İngiltere ve 11 ülkeden Batı Şeria yerleşimlerine ticaret yasağı

İngiltere hükümeti, iki devletli çözüme destek verme gerekçesiyle hazırlanan ticari yaptırım kararını bugün resmen duyuracağını açıkladı.

Ortak yaptırım adımı; İngiltere, Fransa, Kanada, Danimarka, İspanya, Finlandiya, İrlanda, İzlanda, Norveç, Polonya, Portekiz ve İsveç yönetimlerinin katılımıyla hayata geçirildi.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot, X hesabından yaptığı açıklamada, Batı Şeria'nın "patlama noktasına geldiğini" vurguladı.

Barrot, yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı biçimde genişlediğine ve aşırılıkçı yerleşimcilerin Filistinlilere dönük şiddet eylemlerinin tırmandığına dikkat çekti.

Tablonun Filistin halkının onurunu sarstığını, Fransa'nın bağlılığını sürdürdüğü İsrail'in güvenliğini riske attığını belirten Barrot, diğer Avrupa Birliği üyelerini de benzer yaptırımlar uygulamaya çağırdı.

Reuters ajansına konuşan diplomatik kaynaklar, Londra ile Paris'in bu hamleyi İsrail'de 27 Ekim'de yapılması beklenen genel seçimlerin sonrasına ertelemeyi tartıştığını, ancak sahadaki gerilimin aciliyeti nedeniyle takvimi öne çektiğini aktardı.

Temmuz ayında göreve gelen İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İsrail politikasında yeni bir sayfa açmak istediğini belirtmişti.

Miliband, ticari kısıtlamaların iki devletli çözüm zeminini koruma amacı taşıdığını kaydetti.

Karara tepki gösteren İsrail Cumhurbaşkanı İshak Herzog, Kudüs'teki bir etkinlikte yaptığı konuşmada yaptırımların "ciddi bir muhakeme hatası" olduğunu savundu ve İngiltere'nin "tarihin yanlış tarafında yer aldığını" söyledi.

Yaptırımların ekim ayı sonundaki seçimlere müdahale niteliği taşıdığını öne süren Herzog, "Çözüm yaptırımlar değil, diyalogdur" dedi.

İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İngiltere'nin Tel Aviv Büyükelçisi'nin sınır dışı edilmesi çağrısında bulundu.

Smotrich ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, daha önce İngiltere dahil bazı ülkelerin yaptırım listesine girmişti.

İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin misilleme olarak Gazze Şeridi'ne yönelik barış planının yürütüldüğü Kiryat Gat Sivil-Askeri Koordinasyon Merkezi'ndeki İngiliz temsilcileri sınır dışı edebileceğini aktardı.

İngiltere, karargahta ABD ve İsrail'in ardından en büyük üçüncü askeri gücü temsil ediyor.

ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, BBC'ye verdiği mülakatta yaptırımların "Yahudi halkına yönelik ayrımcılık" teşkil ettiğini savundu.

Huckabee, Washington'ın bu adıma "şüphesiz karşılık vereceğini" söyleyerek İngiltere'deki İşçi Partisi hükümetini hedef aldı.

Büyükelçi, İsrail'i boykot eden firmalarla iş yapılmasını yasaklayan bazı ABD eyaletlerinde İngiltere'nin kamu ihalelerine ve yatırımlarına erişiminin zorlaşabileceği uyarısında bulundu.

İngiltere Başbakanı Andy Burnham, pazartesi günü ABD Başkanı Donald Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirmiş ve görüşmede Ortadoğu başlığı altında iki devletli çözümün önemine dikkat çekmişti.

Başbakan Burnham, partisinin önceki lideri Keir Starmer'ın çizgisini sürdürüyor.

İngiltere, Starmer döneminde 2025 yılında Filistin devletini tanımış, Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetini finanse eden şebekelere yaptırım uygulamıştı. Karar İşçi Partisi içinde farklı yorumlara yol açtı; bazı milletvekilleri adımı olumlu karşılarken, bazıları seçim bölgelerindeki Yahudi seçmen dengesini gözeterek yasağın sınırları aştığını savundu.

İngiltere Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden, yerleşim faaliyetlerindeki artışın yaptırımları zorunlu kıldığını, ancak İsrail'in önemli bir ticaret ortağı kalmaya devam edeceğini ifade etti.

Yıllık 6 milyar sterlinlik (yaklaşık 8,12 milyar dolar) ikili ticaret hacminin bu karardan asgari düzeyde etkilenmesi bekleniyor.

Yerleşim birimlerinden çıkan yaş meyve-sebze ve şarap gibi tarım ürünleri, İsrail'in toplam ticaretinde oldukça küçük bir yer tutuyor. Diplomatlar, menşei belirsiz ürünler nedeniyle ithalat yasağını denetlemenin teknik zorluklar yaratabileceğini belirtiyor.

Birleşmiş Milletler organları ve İngiltere dahil pek çok devlet, Batı Şeria'daki yerleşimleri yasa dışı görüyor ve bölgeyi askeri işgal altındaki toprak statüsünde değerlendiriyor.

İsrail yönetimi ise bölgenin işgal altında değil "ihtilaflı" olduğunu savunuyor. Tepkilerin odak noktasında yer alan E1 yerleşim projesi, Batı Şeria'yı kuzey ve güney olarak ikiye bölerek bağımsız bir Filistin devletinin toprak bütünlüğünü engelleme riski taşıyor.

Sahadaki şiddet sarmalı son günlerde yeniden tırmanışa geçti. Pazar günü Kalkilya yakınlarındaki Jajja köyüne giren İsrailli yerleşimciler, Filistin Sağlık Bakanlığı'nın açıklamasına göre 20 yaşındaki Ömer et-Tubasi'yi öldürdü, iki Filistinliyi yaraladı.

Dün sabah ise Kusra köyü yakınlarındaki Maoz Yehuda yerleşiminde bir İsrailli yerleşimci bıçaklandı; İsrail ordusu olay yerinden kaçan saldırganı vurarak öldürdüğünü bildirdi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, pazar günü istisnai bir kararla sivil idaresi Filistin'de, güvenlik yetkisi İsrail'de olan B Bölgesi'ndeki yaklaşık 100 ruhsatsız yerleşim karakolunun kaldırılması talimatını verdi.