Duruşmaya Herkes Katılabilir Mi? Duruşmada “Açıklık” ve “Kapalılık (Gizlilik)” Nedir?

Gerek ceza yargılamasında gerekse hukuk yargılamasında duruşmalarda alenilik ilkesi geçerlidir. Alenilik ilkesi, duruşmaların halka açık yapılması, duruşma salonunun kapısının izleyici olan herkese açık olması demektir. Ancak gerek Hukuk Muhakemesi Kanunu’ndan gerekse Ceza Muhakemesi Kanunu’nda buna ilişkin bir takım istisnalar getirilmiştir.
Takip et
Duruşmaya Herkes Katılabilir Mi? Duruşmada “Açıklık” ve “Kapalılık (Gizlilik)” Nedir?
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Yukarıda belirttiğimiz üzere aleniyet ilkesi uyarınca duruşmalar halka açık yapılır ve duruşma salonu kapısı izleyicilere açıktır. Ancak izleyicilerin duruşmanın düzen ve disiplinini bozmaması gerekmektedir.

Duruşmada “Açıklık” ve “Kapalılık (Gizlilik)” Nedir? (CMK 182)

Madde 182- (1) Duruşma herkese açıktır.

(2) Genel ahlâkın veya kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı hâllerde, duruşmanın bir kısmının veya tamamının kapalı yapılmasına mahkemece karar verilebilir.

(3) Duruşmanın kapalı yapılması konusundaki gerekçeli karar ile hüküm açık duruşmada açıklanır.

Duruşma aşamasının genel karakterleri bütün karşılaştırmalı ceza usulü mevzuatında, açıklık, sözlülük (şifahîlik), tartışmalılık (diyalog) ve işi bir duruşmada bitirmedir. Açıklık, şifahîlik, tartışmalılık usulde egemen ithamı niteliğe bağlıdır. Duruşmanın açıklığı; hem iyi bir adaletin güvencesidir ve hem de suç yönünden genel önlemeyi sağlar.

Genel ahlakın ve kamu güvenliğinin kesin olarak gerekli kıldığı durumlarda ise mahkeme gerekçesini göstererek duruşmanın kapalı yapılmasına karar verebilir. Bunu takdir yetkisi ise mahkemede olup bunu açık duruşmada açıklayacaktır. Kapalı duruşmaya ilişkin olarak CMK 185. madde de düzenlemeler yapılmıştır.

Çocuklara ilişkin duruşmalar kapalı yapılır. Çocuk, velisi, vasisi, mahkemece görevlendirilmiş sosyal çalışma görevlisi, çocuğun bakımını üstlenen aile ve kurumda bakılıyorsa kurumun temsilcisi duruşmada hazır bulunabilir.

CMK yüze karşılık ve sözlülük, tartışmalılık ve işi bir duruşmada bitirme ilkeleri yanında, açıklık ilkesini de kabul etmiştir. Anayasanın 141/1, 2 İnsan Hakları Evrensel Bildirisinin 103 ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesinin 6/1.4 maddesinde de, yargılamanın açıklığı öngörülmüştür.

Duruşmanın yapıldığı yere girebilme olanağı varsa, açıklık gerçekleştirilmiş demektir. Duruşma salonunun darlığı nedeniyle yapılan sınırlandırmalar ya da alınan güvenlik önlemleri açıklığı bozmaz.

Açıklık tüm duruşma boyunca sürer, yargıçlar arasındaki müzakereler ile oylamalar gizli yapılır. CMK’ da iki kapalılık şekli vardır, taktire bağlı olan kapalılık ile zorunlu kapalılıktır.

Duruşmaya Herkes Katılabilir Mi?

Açıklık ilkesi gereği duruşmaya herkes katılabilir. Pandemi nedeniyle bazı kısıtlamalar getirilse bile hukuken katılmaya engel yoktur.  Ayrıca bazı davalarda istisnalar da vardır.

Mesela Ceza yargılamasında bazı duruşmalarda gizlilik ya da kapalılık kararı verilmektedir. Örneğin suç işleyen bir çocuğun yargılaması sırasında kapalılık kararı verilir ve duruşma salonuna izleyici olarak kimse alınamaz.

Duruşma düzenini bozan kişiler ile ilgili olarak mahkeme hakimi veya başkanı tarafından yasada öngörülen yaptırımlar uygulanır.

Aleniyet ilkesi sadece izleme açısından bir hak vermektedir. Duruşma salonunun görüntü ya da ses kaydedici cihazlar ile kaydedilmesi, fotoğraf çekimi gibi hususlar ayrıca suç teşkil etmektedir.

Korona Sebebi İle Sosyal mesafe ve maske dışında herhangi bir kısıtlama ya da yasak var mı?

Duruşma salonunun düzeni konusunda Mahkeme hakimi tam yetkilidir. Her ne kadar duruşmaların aleniyeti ilkesi gereğince herkes katılabilir ise de; pandemi nedeniyle şu an duruşma salonlarına ya hiç ya da sınırlı sayıda izleyici alınmaktadır.

Adliyelerde yeni duruşma düzeni

Duruşma salonları günde 1 kez tam kapsamlı olarak dezenfekte edilecek. Salonların önünde içeriye girecek avukat, personel, sanık ve izleyiciler için el dezenfektan cihazları takıldı. Hakim, savcı, avukat, memur ve vatandaşların tamamının maskeli olarak bulunacağı duruşma salonlarında izleyici oturum bölgesi birer boşluk bırakılacak şekilde oturma düzeni oluşturuldu. Duruşma salonuna 4 metrekareye 1 kişi düşecek şekilde izleyici alınacak. Kalabalık izleyici ve katılımcı gruplarının olduğu duruşmalarda da bu kural esnetilmeyecek. Mahkeme kalemlerinin girişlerine de kırmızı şerit çekilerek içeri girişlere izin verilmeyecek.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.