Ukrayna drone komutanı Brovdi'nin yer altı savaş merkezi
Savaş alanından kilometrelerce uzakta yer altı merkezinde Rus hareketleri ve drone görüntüleri izleniyor, operasyonlar kayıt altına alınıyor.

Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Binbaşı Robert Brovdi, savaş alanından kilometrelerce uzaktaki yer altı merkezinde drone operasyonlarını yönetiyor.
Savaş alanından kilometrelerce uzaktaki bir yer altı sığınağında Ukraynalı bir komutan bilgisayar ekranından gelen canlı görüntüleri dikkatle takip ediyor. Ekranda ağaçların arasında saklanan bir Rus askeri beliriyor. Komutan görüntüleri izledikten sonra insansız hava aracı pilotuna saldırı emri veriyor. Kısa süre sonra ekrandaki görüntü bir duman bulutuyla kaplanıyor. Ancak operasyon burada sona ermiyor.
Görev tamamlandığında görüntüler otomatik olarak denetim birimine gönderiliyor. Kullanılan insansız hava aracının türü, mühimmat bilgileri, görev saati, konum ve operasyona katılan personel sistem tarafından kayıt altına alınıyor.
Bu sistemin arkasındaki isim Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Binbaşı Robert Brovdi. Eski bir tahıl tüccarı olan 51 yaşındaki Brovdi, savaş alanında geliştirdiği modeli ileri taşıdı.
BİR SAVAŞ ORDUSUNDAN ÇOK TEKNOLOJİ ŞİRKETİNİ ANDIRIYOR
Wall Street Journal, Ukrayna’nın insansız hava aracı operasyonlarının yürütüldüğü bu merkezde 12 saatlik özel bir vardiyayı gözlemledi. Merkezde çalışan personel klasik bir askeri karargâhtan ziyade teknoloji şirketinin operasyon ofisini andıran bir ortamda görev yapıyor. Kahve makineleri, kapüşonlu sweatshirtler, günlük kıyafetlerle çalışan genç personel ve duvarları kaplayan ekranlar dikkat çekiyor.
Ancak ekranlarda şirket hedefleri veya satış rakamları değil, savaş alanından gelen görüntüler ve askerî operasyonların sonuçları yer alıyor. Merkezin farklı bölümlerinde görev yapan ekipler istihbarat değerlendirmelerinden elektronik harp faaliyetlerine, hava savunmasından operasyon kayıtlarına kadar farklı alanlarda çalışıyor.
‘Savaş kaptanları’ olarak adlandırılan personel ekranları takip ederek Rus birliklerinin hareketlerini izliyor ve insansız hava aracı ekiplerinin koordinasyonuna katkı sağlıyor. Sistemin temelinde her operasyonun bir sonraki operasyonu daha verimli hale getirmesi düşüncesi bulunuyor.
‘KAÇ ASKER ETKİSİZ HALE GETİRİLDİ?’ SORUSU ARTIK YETERLİ DEĞİL
Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Binbaşı Robert Brovdi ordunun yeni yaklaşımını tek bir soruyla özetliyor: “10 düşman askerini etkisiz hale getirdiniz. Tamam, bu iyi bir sayı. Peki bunun için kaç insansız hava aracı kullandınız?”
Bu soru Ukrayna’nın savaş yönetiminde gerçekleştirdiği dönüşümün temelini oluşturuyor. Eski bir tahıl tüccarı ve sanat koleksiyoneri olan Brovdi, Rusya’nın işgalinin ardından orduya katıldı. Kendi insansız hava aracı ekibini kuran Brovdi zamanla Ukrayna’nın drone savaşındaki en dikkat çekici isimlerinden biri haline geldi.
Brovdi’nin askerî yönetim anlayışında verimlilik, standartlaşma ve veri analizi ön plana çıkıyor.
817 DOLAR DETAYI DİKKAT ÇEKTİ: UKRAYNA HER SALDIRININ HESABINI YAPIYOR
Merkezdeki ekranlarda yalnızca operasyon görüntüleri bulunmuyor. Askerî yönetimin kararlarını şekillendiren maliyet ve performans istatistikleri de sürekli takip ediliyor. Wall Street Journal’ın aktardığı verilere göre ekim ayında bir Rus askerinin öldürülmesi veya yaralanmasıyla sonuçlanan operasyonlar için hesaplanan ortalama maliyet 817 dolar seviyesine geriledi. Mayıs ayında bu rakam yaklaşık 1000 dolar olarak kaydedilmişti.
Operasyonlarda kullanılan ortalama insansız hava aracı sayısının ise üç olduğu belirtiliyor. Bu veriler Ukrayna’nın sınırlı askerî kaynaklarını nasıl kullanması gerektiğine ilişkin kararlarında önemli rol oynuyor.

UKRAYNA NEDEN DRONE TEKNOLOJİSİNE BU KADAR GÜVENİYOR?
Rusya ile Ukrayna arasındaki askerî güç farkı savaşın başlangıcından itibaren Kiev yönetiminin en önemli sorunlarından biri oldu. Rusya’nın daha geniş insan gücü ve askerî kaynaklarına karşı Ukrayna farklı teknolojik çözümler geliştirerek bu dezavantajı azaltmaya çalıştı.
Bugün bu doğaçlama yaklaşımın yerini daha standart, organize ve veri odaklı bir yapı almaya başladı. Rusya’nın piyade birliklerinin yanı sıra scooter, motosiklet ve dört tekerlekli araçlarla desteklenen birlikleri cephe hattında kullanmasına karşı Ukrayna insansız sistemlerden daha fazla yararlanıyor.
Brovdi’nin yönettiği kuvvetlerin açıklamasına göre insansız hava aracı birlikleri Ukrayna ordusunun yüzde 3’ünden daha azını oluşturmasına rağmen Rus hedeflerine yönelik saldırıların üçte birinden fazlasını gerçekleştiriyor.
Ukrayna İnsansız Sistemler Kuvvetleri ayrıca bir günde 806 Rus askerinin öldürüldüğünü veya yaralandığını açıkladı. Bu rakam birliğin duyurduğu günlük rekor olarak kayıtlara geçti. Söz konusu verilerin Ukrayna tarafının açıklamalarına dayandığına dikkat çekiliyor.
DUVARLARDAKİ SANAT ESERLERİNİN ARKASINDA ACI BİR GERÇEK VAR
Operasyon merkezinin atmosferi askerî faaliyetlerin sertliğiyle oldukça farklı bir görüntü sunuyor. Duvarlarda Ukraynalı sanatçı Maria Prymachenko’nun çiçek temalı eserlerinden biri bulunuyor. Raflarda yapay zeka, yönetim, sanat ve tasarım üzerine kitaplar sıralanıyor.
Ancak merkezin girişinde hayatını kaybeden askerlerin isimlerinin yazılı olduğu bölüm bu modern çalışma ortamının ardındaki gerçeği hatırlatıyor. Wall Street Journal’ın aktardığı bilgilere göre insansız hava aracı kuvvetlerinin toplam personel kaybı geçtiğimiz yıl boyunca personel sayısının yüzde 0,5’inden daha düşük seviyede kaldı.
KOMUTANIN EN ÖNEMLİ KARARLARINDAN BİRİ: HER DRONE OPERATÖRÜ AYNI GÖREVİ YAPMAMALI
Brovdi’nin yönetim anlayışında dikkat çeken bir başka konu personelin yeteneklerine göre görevlendirilmesi. Deneyimli bir insansız hava aracı operatörünün yıllarca keşif görevlerinde çalışmasına rağmen bazı tecrübesiz personelin farklı görevlerde değerlendirildiğinden şikâyet etmesi üzerine Brovdi uzmanlık alanlarını daha verimli kullanmaya yönelik bir düzenlemeye gitti.
Brovdi deneyimli bir operatörün önemini anlatırken şu ifadeleri kullandı: “Aslında onun tecrübesine ihtiyacımız vardı çünkü ondan başka hiç kimse bir buçuk saat boyunca havada onun kadar iyi kalamaz.”

SOSYAL MEDYA HAMLESİ DE SAVAŞIN BİR PARÇASI
Ukraynalı komutanın dikkat çeken bir diğer özelliği sosyal medyayı etkin kullanması. Brovdi ve yönettiği birlikler başarılı operasyonlardan görüntüler ve dikkat çekici askerî paylaşımlar yayımlayarak geniş bir takipçi kitlesine ulaşıyor.
Özellikle Telegram üzerinden paylaşılan görüntüler Ukrayna’nın insansız hava aracı kapasitesini kamuoyuna gösteren içerikler arasında yer alıyor. Brovdi’nin alaycı üslubu ve operasyon görüntülerini paylaşma biçimi onu yalnızca askerî bir komutan değil aynı zamanda Ukrayna’nın drone savaşının kamuoyundaki tanınan yüzlerinden biri haline getirdi.
Son olarak Ukrayna’nın Kırım ile Rusya’yı birbirine bağlayan köprüye yönelik saldırısında kullanılan silahlara ilişkin fotoğraflar paylaşan Brovdi Telegram mesajında köprüye gönderme yapan dikkat çekici ifadeler kullandı.