Trump için çember daralıyor: İran ve Ukrayna'da yeni hesap

ABD'de Kongre ara seçimlerinde Demokratların hem Senato hem de Temsilciler Meclisi'nin kontrolünü ele geçirmesi, Başkan Donald Trump'ın dış politika üzerindeki hareket alanına ilişkin tartışmaları gündeme taşıdı.

İran savaşında Kongre engeli

CNBC'ye konuşan uzmanlar, Demokrat çoğunluğun özellikle İran savaşı ve Rusya-Ukrayna çatışması konusunda Beyaz Saray üzerindeki denetimi artırabileceğini belirtti. Demokratların Kongre'deki üstünlüğü, yönetimin askeri harcamalarını sınırlandırma, dış politika kararlarını inceleme ve yeni yasal düzenlemelerle Trump'ın politikalarına müdahale etme imkanını güçlendirebilir. Chatham House ABD ve Kuzey Amerika Programı Direktörü Laurel Rapp, Trump'ın dış politikada geniş yetkilere sahip olmaya devam edeceğini ancak Kongre denetiminin artacağını söyledi. Rapp, Demokratların İran savaşına ilişkin başkanlık yetkilerini sınırlandırmak amacıyla hem Senato'da hem de Temsilciler Meclisi'nde oylamalar düzenleyebileceğini belirtti. Demokratların askeri operasyonlara ayrılan kaynakları kısıtlamak için Kongre'nin bütçe yetkisini kullanabileceğine dikkat çeken Rapp, bu girişimlerin Trump yönetimini ne ölçüde bağlayacağının ise belirsiz olduğunu ifade etti. Kongre'nin ABD'nin İran'daki askeri müdahalesini sona erdirmeye yönelik bir yasa çıkarması mümkün olsa da Trump'ın veto yetkisi önemli bir engel oluşturuyor.

Başkanlık vetosunun aşılması için Kongre'de yeterli çoğunluğun sağlanması gerekiyor.

İran'da 2027 beklentisi

Berenberg Baş Ekonomisti Holger Schmieding, İran'da yeni bir bombardıman dalgası yaşanabileceğini, ancak Trump'ın 2027 yılına kadar Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlayacak bir anlaşmaya yönelebileceğini öngördü. Schmieding, yüksek petrol fiyatları ve artan yaşam maliyetlerinin Amerikan seçmenleri üzerindeki baskısının Trump'ın kararlarında etkili olabileceğini belirtti. Demokratların Kongre'deki çoğunluğu nedeniyle İran savaşına benzer maliyetli askeri operasyonların finansmanının zorlaşabileceğini ifade eden Schmieding, Trump'ın görev süresinin kalan bölümünde dış politika tartışmalarının yoğunlaşabileceği uyarısında bulundu.

Trump dış politikadaki yetkisini koruyor

German Marshall Fund kıdemli araştırmacısı JC Lintzenich ise seçim sonuçlarının Trump'ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmadığını vurguladı. Seçimlerin Kongre'nin yapısını değiştirdiğini ancak başkanı değiştirmediğini belirten Lintzenich, ABD dış politikasının yürütülmesinde Beyaz Saray'ın belirleyici rolünü koruyacağını söyledi. Bununla birlikte Demokratların Kongre'nin iki kanadını kontrol etmesiyle özellikle Ukrayna'ya sağlanan finansman ve askeri harcamalar üzerindeki denetimin sıkılaşabileceğini kaydetti.

Ukrayna savaşında yeni risk

Uzmanlara göre Kongre'deki güç değişiminin önemli sonuçlarından biri de ABD'nin Rusya-Ukrayna savaşına yaklaşımında görülebilir. Berenberg'den Schmieding, Trump'ın Ukrayna'yı Rusya'nın taleplerine yakın bir anlaşmaya zorlamaya çalışmasının olası risklerden biri olduğunu belirtti. Ancak Schmieding, Trump'ın kendi partisindeki desteğinin zayıflaması ve Cumhuriyetçilerin önemli bir bölümünün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yönelik yaklaşımının Trump'tan farklı olması nedeniyle bu senaryonun gerçekleşme ihtimalini düşük gördüğünü ifade etti. Schmieding'e göre Demokratların Kongre'deki çoğunluğu, Trump'ın Ukrayna üzerinde kabul edilemez bir anlaşma için baskı kurma olasılığını azaltabilir. Uzmanlar, Trump'ın dış politika konusunda önemli yetkilerini korumasına rağmen Kongre'nin bütçe, yasama ve denetim araçlarını daha etkin kullanmasının önümüzdeki iki yılda Beyaz Saray ile yeni gerilimlere yol açabileceğini değerlendiriyor.