Girne gemi kazasında Selçuk Esenyel'den kritik değerlendirme

Uluslararası Deniz Hukuku ve Ticareti Uzmanı Avukat Selçuk Esenyel, Girne-Taşucu seferini yapan yolcu gemisinin kısa sürede su alarak alabora olmasını değerlendirdi. Uzman, kazanın nedenleri ve sorumluluk dağılımına ilişkin beş kritik soruyu yanıtladı.

1- BU TÜR BİR OLAYDA HUKUKEN İLK OLARAK KİMİN SORUMLULUĞU ARAŞTIRILIR?

“Sorumluluk tek bir kişi veya kurumdan başlanarak değerlendirilmez” diyen Avukat Selçuk Esenyel, “Öncelikle kazanın nedeni ve nedensellik zinciri ortaya çıkarılır. Taşıyan ve fiilî taşıyanın gemiyi emniyetli şekilde işletme yükümlülüğü, kaptan ve mürettebatın seyir ve acil durum kararları, bakım ve teknik kontroller ile gerekli görülürse bayrak devleti, liman ve denetim süreçleri birlikte incelenir” dedi.

Ceza sorumluluğu kişisel kusura göre; hukuki ve tazminat sorumluluğu ise taşıyan, fiilî taşıyan ve diğer sorumlular bakımından ayrı ayrı değerlendirilir. Henüz teknik inceleme yapılamadı; dolayısıyla kesin hüküm vermek için erken. Geminin herhangi bir nesneye çarpmış olma ihtimali de mevcut. Ancak denizin şakası olmaz, bu kazadan ciddi dersler çıkarmalıyız.

2- KATAMARANIN DENİZE ELVERİŞLİLİK ŞARTLARI AÇISINDAN HANGİ BELGELERİ VE KONTROLLERİ BULUNMALI?

Selçuk Esenyel, yüksek hızlı yolcu gemilerinde yalnızca genel denize elverişlilik değil, geminin o seferi güvenli şekilde yapmaya uygun olup olmadığına da dikkat çekti. Geminin klas sertifikaları, sigorta poliçeleri, emniyet yönetimi belgeleri, mürettebat yeterlilikleri, can kurtarma ve yangın ekipmanları, haberleşme ve seyir sistemleri ile periyodik sörvey ve bakım kayıtlarının güncel olması gerektiğini belirtti.

3- GEMİ SEFER SIRASINDA SU ALDIYSA, TEKNİK EKSİKLİK VEYA İHMAL İHTİMALİ NASIL DEĞERLENDİRİLİR?

“Geminin su alması tek başına ihmalin kanıtı değildir, ancak çok ciddi bir teknik inceleme nedenidir” diyen Esenyel, suyun nereden ve neden girdiği, gövde bütünlüğü, su geçirmez bölmeler, pompalar ve alarm sistemleri, stabilite, bakım geçmişi ile deniz şartlarının birlikte incelenmesi gerektiğini vurguladı. Bölgede birkaç gündür hava kötüydü; dalga boyunun yüksek olduğu tanık ifadelerinden anlaşılıyor.

4- YOLCULARIN BİLET ALARAK GEMİYE BİNMESİ, İŞLETMECİ AÇISINDAN NASIL BİR HUKUKİ SORUMLULUK DOĞURUYOR?

Selçuk Esenyel, bilet alınmasıyla taraflar arasında deniz yoluyla yolcu taşıma ilişkisi kurulduğunu ve taşıyanın yolcuyu varış noktasına güvenli şekilde ulaştırma yükümlülüğü üstlendiğini söyledi.

5- GEMİNİN BATMASI ÖNCESİNDE ACİL DURUM PROSEDÜRLERİNİN DOĞRU UYGULANIP UYGULANMADIĞI NASIL İNCELENİR?

Esenyel, tehlikenin fark edildiği andan tahliye sürecinin tamamlanmasına kadar yaşanan gelişmelerin dakika dakika ortaya çıkarılması gerektiğini belirtti. VDR kayıtları, AIS verileri, telsiz haberleşmeleri, köprüüstü ve makine jurnalleri, alarm kayıtları, kamera görüntüleri, yardım çağrısı saati, yolculara yapılan anonslar ve tahliye sürecinin incelenmesi gerektiğini vurguladı.

Mürettebatın acil durum eğitimleri, can yeleklerinin ve kurtarma araçlarının kullanılabilir durumda olup olmadığı, yolcu sayımı ve tahliye prosedürleri de değerlendirilmelidir. Kazazedelerin bir bölümünün can yeleklerine ulaşamadıkları ve denize bırakılan can sallarının kullanılamadığı yönündeki iddiaların da titizlikle araştırılması gerekiyor.