Azerbaycan tarihinin en acı ve aynı zamanda en onurlu sayfalarından biri olan 20 Ocak 1990 (Kanlı Ocak), katliamın 36. yıl dönümünde hüzün ve gururla anılıyor.
Sovyet ordusunun bağımsızlık ateşini söndürmek için tanklarla girdiği Bakü sokakları, o gece dökülen şehit kanlarıyla bağımsızlığın sarsılmaz temeline dönüştü.
Katliama Giden Yol
1990 yılının ilk günlerinde Karabağ ve çevresinde Ermeni silahlı gruplarının tacizleri had safhaya ulaşmıştı. 12 Ocak’ta Kuşçu köyüne yapılan saldırıyla başlayan süreç, Bakü’de etnik gerilimi tırmandırdı. Sovyet yönetiminin bu provokasyonlara göz yumması, Azerbaycan halkının egemenlik ve toprak bütünlüğünü koruma iradesini ayağa kaldırdı.
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Araştırma Görevlisi Ozan Böke, süreci şu sözlerle değerlendirdi:
"Ermenistan’da şekillenen ilhak girişimleri, Azerbaycan toplumunda açık bir tehdit olarak algılandı. Bakü’deki halk hareketi, sadece Karabağ meselesine değil, Sovyet merkezî yönetiminin bu sürece göz yuman tutumuna karşı gelişen dev bir toplumsal itirazdı."
O Gece Tanklar Masumların Üzerine Sürüldü
19 Ocak'ı 20 Ocak'a bağlayan gece, Sovyet ordusu şehri sindirmek amacıyla tanklarla Bakü'ye girdi. Korumasız insanların üzerine açılan ateşler ve tank paletleri altında ezilen canlar sonucunda 130’dan fazla Azerbaycan Türkü şehit edildi.
Katliamın ardından şehitler, 1918 yılında Ermeni saldırılarında hayatını kaybedenlerin de bulunduğu Dağüstü Parkı’na (bugünkü Şehitler Hiyabanı) defnedildi.
Katliamdan Bağımsızlığa: "Kara Ocak" Dönüm Noktası Oldu
Sovyet yönetiminin baskı politikası ters tepti; halkın Sovyetlere olan güveni tamamen sarsıldı. Bu trajik gece, Azerbaycan'ın bağımsızlık yolundaki kararlılığını perçinledi:
5 Şubat 1991: Ülkenin adı resmen "Azerbaycan Cumhuriyeti" oldu.
30 Ağustos 1991: Bağımsızlık ilan edildi.
18 Ekim 1991: Azerbaycan tam bağımsızlığını dünyaya duyurdu.
Karabağ Zaferi ile Taçlanan Ülkü
Kanlı Ocak’ta dökülen kanlar, 2020 yılında kazanılan Karabağ Zaferi ile anlamını buldu. 30 yılı aşkın süren işgalin ardından topraklarını özgürleştiren Azerbaycan, 20 Ocak şehitlerinin uğruna can verdiği "toprak bütünlüğü" ülküsünü gerçeğe dönüştürdü.
Bugün Azerbaycan halkı, ellerinde karanfillerle Şehitler Hiyabanı'na akın ederken, 36 yıl önceki o karanlık gecenin aydınlık bir geleceğe nasıl evrildiğini tüm dünyaya bir kez daha hatırlatıyor.
