Hürmüz Boğazı'nda mahsur gemiler biyolojik istila riski taşıyor

Biological Invasions dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, 28 Şubat'ta Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından bölgede 1.500'den fazla büyük ticari gemi hareketsiz kaldı.

Gemilerin gövdelerinde biyolojik kirlenme alarmı

Deniz mikroorganizmaları, algler ve omurgasızlardan oluşan biyolojik kirlenme, uzun süre hareketsiz kalan gemilerin su altındaki yüzeylerinde hızla gelişebiliyor. Gemilerin Körfez'de beklemesi, bölgedeki deniz canlılarının gemi gövdelerine yerleşmesine uygun ortam yaratırken farklı bölgelerden gelen organizmaların aynı gemilerde bir araya gelmesine de yol açıyor.

En kötü senaryo oluşuyor

Maryland Üniversitesi'nden Profesör Mario Tamburri, Anadolu Ajansı'na yaptığı açıklamada mevcut durumun gemilerin uzun süre beklemek zorunda kaldığı önceki örneklerle karşılaştırıldığında "en kötü senaryoyu" oluşturduğunu belirtti. Riskin birden fazla faktörden kaynaklandığını söyleyen Tamburri, hareketsiz kalan gemilerin sayısı ve büyüklüğü ile bunun deniz organizmalarının büyüme ve üreme mevsimine denk gelmesinin tehlikeyi artırdığını ifade etti.

10 günde hızlı çoğalma

Araştırmada, gemilerin su altındaki yüzeylerinde biyolojik kirlenmenin yaklaşık 10 gün içinde hızlı büyüme aşamasına geçtiği belirtildi. Gemilerin 18 ila 30 gün hareketsiz kalması halinde önlem alınması gerektiği, 30 günden uzun bekleyen gemilerin ise yeniden sefere çıkmadan önce gövdelerini temizlemesi gerektiği vurgulandı.

Süper yayıcı riski

Araştırmacılar, Hürmüz Boğazı'ndan ayrılacak gemilerin ilk uğrayacağı limanların istilacı türlerin yeni bölgelere yerleşmesi açısından kritik önem taşıdığını belirtti. Uzun süre Körfez'de bekleyen gemilerin biyolojik istilaların "süper yayıcıları" haline gelebileceği uyarısı yapıldı.

Asya yeşil midyesi örneği

Körfez'e özgü Asya yeşil midyesinin Florida, Karayipler, Avustralya ve Güney Amerika'ya taşındığı, bazı bölgelerde yerli türlerle rekabet ettiği ve enerji santralleri ile tuzdan arındırma tesislerindeki boruları tıkayabildiği örnek olarak gösterildi. Gemilerin gövdelerindeki kirlenmeyle taşınan canlıların ekosistemlerin yanı sıra ekonomik faaliyetleri de tehdit edebileceği vurgulandı.

Yüksek riskli limanlar

Cidde, Mumbai, Kolombo, Singapur, İskenderiye, Pire, Algeciras ve Rotterdam limanları yüksek risk taşıyan noktalar arasında gösterildi. Bu limanlarla Körfez arasındaki kısa yolculuklar ve benzer çevresel koşullar istilacı türlerin yerleşme ihtimalini artırıyor.

Gemiler ayrılmadan temizlenmeli

Araştırmacılar, gemilerin Körfez'den ayrılmadan önce gövdelerindeki biyolojik kirlenmenin temizlenmesini ideal çözüm olarak önerdi. Ancak bölgedeki temizlik kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle bu uygulamanın tüm gemilere uygulanmasının zor olduğu belirtildi.

Uluslararası denizcilik hazırlıklı değil

Profesör Tamburri, uluslararası denizcilik sektörünün uzun süreli taşımacılık kesintilerinin oluşturabileceği biyolojik güvenlik risklerine karşı henüz yeterince hazırlıklı olmadığını söyledi. IMO aracılığıyla düzenlemelerin geliştirilmesinin birkaç yıl alacağı ve bu tür risklere şimdiye kadar çok az dikkat edildiği ifade edildi.