Suudi Arabistan evlilik dışı doğuma 100 kırbaç cezası verdi
Suudi Arabistan'da bir mahkeme evlilik dışı doğum yaptığı gerekçesiyle Kenyalı bir ev işçisine 100 kırbaç cezası verdi.
Suudi Arabistan’da bir mahkeme, evlilik dışı doğum yaptığı gerekçesiyle Kenyalı bir ev işçisine 100 kırbaç cezası verdi.
Esther Wanja Muthoni’nin bebeğiyle geçen yaz yaşadığı benzin istasyonundan… Fotoğraflar: NYT
Geçen ay verilen karar, kadınların ‘yasadışı hamilelik’ nedeniyle hapsedilebildiği ve cezalandırılabildiği krallıkta, on yıldır vaat edilen toplumsal ve hukuki reformların yargı sisteminin gerçekleriyle örtüşmediğini ortaya koydu.
Çocuğuyla birlikte Kenya’ya dönebilmek için bir yılı aşkın süredir çaba gösteren ancak her aşamada engellerle karşılaşan yalnız bir annenin başına gelenler, bu kararla daha da korkunç bir hal aldı.
40 yaşındaki anne Esther Wanja Muthoni, Suudi Arabistan’da hizmetçi ve dadı olarak çalışmak üzere işe alınan binlerce Doğu Afrikalı ev işçisinden biri.
The New York Times’ın geçen yıl yayınladığı bir araştırma Muthoni ve onun gibi kadınların hamile kalmaları durumunda kendilerini nasıl bürokratik bir çıkmazın içinde bulduklarını ortaya koymuştu.
‘Çok korkuyorum’
Muthoni ve bir yaşındaki oğlu Abudy, üst düzey Kenyalı hükümet yetkililerinin de kazanç sağladığı, Afrikalı kadınları Suudi Arabistan’a taşıyan bir işçi temin sektörünün mağdurları. Sömürülen yüzlerce Kenyalı kadın öldü; tecavüz ve dayak vakalarına ilişkin haberlerse yaygın.
Hamile kalan kadınlar için doğum yapmak, beraberinde cezaları getiriyor. Evli olmayan annelerin çocuklarına doğum belgesi verilmemesi Suudi Arabistan’da zaten rutin.
Doğum belgesi düzenleyebilecek ya da anneyle çocuğunun ülkelerine dönmesine yardımcı olabilecek Kenyalı diplomatlarsa çoğu zaman bu kadınları görmezden geliyor, dahası rüşvet ya da cinsel ilişki talep ediyor.
Geçen ay telefonla yapılan bir röportajda konuşan Muthoni, “Çok korkuyorum. Kırbaç darbelerine dayanabileceğimi sanmıyorum” dedi.
Suudi Arabistan yasalarına göre kırbaç cezası uygulanırken kadınlar oturtuluyor ve vücutlarına bambudan yapılmış bir sopayla vuruluyor.
Benzin istasyonunda yaşadı
Muthoni, Suudi Arabistan merkezli Maharah Human Resources adlı şirket aracılığıyla yasal olarak ev işçisi statüsünde çalışırken krallıkta yaşayan Mısırlı bir erkekle kısa süreli bir ilişki sonucunda hamile kaldı.
Muthoni, Ağustos 2025’te personel lojmanlarında doğum yaptı. Bir amir anneyle bebeği fark edip onları hastaneye götürdükten sonra polis memurları, hamileliği hakkında sorgulamak üzere Muthoni’yi gözaltına aldı.
Polise verdiği ifadelerde Muthoni, çocuğun Mohamud adlı babasının ülkeden ayrıldığını söyledi. Mahkeme belgelerinde adamın soyadı yoktu.
Kadın serbest bırakılmasına rağmen personel lojmanlarına alınmadı, bir sığınma evine de kabul edilmedi. Kenya Büyükelçiliği’nden hiçbir yardım görmedi. Sonunda çocuklarıyla birlikte sınırdışı edilmeyi uman göçmen annelerin buluşma noktasına dönüşmüş bir benzin istasyonunda yaşamaya başladı.
The New York Times’ın geçen yılki haberinin ardından Maharah şirketi Muthoni’ye barınma imkanı sağladı. Kenya Büyükelçiliği ise ülkeden ayrılmasına izin veren belgeleri temin etti. Ancak süregelen dava nedeniyle Muthoni Suudi Arabistan’dan ayrılamadı.
Suudi Arabistan ve Kenya hükümetleri yorum yapmaktan kaçındı. Maharah temsilcileri de konuşmadı.
Avukatı yoktu
Mahkeme belgelerine göre yargılama, geçen yaz Riyad’daki bir ceza mahkemesinde üç hakimden oluşan heyet önündeki birden fazla duruşmada yapıldı.
Muthoni, mahkemede kendisine tercüman sağlandığını ama avukat verilmediğini söyledi. Mahkeme belgeleri de bunu doğruladı, hukuki temsil aldığına ilişkin herhangi bir kanıt belgelerde yer almadı.
Suudi Arabistan’da ceza davalarında maddi imkanı olmayan sanıklar, devletin avukat hizmetinden yararlanabiliyor. Ancak uzmanlara göre uygulamada bazı idam cezası davaları dahil, yargılamalar çoğunlukla sanıklara avukat verilmeden yürütülüyor.
Evlilik dışı cinsel ilişki ve evlilik dışı hamilelik, ülkede hukuken kaygan bir zeminde.
The New York Times geçen yıl çok sayıda evli olmayan annenin herhangi bir yaptırımla karşılaşmadıklarını söylediğini aktarmıştı. Muthoni hakkında dava açılırken diğer kadınlara neden benzer bir işlem yapılmadığı belirsiz. Muthoni hakkındaki yargı süreci, The New York Times’ın haberinden önce başlamıştı.
‘Bir annenin onuru elinden alınıyor’
Yakın tarihli bir röportajda verilecek kırbaç cezasıyla ilgili konuşan Muthoni, “Bunu hak etmiyorum” dedi.
Suudi Arabistan’ın hukuk sistemi, yargı sisteminin temelini oluşturan İslam hukukuna, yani şeriata dayanıyor. Ülkede yazılı bir ceza kanunu olmadığından hakimler İslam hukukunu kendi yorumlarına göre uyguluyor. İzin verilen davranışların sınırlarıysa net değil. Hükümetin yıllardır bir ceza kanunu hazırlamak için yürüttüğü çalışmaların sonuçsuz kaldığı anlaşılıyor.
Hakimler, Kur’an’daki bir ayete dayanarak 100 kırbaç cezası öngören katı bir İslam hukuku yorumunu esas aldı. Mahkeme belgelerinde çocuğun babasına herhangi bir işlem yapılıp yapılmadığına dair bilgi yok.
Körfez bölgesinde mahsur kalan Doğu Afrikalı annelerle çalışan ve kar amacı gütmeyen Do Bold’un kurucusu Ekaterina Porras Sivolobova, “Bu kırbaç cezası, uluslararası insan hakları standartlarıyla bağdaşmıyor” dedi, “Bu ceza, bir annenin onurunu elinden alıyor ve savunmasız kadınları korumayıp tam aksini yapıyor. Hedef aldığı kişiler de bu kadınlar.”
Karara itiraz etmedi: ‘Beni ülkeme götürecek tek yol bu’
Bu karar, krallıktaki reformların tutarsızlıklarını gözler önüne seriyor. Geçmişte mahkemeler sık sık kırbaç cezası veriyordu. Ancak hükümet 2020’de bu cezaya önemli kısıtlamalar getirildiğini duyurdu, o tarihte devlete ait medya kuruluşları kararı ‘tarihi’ diye tanıtmıştı.
Suudi ve uluslararası haber kuruluşları, kırbaç cezasının kaldırıldığı izlenimini verdi. Ancak düzenleme, evlilik dışı cinsel ilişki dahil İslam hukukunun kırbaç cezası öngördüğü davalar için istisna bıraktı.
Ahlaka ilişkin suçlarla ilgili mahkeme kararları düzenli yayınlanmadığından, kırbaç cezasının hala ne sıklıkta verildiğini izlemek mümkün değil.
Muthoni, kendisine yardımcı olacak bir avukatı olmadığı için karara itiraz etmedi; “Beni çocuklarıma ve ülkeme geri götürebilecek tek yol bu” dedi.
Kırbaç cezasının ne zaman uygulanacağı veya bundan sonra ne olacağı bilinmiyor. Kenya’dan ayrılabilmesi için düzenlenen belgelerin süresi doldu. Bu nedenle Muthoni ve bebeğinin Kenya’ya dönmelerine izin verilip verilmeyeceği ya da bunun nasıl olacağı belirsiz.
Mahkeme, kırbaç cezasına ek olarak Muthoni’ye bir yıl süreyle sürgün cezası da verdi. Suudi Arabistan’daki kurallara göre mahkeme kararında sürgün edilecek yer belirtilmemişse kişi genellikle ülkenin başka bir şehrine gönderiliyor. Kadınların kendilerine eşlik edecek erkek bir akrabaları bulunmadığında mahkemeler bu tür cezaları yeniden değerlendirebiliyor.
Bu kararın Muthoni’nin Kenya’ya sınırdışı edilmesi anlamına gelip gelmediği ise netlik kazanmış değil.