"Bence Bundan Çok İyi Şeyler Çıktı" Diyen Trump, Çin'den Ayrıldı

Trump'ın Amerika'nın başlıca stratejik ve ekonomik rakibi olan ülkeye yaptığı ziyaret, 2017'deki son ziyaretinden bu yana bir ABD başkanının gerçekleştirdiği ilk ziyaret olma özelliğini taşıyordu ve kritik ara seçimler öncesinde düşen onay oranlarını yükseltmek için somut sonuçlar elde etmeyi amaçlıyordu.

Zirve, askeri yürüyüş yapan askerlerin eşlik ettiği görkemli resepsiyonlardan, lüks ziyafetlere ve gizli bir bahçenin özel turlarına kadar gösterişli törenlerle doluydu; Trump ise ev sahibine defalarca övgüler yağdırarak, onun sıcaklığını ve saygınlığını dile getirdi.

Çin Ziyareti Sonrası Trump'tan Açıklamalar

"İnanılmaz bir ziyaret oldu. Bence bundan çok iyi şeyler çıktı," dedi Trump, Çin liderlerinin ofislerine ev sahipliği yapan eski bir imparatorluk bahçesi olan Zhongnanhai kompleksindeki son görüşmelerinde Xi'ye, ardından ıstakoz topları ve Kung Pao usulü deniz tarağı içeren bir menüyle akşam yemeği yediler.

Ancak Cuma günkü toplantıdan hemen önce Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail'in İran'la olan savaşından duyduğu hayal kırıklığını açıkça dile getiren net bir bildiri yayınladı.

Bakanlık, "Asla yaşanmaması gereken bu çatışmanın devam etmesinin hiçbir nedeni yok" diyerek, Çin'in enerji arzını ve küresel ekonomiyi ciddi şekilde etkileyen savaşta barış anlaşmasına varılması yönündeki çabaları desteklediğini belirtti.

Zhongnanhai'de Trump, liderlerin İran'ı görüştüklerini ve "çok benzer" hissettiklerini söyledi; ancak Xi konuyla ilgili yorum yapmadı.

Trump'ın Çin'i İran üzerindeki nüfuzunu kullanarak bir anlaşma yapmaya teşvik etmesi bekleniyordu. Ancak analistler, İran'ın Pekin için ABD'ye karşı stratejik bir denge unsuru olarak taşıdığı değer göz önüne alındığında, Xi'nin Tahran'a sert baskı yapmaya veya askeri desteğini kesmeye istekli olacağından şüphe duyuyorlar.

Perşembe günkü görüşmelerin ABD tarafından yapılan kısa bir özetinde, Beyaz Saray'ın liderlerin İran açıklarındaki Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma konusundaki ortak arzusunu (bu boğazdan bir zamanlar küresel petrol ve doğalgazın beşte biri geçiyordu) ve Xi'nin Ortadoğu'ya olan bağımlılığını azaltmak için Amerikan petrol alımlarına olan açık ilgisini vurguladığı belirtildi.

Brookings Enstitüsü'nde dış politika uzmanı olan Patricia Kim, "Dikkat çekici olan, Çin'in İran'la ilgili olarak somut bir şey yapmaya dair herhangi bir taahhüdünün olmamasıdır" dedi.

Beklenmedik Anlaşma Hisseleri Düşürdü

ABD'li yetkililer ayrıca tarım ürünlerinin satışı konusunda anlaşmaya vardıklarını ve gelecekteki ticareti yönetmek için mekanizmalar kurma konusunda ilerleme kaydettiklerini, her iki tarafın da 30 milyar dolarlık hassas olmayan mal belirlemesinin beklendiğini söyledi.

Ancak anlaşmaların detayları oldukça sınırlıydı ve CEO Jensen Huang'ın son dakika katılımına rağmen, Nvidia'nın gelişmiş H200 yapay zeka çiplerinin Çin'e satışında bir atılım olduğuna dair hiçbir işaret yoktu.

Trump, Fox News'e verdiği demeçte, Çin'in yaklaşık on yıldır ilk kez ABD yapımı ticari jet satın almasıyla 200 Boeing uçağı siparişi vermeyi kabul ettiğini söyledi; ancak bu rakam, piyasaların beklediği yaklaşık 500'ün çok altında kaldı ve Boeing hisseleri %4'ten fazla düştü.

Economist Intelligence Unit'in kıdemli Çin analisti Chim Lee, "Piyasa açısından zirve stratejik olarak güven verici olsa da içerik olarak hayal kırıklığı yaratabilir" dedi.

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderleri arasındaki zirvede yatırımcıları heyecanlandıracak çok az anlaşma çıkması üzerine Çin hisse senetleri Cuma günü düşüş yaşadı.

Zirvenin en önemli başarısı, liderlerin Ekim ayında son görüşmelerinde varılan kırılgan ticaret ateşkesini korumak olabilir; bu görüşmede Trump, Çin mallarına uygulanan üç haneli gümrük vergilerini askıya alırken, Xi de hayati önem taşıyan nadir toprak elementlerinin tedarikini kesme kararından vazgeçmişti.

Başkan Trump'a eşlik eden ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Cuma günü Bloomberg TV'ye verdiği demeçte, ateşkesin bu yılın sonlarında sona erecek olmasının ardından uzatılıp uzatılmayacağına henüz karar verilmediğini söyledi.

Brookings'ten Kim, böyle bir uzatmanın zirve için "en temel ölçüt" olacağını söyledi.

Tayvan Hakkında Sert Uyarı

Xi'nin, Pekin'in hak iddia ettiği demokratik olarak yönetilen ada Tayvan'ın yanlış yönetilmesinin çatışmaya yol açabileceği yönündeki Trump'a yönelik açıklamaları, aksi takdirde dostane ve rahat geçen zirvede, eşi benzeri görülmemiş olmasa da keskin bir uyarı niteliği taşıdı.

Çin kıyılarından sadece 80 km uzaklıkta bulunan Tayvan, uzun zamandır ilişkilerde bir gerilim noktası olmuştur; Pekin adanın kontrolünü ele geçirmek için askeri güç kullanma olasılığını dışlamazken, ABD de yasa gereği Tayvan'a kendini savunma araçları sağlamakla yükümlüdür.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump ile birlikte seyahat ederken NBC News'e verdiği demeçte, "ABD'nin Tayvan meselesine ilişkin politikası bugün itibariyle değişmedi" dedi ve Çinlilerin "bu konuyu her zaman gündeme getirdiğini... biz de her zaman pozisyonumuzu açıkça belirtiyoruz ve yolumuza devam ediyoruz" diye ekledi.

Tayvan Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung, Cuma günü ABD'ye defalarca dile getirdiği destek için teşekkür etti.

Rubio, Trump'ın Xi ile Hong Kong'un en sesli Çin eleştirmeni, medya patronu Jimmy Lai konusunu görüştüğünü söyledi. Lai, Şubat ayında Asya'nın finans merkezinin en büyük ulusal güvenlik davasında 20 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.

Çin Dışişleri Bakanlığı daha önce Lai hakkında sorulan bir soruya cevaben, Hong Kong meselelerinin Çin'in iç meselesi olduğunu söylemişti. Lai ise kendisine yöneltilen tüm suçlamaları reddetmişti.

Çok fazla anlaşmaya varamamış olsalar da, her iki taraf da Xi'nin "dünyanın en önemli ilişkisi" olarak nitelendirdiği ilişkide daha istikrarlı bir zemine oturulmasını kutladı. Perşembe günkü devlet yemeğinde "Bunu başarmalıyız ve asla bozmamalıyız" dedi.