Orta Doğu, ABD ve İran arasındaki gerilimin yeni bir boyuta evrilmesiyle küresel bir krizin eşiğinde. Trump yönetiminin Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini kesintiye uğratan hamlesi, enerji piyasalarını sarsarken gözler İslamabad’daki başarısız görüşmelerin ardından planlanan yeni müzakere turuna çevrildi.
Enerji Koridorunda "Bilek Güreşi"
ABD’nin başlattığı abluka, İran limanlarına giriş çıkış yapan gemileri hedef alarak Tahran’ı ekonomik olarak köşeye sıkıştırmayı amaçlıyor. Ancak bu strateji, küresel ticaret yollarının güvenliğini de tehlikeye atıyor. Bölgeden gelen son bilgilere göre, daha önce "Full Star" adıyla bilinen ve Çin bağlantılı olduğu belirtilen "Rich Starry" adlı tanker, ABD ablukasını test etmek amacıyla son 24 saat içinde ikinci kez boğazdan çıkış yapmayı denedi.
Suudi Arabistan ve Çin'den Washington’a Baskı
ABD’nin bölgedeki stratejik müttefiki Suudi Arabistan, ablukanın durdurulması için Washington’a baskı yapıyor. The Wall Street Journal’ın haberine göre Riyad, bu adımın Tahran’ı daha saldırgan bir tutuma itmesinden ve bölgedeki diğer ticaret rotalarını felç etmesinden endişe duyuyor.
Dünyanın en büyük enerji tüketicisi ve İran’ın ana ticari ortağı olan Çin ise ablukanın küresel ticareti tehdit ettiğini vurgulayarak "derhal ateşkes" çağrısında bulundu.
Trump ve Vance: "Top Tahran'ın Sahasında"
Beyaz Saray’da gazetecilere açıklama yapan Başkan Trump, İran’ın kendileriyle temas kurduğunu belirterek, "Bu sabah doğru kişiler tarafından arandık, bir anlaşma yapmak istiyorlar" dedi. Trump, nükleer silahsızlanma konusundaki kararlılığını yinelerken, herhangi bir uzlaşmanın İran’ın nükleer hedeflerinden tamamen vazgeçmesine bağlı olduğunu vurguladı.
Başkan Yardımcısı JD Vance ise Fox News’e verdiği demeçte, müzakerelerde kırmızı çizgilerin netleştiğini ifade ederek şu değerlendirmede bulundu:
"Müzakerelerde bazı ilerlemeler kaydettik ancak bundan sonraki süreçte top artık onların (Tahran'ın) sahasında."
Masadaki Teklifler: 20 Yıla Karşı 5 Yıl
The New York Times’ın ele geçirdiği bilgilere göre, taraflar arasındaki nükleer takvimde uçurum sürüyor:
ABD’nin Teklifi: İran’ın nükleer faaliyetlerini 20 yıl boyunca askıya alması.
İran’ın Önerisi: Nükleer programın 5 yıl süreyle durdurulması.
Pezeşkiyan: "Görüşmelere Hazırız"
İslamabad’daki görüşmelerin sonuçsuz kalmasından ABD’yi sorumlu tutan İran tarafı, buna rağmen diplomasi kapısını tamamen kapatmadı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, uluslararası hukuk çerçevesinde müzakereleri sürdürmeye hazır olduklarını belirterek itidalli bir mesaj verdi.
7 Nisan’da başlayan iki haftalık ateşkesin sona ermesine sayılı günler kala, tarafların İslamabad veya benzeri bir platformda yeniden bir araya gelip gelmeyeceği dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
