NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin, Başkan Donald Trump ile Çarşamba günü bir araya gelerek, başkanın İran savaşı nedeniyle askeri ittifaka duyduğu öfkeyi yatıştırmaya çalışması bekleniyor.
Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması ve doğalgaz fiyatlarının fırlamasına neden olmasının ardından, NATO üyesi ülkelerin boğazın yeniden açılmasına yardım çağrısını görmezden gelmesi üzerine ABD'nin transatlantik ittifaktan ayrılmayı düşünebileceğini ima etmişti.
Cumhuriyetçi başkanın, yakın ilişkiler içinde olduğu Rutte ile görüşmesi, ABD ve İran'ın Salı günü geç saatlerde boğazın yeniden açılmasını da içeren iki haftalık bir ateşkes konusunda anlaşmasının ardından gerçekleşti. Bu yeni ateşkes, Trump'ın İran'ın enerji santrallerine ve köprülerine saldıracağını ve "bütün bir medeniyet bu gece yok olacak" tehdidinde bulunmasının ardından sağlandı.
Boğazın yeniden açılması planı hala belirsizliğini koruyor ve Çarşamba öğleden sonra Rutte ile yapılacak görüşmenin ana gündem maddesi olması bekleniyor. Beyaz Saray, görüşmenin kapalı kapılar ardında yapılmasının beklendiğini söyledi. Ancak Trump yönetiminde bu durum son dakikada değişebilir ve toplantılar basına açık olabilir.
Rutte'nin görüşmesi Trump'ın hayal kırıklıklarını gidermezse, Trump yönetiminin bir başkanın NATO'dan çekilmesini engelleyen yasaya itiraz edip etmeyeceği belirsiz. Yasa kabul edildiğinde, o zamanlar Florida senatörü olan ve şu anki Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından desteklenmişti.
İttifak, Trump'ın iktidara geri dönmesi ve Rusya'ya karşı savaşta Ukrayna'ya verilen ABD askeri desteğini azaltması ve müttefik Danimarka'dan Grönland'ı ele geçirme tehdidinde bulunmasıyla geçen yıl zaten sarsılmıştı.
Ancak Trump'ın NATO'ya yönelik baskıları, Şubat ayı sonunda İran savaşı başladıktan sonra yoğunlaştı; başkan, Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanmasının Amerika'nın işi değil, buradan geçen petrol akışına bağımlı ülkelerin sorumluluğu olduğunu ısrarla vurguladı.
Trump geçen hafta, "Boğaza gidin ve alın gitsin" demişti.
Trump, NATO müttefikleri İspanya ve Fransa'nın İran savaşında ABD'nin hava sahalarını veya ortak askeri tesislerini kullanmasını yasaklaması veya kısıtlaması nedeniyle de öfkelenmişti. Ancak bu ülkeler ve diğer bazı ülkeler, çatışma sona erdiğinde Hürmüz Boğazı'nı açmak için uluslararası bir koalisyona yardım etme konusunda anlaştılar.
Özellikle Trump'ın hayal kırıklığının kaynağı olan İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ateşkesi desteklemek üzere Çarşamba günü Körfez'e gidecekti. İngiltere, dünyanın petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği İran ve Umman arasındaki dar su yolu olan boğaz için çatışma sonrası bir güvenlik planı geliştirmek üzerinde çalışıyor.
