Ege’de sakin sular dönemi yeni gerilimlerle bulanıyor
Türkiye ile Yunanistan arasında Ege adalarının gayriaskeri statüsü, 12 mil tartışması ve Doğu Akdeniz enerji projeleri iki ülke ilişkilerini yeniden gündeme taşıyor.
GERİLİM NEDEN YÜKSELDİ
Atina’nın İsrail’den yaklaşık 3 milyar euroya aldığı “Aşil Kalkanı” hava savunma sistemini Türkiye’ye yakın Ege adaları ve Batı Trakya’yı kapsayacak şekilde konuşlandırma planı, Ankara’nın adaların silahlandırılmasına yönelik itirazlarını yeniden gündeme getirdi.
Yunanistan’da gelecek yılın ilk yarısında yapılması beklenen genel seçimler öncesinde Türkiye ile ilişkiler iç siyaset malzemesi olarak öne çıkıyor. Atina’nın savunma kapasitesini artırması ve Ege adalarındaki askeri altyapıyı güçlendirmesi, Ankara’nın “gayriaskeri statü ihlali” itirazlarını daha görünür kılıyor.
Atina, Türkiye’nin 1995’teki TBMM bildirisini “casus belli” olarak uluslararası platformlara taşıyor ve AB’nin SAFE savunma fonlarına Ankara’nın erişimini veto ediyor. Ankara ise bu gerekçelerin temelsiz olduğunu ve uluslararası yükümlülükleri ortadan kaldırmayacağını savunuyor.
ADALAR İÇİN HUKUK SAVAŞI
Oniki Ada’nın gayriaskeri statüsü 1947 Paris Barış Antlaşması, Orta ve Kuzey Ege adalarının statüsü ise 1923 Lozan Barış Antlaşması ile düzenlendi. Yunanistan 1960’lardan itibaren adaları silahlandırmaya başlarken, 1970’lerden sonra bunu Türkiye’den kaynaklanan güvenlik tehdidi ve meşru müdafaa gerekçesiyle savunuyor. İki ülke anlaşmazlığı karşılıklı mektuplarla Birleşmiş Milletler’e de taşıdı.
DÖRT KRİZ BAŞLIĞI
Yunanistan’ın Ege ve İyon Denizi’nde ilan ettiği deniz parklarına Türkiye’nin karşılık olarak kendi deniz parklarını ilan etmesi yeni bir gerilim yarattı. Türkiye’nin ekim ayında deniz yetki alanlarına ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapacağı yönündeki haberler Atina’da yakından izleniyor.
Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında planlanan Great Sea Interconnector denizaltı elektrik kablosu projesi de Ankara’nın itiraz ettiği başlıklardan biri. Atina, projenin çoğunluk hissesinin Fransız Meridiam şirketine devredilmesinin ardından Fransa’nın desteğiyle ilerleme sağlamaya çalışıyor.
Atina’nın Girit’in güneyindeki kara sularını 12 mile çıkarma yönündeki haberleri ve Ege’de karasularını 12 mile çıkarma hakkını gündemde tutması gerilimi artırıyor. Ankara, böyle bir adımın Ege’deki mevcut dengeleri değiştirebileceğini ve denizi Türkiye’ye kapatabileceğini değerlendiriyor.
SAHADA HAREKETLENME
Yunanistan ve İsrail donanmalarının önceki gün Doğu Akdeniz’de düzenlediği ortak tatbikata iki fırkateyn ve iki füze botu katıldı. Tatbikatın Türkiye’nin İsrail ve Yunanistan’a yönelik söylemlerinin arttığı bir dönemde yapılması dikkat çekti.