Dünyanın en zengin iki adamı Elon Musk ve Jeff Bezos kan davalı çıktı!

Onlar dünyanın en zengin iki insanı. İkisi de teknolojiden para kazanıyor, ikisi de bir sonraki hedef olarak uzayı görüyor. Fakat aralarındaki ilişkiyi dostane bir rekabet olarak nitelendirmek çok güç. İşte Jeff Bezos ile Elon Musk arasında 15 seneden fazladır devam eden kan davasının hikayesi…
Takip et
Dünyanın en zengin iki adamı Elon Musk ve Jeff Bezos kan davalı çıktı!
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

ABD’nin en köklü ve saygın gazetelerinden Washington Post’ta geçtiğimiz hafta bir haber yayınlandı. “Elon Musk Teksas’a taşındı ve ünlülüğü benimsedi. Tesla otomatik pilotla yoluna devam edebilecek mi?” başlıklı bu haberde, Tesla CEO’su Musk’ın SpaceX gibi öbür firmalarından kaynaklanan sorumluluklarının bir dizi münakaşaya açık iş kararına yol açtığı bunun da Tesla’nın kalitesine ve stratejisine zarar veren neticeler oluşturduğu belirtiliyordu. Haberin daha enteresan olan kısmı ise muhabirin görüş için Musk’a ulaştığında aldığı cevaptı: “Kukla oynatıcınıza selamlarımı söyleyin!”

İlk bakışta Musk’ın anlaşılması zor şifreli tweet’lerini hatırlatan bu cümleyi anlamak için biraz geriye gitmek gerekiyor. 1877 senesinden bu yana yayında olan Washington Post, 2000’li senelerde ekonomik bir darboğaza girdi ve iflas noktasına geldi. 2013’te Amazon CEO’su Jeff Bezos, 250 milyon dolar ödeyerek Washington Post’u satın aldı. Dolayısıyla Musk’ın Washington Post’a verdiği cevap esasında Bezos’a yönelik örtülü bir salvo.

Esasına bakılırsa hem Bezos hem de Washington Post’un editoryal kadrosu, iş adamının gazetenin yayın politikasına karışmadığının altını defalarca çizdi ama eleştirilerden kurtulamadı. Öte yandan Musk ile Bezos arasındaki sürtüşme tek bu haberden ibaret değil. Özellikle SpaceX ile Bezos’un uzay şirketi Blue Origin’in operasyonları ikili arasında mühim bir münakaşa konusu.

Dünyanın en zengin iki adamı Elon Musk ve Jeff Bezos kan davalı çıktı!

Bezos zaman zaman SpaceX ile ilgili üzeri kapalı olumsuz yorumlar yaparken Musk’ın Mars’a insan göndermek fikrini de “motivasyon kırıcı” diyerek nitelendiriyor. Hatta 2019’da “Mars’a taşınmak isteyen dostlarım, önce gidin Everest’in zirvesinde bir sene geçirin. Bakın bakalım hoşunuza gidecek mi? Zira orası Mars’a kıyasla cennet bahçesi gibi bir yer” diyerek konuşmuştu. Musk ise sürücüsüz araçlara alakası dolayısıyla kopyacılıkla suçladığı Bezos’u Amazon’u bir tekel haline getirdiğini öne sürmüştü.

15 SENESI AŞKIN ZAMANDIR DEVAM EDEN BİR KAN DAVASI

Günümüzde “dünyanın en zengin kişisi” unvanı Bitcoin ve hisse bedellerinin iniş çıkışı neticesi bir kazanıp bir kaybeden ikili arasındaki söz savaşının 15 senesi aşkın bir geçmişi var. Seneler boyunca gerginlik o kadar arttı ki ABD basınının “kan davası” diyerek nitelendirdiği bir noktaya ulaştı. Gelin şuanda 2000’lerin başına dönelim ve bu kavganın kökenine inelim.

O tarihlerde Bezos bugünkü gibi bir dev değildi. Amazon faaliyetlerine başlamış ve 1997’de halka açılmıştı. Fakat video streaming hizmeti Prime, bulut altyapı hizmeti Amazon Web Services gibi kolları henüz ortaya çıkmamıştı. Fakat Bezos çocukluğundan beri uzayla ilgileniyordu. Bu sebeple 2000 senesinde insanlı uzay uçuşlarına odaklanan startup’ı Blue Origin’i yaşama geçirmişti.

Musk ise o zamanlar da bir dolar milyoneriydi. Erkek kardeşi Kimbal ile kurduğu startup Zip2’yu 300 milyon dolar karşılığında Compaq’e satmıştı. Öbür taraftan da daha sonra eBay’in 1,5 milyar dolara satın alacağı PayPal’in inşa sürecini yürütüyordu. Musk, PayPal’in satışından 160 milyon dolar kazandı ve bu parayı 2002’de SpaceX’in kuruluşu için harcadı. 2018’de South by Southwest Konferası’nda konuşan Musk, o günleri “Başlangıçta arkadaşlarımın yatırım yapmasına bile izin vermiyordum çünkü herkes para kaybedecekti. Kendi paramı batırsam daha iyi diyerek düşünüyordum” diyerek anlatmıştı.

2004’TE YENEN YEMEK BİR DÖNÜM NOKTASI OLDU

Herkes kendi kulvarında ilerlerken 2004 senesine gelindi. Bu tarihte iki CEO akşam yemeği için bir araya geldiler. Esasında o esnada SpaceX de Blue Origin de henüz emekleme aşamasındaydı. Uzaya bir roket göndermeleri vs. söz konusu değildi ama bu rekabetin ısınmasına engel olmadı. Yemek iki taraf için de zehir oldu. Christian Davenport’un “The Space Barons” (uzay baronları) kitabında o akşamı anlatan Musk, “Esasında iyi tavsiyeler verme ile alakalı elimden geleni yaptım ama o söylediklerimin çoğunu işitmezden geldi” ifadelerini kullanmıştı.

2004’ten 2013’e kadar geçen sürede rekabet sessiz sedasız devam etti. Fakat 2013’te NASA’ya ait bir fırlatma rampasının kiralanması hakkında süreç tansiyonu tekrardan yükseltti.

Dünyanın en zengin iki adamı Elon Musk ve Jeff Bezos kan davalı çıktı!

O tarihte Musk’ın SpaceX’i, NASA’nın fırlatma rampasını tek başına kullanabilmek için bir müracaatta bulundu. Bezos’un Blue Origin’i yanına SpaceX’in bir öbür rakibi United Launch Allience’ı da alarak bu müracaata itiraz etti. Hatta Bezos söz konusu rampanın “bütün uzay firmalarının kullanabileceği ticari bir limana” dönüştürülmesini teklif etti.

Musk’ın buna yanıtı sert oldu. Girişimi “sahte bir engelleme yöntemi” olarak nitelendiren Güney Afrikalı iş adamı, Space News’e yaptığı açıklamada, “Blue Origin, 10 seneden fazladır geliştirme yapmasına karşın güvenilir bir yörünge altı uzay aracı oluşturmayı başaramadı” şeklinde konuştu ve ekledi: “Eğer önümüzdeki 5 senede NASA’nın insani değerlendirme standartlarına uyan, Uzay İstasyonu’na bağlanabilecek bir araçla gelebilirlerse, ki Pad 39A’nın maksadı bu, o zaman ihtiyaçlarını seve seve karşılarız. Ama açıkçası bence bacada dans eden tek boynuzlu atlar keşfetme ihtimalimiz bile bundan daha yüksek.”

Neticede fırlatma rampasının kullanım hakkını SpaceX aldı.

2014’TEKİ PATENT SAVAŞINI YİNE BEZOS KAYBETTİ

2014 senesinde SpaceX ve Blue Origin bu defa bir patent savaşına tutuldu. Blue Origin roket fırlatıcıların inişinde kullanılan insansız hava araçlarının patentini aldı. SpaceX patentin iptali için müracaat yaptı zira patentin geçerliliği vaziyetinde bu teknolojiyi kullanmak için Blue Origin’e para ödemek zorundaydı. Yargıç SpaceX’in “Bu esasında eski bir teknoloji” biçimindeki itirazını haklı bulunca Blue Origin patent iddialarının mühim bir kısmını geri çekti.

Sonraki senelerde ikilinin savaşı, özellikle Twitter üstünden karşılıklı atışmalarla göz önünde devam etti. Bezos ve Musk fanlarının bir tenis maçı misali takip ettiği atışmaların odağında da kullanılmış roketlerin tekrardan kullanımı konusu yer aldı. Örneğin 2015’te Blue Origin, New Shepard adlı roketini sağ salim yere indirmeyi başardığında, Bezos bunu bir videoyla ve “canavarların en nadirlerinden – kullanılmış bir roket” sözleriyle duyurdu. Musk fırsatı kaçırmayıp SpaceX’in aynı şeyi 3 sene önce yaptığını Bezos’un tweet’inin altına yazıverdi.

Daha sonra SpaceX Falcon 9 hava aracını yere indirmeyi başardığında bu defa Bezos, SpaceX’i etiketleyerek “Tebrikler, aramıza hoş geldiniz” minvalli bir tweet attı.

“JEFF DE KİMMİŞ?”

Musk, geçmişte Blue Origin’in işe alma uygulamalarını da eleştirerek, röportajlarında Bezos’a yönelik sözler sarf etti. Kendi biyografisini yazan Ashlee Vance’e Blue Origin’in SpaceX’in çalışanlarını çalmaya çalıştığını öne süren Musk, “İki kat maaş teklif edip ameliyatla yetenekli çalışanlarımızı almaya çalışıyorlar. Bence bu lüzumsuz ve kaba bir hareket” diyerek konuştu. SpaceX’in çalışan e-postalarında “blue” ve “origin” kelimelerine filtre koyduklarını da belirten Musk, 2016’da BBC’nin Bezos’la alakalı bir sorusu üstüne “Kim o Jeff?” biçiminde cevap verdi.

Amazon uzaya internet yansıtan uydular fırlatma planlarını açıkladığında ve sürücüsüz araçlardan oluşan taksi şirketi Zoox’u satın aldığında Bezos’u “kopyacı” diyerek nitelendiren Musk’a rağmen Bezos eleştirilerini hep örtülü bir dille sürdürdü. Hatta bir süredir SpaceX’le alakalı eleştirilerinde tonu düşürmüş gibi görünüyor. Örneğin Aralık 2019’da SpaceX’in Starship adlı uzay aracı 7 dakika içinde binlerce fit yükselip iniş esnasında infilak ettiğinde, övgü dolu bir paylaşım yaptı. “Bunun ne kadar zor olduğunu bilen herkes, bugünkü Starship testinden etkilenmiştir” ifadelerini kullanan Bezos, “Tüm SpaceX ekibine büyük tebrikler. Yakında geri döneceklerine eminim” demeyi de ihmal etmedi.

2024’TE REKABET AY’A TAŞINACAK

Geçtiğimiz temmuz ayında New York Times’a geniş bir röportaj veren 49 yaşındaki Musk ise 56 yaşındaki Bezos’u bu defa yaşından vurdu. Musk, Bezos’un yaşlı olduğunu ve Blue Origin’in gerçek bir ilerleme için çok ağır hareket ettiğini ima ederek, “İlerleme hızı çok düşük ve geride kalan seneleri yeterli değil ama gene de Blue Origin’le yaptığı şeyleri yaptığı için çok memnunum” şeklinde konuştu.

Gene yaz aylarında Amazon’un Kindle Doğrudan Basım servisi üstünden Alex Berenson adlı yazarın “Covid-19 ve Karantina Üstüne Haber Olmamış Gerçekler” adlı kitabını firma yönergelerine uymadığı gerekçesiyle basmayı reddetmesi karşısında dilini gene tutamayan Musk, vaziyeti “çılgınlık” olarak nitelendirip “Amazon’un parçalanmasının zamanı geldi. Tekeller yanlış şeyler!” yorumunu yaptı. (Amazon daha sonra bu kararın yanlışlıkla alındığını, kitabın tekrardan Kindle’a yükleneceğini açıkladı.)

İkili arasındaki rekabet yakın zamanda sona erecek gibi de görünmüyor. İki firma de 2024’te Ay’a insanlı uzay araçları göndermek için tasarımlarını NASA’ya sundu. Dolayısıyla önümüzdeki birkaç sene Bezos-Musk kavgasının yeni rauntlarına gebe. Neler olacağını hep beraber göreceğiz.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.