İran: "Hürmüz Boğazı Hala Kapalı"

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı için geçici bir transit koridoru ve mayın temizleme çalışmalarını görüşüyor, ancak Tahran Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD'nin İslam Cumhuriyeti'ne karşı savaşını sona erdirmemesi halinde hayati önem taşıyan bu su yolunun yeniden açılmayacağı uyarısında bulundu.

Washington, İran'ı boyun eğmeye zorlamak amacıyla yeni yaptırımlar açıkladı ve ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Tahran'ı "ekonomik boğulma" ile tehdit etti.

Boğazdan geçişi düzenleyecek görüşmeler

İran'ın başkentinde yapılan görüşmelerde, İran ve Umman dışişleri bakanları, "Hürmüz Boğazı'ndan ortak bir geçici seyrüsefer koridoru kurulmasını ve boğazın mayınlardan temizlenmesi için ortak bir projenin uygulanmasına yönelik bir anlaşmayı" içeren "aşamalı bir çerçeve" üzerinde görüştüler.

Boğaza kıyısı olan iki ülke, Haziran ayında imzalanan ABD-İran mutabakat zaptında belirtildiği gibi, boğazdan geçişi düzenleyecek bir plan üzerinde çalışıyor.

İran'ın en üst düzey diplomatı Abbas Araghchi Salı günü yaptığı açıklamada, önerilen çerçeve anlaşmasının, ülkesinin "barış ve istikrara olan bağlılığının komşularıyla yürüttüğü kararlı diplomasiyle nasıl örtüştüğünü" gösteren "örnek bir durum" olduğunu söyledi.

ABD ve İsrail'in İran'a karşı savaşa girmesinden yaklaşık altı ay sonra, Hürmüz Boğazı'ndan geçen trafik büyük ölçüde felç olmuş durumda ve küresel petrol piyasalarını aksatıyor.

Tahran, normalde dünyanın petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatının yaklaşık beşte birini taşıyan bu hayati öneme sahip su yolunu abluka altına alırken, Washington da İran limanlarına deniz yoluyla karşı abluka uyguladı.

Hiçbir geminin boğazdan geçmesine izin verilmeyecek

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi Çarşamba günü, hiçbir askeri geminin Hürmüz Boğazı'ndan geçmesine izin verilmeyeceği konusunda uyardı.

Devlet haber ajansı IRNA'ya göre Gharibabadi, "ABD'nin mutabakat zaptı kapsamındaki taahhütlerini yerine getirememesi nedeniyle, ABD ekonomik abluka uygulamadan önce Hürmüz Boğazı'nı kapattık" dedi.

Gharibabadi, hiçbir ülkenin askeri gemisinin boğazdan geçmesine izin verilmeyeceğini, İranlı yetkililerin ise boğazdan geçmek isteyen ticari gemileri izleyeceğini söyledi.

"Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için herhangi bir adım atılmadan önce, Amerika Birleşik Devletleri ihlal ettiği tüm taahhütlerini tam olarak yerine getirmelidir" diyen Gharibabadi, ABD'yi savaşı sona erdirmeye, ablukayı kaldırmaya ve Yemen'deki durumu çözmeye çağırdı.

On yıldan fazla süredir iç savaşla boğuşan Yemen, Temmuz ayında İran destekli Husi milislerinin ülkenin Suudi destekli hükümetiyle 2022'de imzalanan ateşkesi bozmasıyla Ortadoğu savaşına sürüklenen son ülke oldu.

Trump'tan açıklama

ABD Başkanı Donald Trump daha önce Truth Social'da ABD Donanması'na atıfta bulunarak "Hürmüz Boğazı'nın uluslararası sularındaki tüm mayınların kaldırıldığını ve/veya imha edildiğini" söylemişti.

Ancak Gharibabadi Çarşamba günü bu iddiaların "propaganda aldatmacası" olduğunu söyleyerek, İran'ın bölgeye giren ABD mayın temizleme gemilerini hedef alacağını belirtti.

Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi Salı günü, İran ve Umman'ın boğazda geçici bir koridoru "yakında açıklayacaklarını" umduğunu söyledi.

Tahran'daki görüşmelerin ardından X'te yazdığı yazıda, "Boğazın gelecekteki yönetimi ve kalıcı bir çözüm zamanı geldiğinde belirlenecektir" dedi.

Ortak açıklamada, "kalıcı bir seyrüsefer koridoru ve boğazın gelecekteki yönetimi ile bilgi paylaşımı, trafik yönetimi ve ilgili seyrüsefer ve güvenlik hizmetlerinin sağlanması için bir mekanizma" belirlemek üzere teknik görüşmelerin devam edeceği belirtildi.

İran'ın başkentinde, yetkililerin yakıt kotalarının gözden geçirileceğini açıklamasının ardından benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu.

İran, savaştan önce de yüksek enflasyonla boğuşuyordu ve bu durum, Ocak ayında zirveye ulaşan hükümet karşıtı protesto hareketini körükledi.

Yeni yaptırımları açıklayan Bessent, ABD'nin ekonomik kampanyasını desteklemeyen ülkelerin İran'ın "tecrit edilmesinde pay sahibi olacağını" söyledi.

Gharibabadi ise İran'ın ABD yaptırımlarına cevabının "ekonomik çıkarlarını hedef almak" olacağını belirtti.

ABD Hazine Bakanlığı, genişletilmiş ikincil yaptırımların İran'ın dijital varlıklarını, teknoloji, altın, havacılık ve denizcilik sektörlerini hedef alacağını açıkladı.

Buna rağmen, Ortadoğu'da yeni bir askeri çatışma endişelerinin azalmasıyla petrol fiyatları Çarşamba günü düşmeye devam etti.