir noktaya geldiğinde ise ABD borsalarına yeniden alım gelir ve dengelenir.

Amerikan borsaları ile dolar endeksi arasındaki bu ilişki, 2008 krizinden sonra terse dönmüştür. Yani ABD borsaları yükselirken, dolar endeksi değer kaybetmekte; ABD borsaları düşerken, dolar endeksi değer kazanmaktadır. Bazı uzmanlar; ABD borsalarında yaşanan yükselişlerin, dolar endeksinde tepki satışlarına neden olduğunu söylemektedir.

Dolar Endeksi Nasıl Yorumlanır?

Endeks ne demek anlattığımız yazımızda, belli bir amaçları olduğundan ve önemli bilgiler verdiğinden bahsetmiştik. Dolar endeksi de belli bir amaç doğrultusunda oluşturulmuştur ve günümüzde hala takip edilmektedir. Peki, nasıl yorumlanır ve bizlere hangi bilgileri verir?

Dolar endeksinin yorumlanması ile ilgili bilmeniz gereken ilk konu; doların dünya üzerindeki değerini hesaplamaktır. Yani doların bölgesel olarak hesaplanması yerine en çok kullanılan para birimleri ile ortak bir hesap yapılması, dünya üzerindeki değeri hakkında bilgiler verir. Bu sayede de yatırımcılar, piyasa oyuncuları, spekülatörler ve regülatör kurumlar, doların değerini daha iyi yorumlayabilirler.

Dolar endeksinde yükseliş gören yatırımcılar, doların değer kazandığı ve kazanacağını; düşüş gören yatırımcılar ise doların değer kaybettiğini ve kaybedeceğini çok iyi bilirler. Örneğin; dolar endeksinde yaşanan geri çekilmeler üzerine dolar olumsuz etkilenir. Buna bağlı olarak EUR/USD, GBP/USD, altın ve gümüş gibi yatırım araçlarında yukarı yönlü hareketler gözlemlenir. Tam tersi yani dolar endeksi yükseldiğinde de dolar güçlenir, saydığım enstrümanlar aşağı yönlü hareketlenir.

ICE ABD Dolar Endeksi

ABD Dolar Endeksi, ICE Futures’a (Intercontinental Exchange Group) bağlı bir endekstir. Bu nedenle asıl ismi ICE US Dollar Index’tir. ICE, 9 farklı varlık sınıfından oluşan, küresel bir finans ve teknoloji şirketidir. Bu şirket, aynı zamanda ABD, Avrupa, Kanada ve Singapur’da bulunan ICE vadeli işlemler ve tezgah üstü piyasa (OTC) borsaları dahil 13 borsa işletmektedir.

USDX, ICE şirketinin sahip olduğu platformlarda günde 21 saat vadeli işlem sözleşmesi olarak işlem görebilmektedir. ICE, ABD dolar endeksini belirler, ağırlıklandırmasını yapar, derler ve korur. ICE ABD Doları Endeksi (USDX) vadeli işlem sözleşmesi, USD’nin globaldeki değerine ve endeksine göre önemli bir ölçüt olarak kabul görür.

Dolar ve Altın İlişkisi

Geçtiğimiz yıllarda yayınlanan raporlara göre %72 oranla altın rezervi en çok ABD’de bulunduğu açıklandı. Ancak sadece ABD’de değil, tüm dünyada altın insanlar için adete bir güvenli liman. Aynı şekilde yatırımcılar da enflasyon gibi risklere karşı altına yatırım yapmayı tercih ediyor.

Hal böyle olunca altın fiyatları tüm dünya için büyük önem taşıyor. Altın fiyatlarını etkileyen faktörler arasında faiz politikaları, siyasi gelişmeler ve merkez bankalarının para politikaları başta geliyor. Altın fiyatlarının ne zaman yükselip, ne zaman düşeceğini de gelen bu verilerden öngörebiliyoruz. Ancak bu verileri takip etmek yerine başka şekillerde tahmin yürütenler de çoğunlukta. Bazıları altının fiyatının ne olacağını Doların değerine bakarak tahmin edebiliyor.

DXY Tarihsel Veriler

2007: DXY, 31 Aralık’ta 76.70 oldu.

2008: Subprime mortgage krizinden kaynaklanan sorunlardan sonra endeks, 17 Mart’ta 71.30’a düştükten sonra yılı 82.15’te kapattı. Yatırımcılar, o dönemde bu durumun sadece ABD’yi etkilediğini düşünerek euro aldı. Fed, federal fon oranını 8 kat düşürdü ve 25 Kasım’da parasal genişleme politikasını başlattı. Yıl biterken ise ekonomik krizin dünya çapına yayıldığı ortaya çıktı ve yatırımcılar güvenli liman olarak kabul ettiklerini dolara geri dönüş yaptı.

2009: DXY yılı 77,92’den kapattı. Avrupa Merkez Bankası (ECB) faiz oranını düşürdü ve yatırımcıların euroya olan güveni arttıkça dolar düşüşe geçti.

2010: DXY, 4 Haziran’da 88.26’ya yükseldi ve yılın en yüksek seviyesini işaretledi. Fed’in 3 Kasım’da QE 2’yi piyasaya sürmesine rağmen, yıl sonunda 78,96’ya düştü.

2011: Endeks, 2 Mayıs tarihinde görülen ABD borç krizi nedeniyle 73.10’a geriledi. Euro bölgesi krizinin görülmesinin ardından yatırımcılar dolara geri döndü. DXY yılı 80.21’den kapattı.

2012: Fed, parasal genişleme politikalarını açıkladı. Endeks 79.77’den kapandı.

2013: Fed, 19 Haziran’da QE alımlarını azaltacağını açıkladı. Yatırımcılar da bu durumda panik oldu ve tahvillerini satarak 10 yıllık Hazine bonosu getirisini % 1 yükseltti. Fed, bu durumda aralık ayına kadar QE azaltmayı erteledi. Endeks, yılı 80.04’te kapattı.

2014: Endeks ilk 6 ay sabit kaldı ve 10 Temmuz’da 80,12 oldu. Ukrayna ve Yunanistan borç krizi, yatırımcıları eurodan geri çekti ve doları tercih etmeye başladılar. Fed, parasal genişlemeyi ekim ayında sonlandırdı. DXY %15 artarak 29 Aralık’ta 91,92’ye çıktı.

2015: Avrupa Merkez Bankası mart ayında parasal genişmele politikasına geçeceğini duyurdu ve EUR 12 Mart’ta 1.0524 dolara gerledi. USDX, 16 Mart 2015’te yılın en yüksek seviyesi olan 100.18’e ulaştı. Yani dolar %25 oranında güçlenmiş oldu. Fed, 17 Aralık’ta faiz oranını % 0,5’e yükseltti ve endeks yılı 98,69’da kapattı.

2016: DXY 29 Nisan’da 2016’nın en düşük seviyesi olan 93.08’e düştü. 14 Aralık’ta Fed, fon oranını % 0.75’e çıkarttı. Endeks, 11 Aralık’ta 102,95 ile yılı tamamladı.

2017: Euro güçlenmeye başladı. Fed, 15 Mart, 14 Haziran ve 13 Aralık’ta faiz oranlarını artırdı. Avrupa Merkez Bankası, 20 Temmuz’da parasal genişleme politikasını sonbahar aylarında sonlandırabileceğinin sinyallerini verdi. Endeks, yılı 92.12’de kapattı.

2018: DXY, 15 Şubat’ta 88.59 oldu ve 2016’dan beri en düşük seviyesini gördü. Avrupa ekonomisi güçlenirken yatırımcılar dolar yerine euroyu tercih etmeye devam ediyorlardı. Sonra durumlar değişti ve ABD ekonomisi iyileşirken diğer bölgelerin ekonomileri kötüleşmeye başladı. Dolar endeksi 12 Kasım’da 2018’in en yüksek seviyesi olan 97,54’e ulaştı ve yılı 96,17’den kapattı.

2019: Endeks 24 Nisan’da 98.20’ye çıkarak zirveye ulaştı. 24 Haziran’da ise 95.98 ile en düşük seviyesine geriledi. Ardından 31 Temmuz’da Fed’in federal fon oranını % 2.25’e düşürmesiyle endeks 98.52 oldu ve yılın en yüksek seviyesine çıkmış oldu.

2020: Pandemiyle birlikte ekonomi teşvik paketleri ve Fed’in bilançosu gibi birçok faktörle birlikte endeks yıl içinde değer değişimi gösterdi. Mart ayında en yüksek seviyesi olan 102’ye kadar çıkarken aralık ayında 90 seviyesine kadar geriledi.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.