Axios: Vance İran'la anlaşma için arabulucularla temasta

İran’ın nükleer tesislerin çevresinde iyot tabletleri dağıtmasıyla gündeme gelen nükleer risk tartışmaları sürerken Axios, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in son 2 haftadır İran’la dolaylı temaslarda bulunduğunu öne sürdü.

Vance’in diplomatik rolü

Axios’un bilgi sahibi iki kaynağa dayandırdığı habere göre Vance, yeni bir ateşkes sağlanması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması amacıyla yürütülen girişimlerde aktif rol üstlendi. Vance’in bu yoğun katılımı, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisinin sorumlularından biri olarak gördüğü savaşı bitirmek üzere devreye girdiğine işaret ediyor.

ABD’li yetkililer ve bölgesel kaynaklar, Başkan Donald Trump’ın diplomatik çabaların sonuç verip vermeyeceğini görmek için müzakerelere şimdilik fırsat tanımaya istekli olduğunu belirtti. Trump, cuma günü gazetecilere “Onlarla görüşüyoruz” yanıtını verdi.

Vance, Katar ve Pakistanlı arabulucularla temas halinde

Görüşmeler hakkında doğrudan bilgi sahibi kaynaklara göre Vance, Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdulrahman Al-Thani, Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ve diğer arabulucularla neredeyse her gün temas kuruyor. Beyaz Saray temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın danışmanı ve damadı Jared Kushner de girişimlere katılıyor.

Vance’in Katarlı ve Pakistanlı arabulucularla birlikte ABD ve İran arasında çalışma düzeyinde teknik bir görüşme yapılması ihtimalini değerlendirdiği, ancak bu görüşmenin henüz gerçekleşmediği belirtildi. Başkan yardımcısının ofisi konuya ilişkin yorum yapmadı.

Vance daha önce de İran müzakerelerinde görev aldı

Vance, şubat ayının sonunda başlayan savaştan önce Trump’ın yakın çevresinde askeri çatışmaya en şüpheyle yaklaşan isimlerden biri olarak öne çıkmış ve diplomatik çözümü desteklemişti. Nisan ayında İslamabad’daki İran zirvesinde ABD heyetine başkanlık eden Vance, haziran ayında ABD ile İran arasında mutabakat zaptına zemin hazırlayan görüşmelere doğrudan katıldı. Daha sonra ABD heyetine başkanlık ederek İsviçre’de İran’la doğrudan müzakereler yürüttü.

Bu görüşmelerin ardından İran, Birleşmiş Milletler müfettişlerini nükleer tesislerini ziyaret etmeye davet etme taahhüdünde bulundu. Ancak İran İslam Devrim Muhafızları’nın kısa süre sonra gemilere yönelik saldırılara yeniden başlaması mutabakat zaptının çökmesine neden oldu.

Vance’den İranlı yetkiliye doğrudan mektup

İki hafta önce Vance’in, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Mohsen Rezaei’ye doğrudan müzakerelere yeniden başlanmasını öneren bir mektup gönderdiği bildirildi. İran’ın Yüksek Lideri Mucteba Hamenei’nin en yakın danışmanlarından biri olan Rezaei’ye iletilen mektubun Tahran’da müzakerelerin yeniden başlatılması yönünde olumlu bir ivme yarattığı İranlı yetkililer tarafından ifade edildi.

Vance, çarşamba günü yaptığı açıklamada savaşın Cumhuriyetçilerin seçimlerde reddedilmesinin başlıca nedeni olduğunu söyledi.

Katar: Diplomatik çözüm arayışı sürüyor

Arabuluculuk sürecine katılan kaynaklar, görüşmelerde ilerleme sağlandığını ancak bunun yavaş ilerlediğini belirtiyor. Katar Başbakanı, cuma akşamı yaptığı açıklamada son birkaç haftadır gerilimi azaltmak amacıyla ABD yönetimindeki muhataplarıyla birlikte çalıştıklarını söyledi. Katar Başbakanı, “Onlar ve Tahran’daki bilge sesler sayesinde durumun kontrolden çıkmasını önlüyoruz” dedi.

Trump yönetimiyle temasların ara seçimlerin ardından da sürdüğünü belirten Katar Başbakanı, ABD tarafının başka meselelerle ilgilenmesi nedeniyle görüşmelerin önceki günlerdeki kadar yoğun olmadığını kaydetti. ABD’nin diplomatik çözüm bulma niyetinin “hala var olduğunu” vurgulayan Başbakan, anlaşmaya ulaşılmasının mümkün olduğunu ifade etti.

Trump da cuma sabahı Katar Emiri Şeyh Tamim el-Thani ile ABD ve İran arasında bir anlaşmaya ilişkin görüş ayrılıklarının giderilmesi amacıyla Katar’ın yürüttüğü girişimleri ele aldı. Şeyh Tamim, ofisinden yapılan açıklamaya göre, bölgedeki gerilimin daha fazla tırmanmasını önlemek, deniz ulaşımında seyrüsefer özgürlüğünü ve enerji arzının güvenliğini sağlamak için farklılıkların giderilmesi, diyaloğun sürdürülmesi ve diplomatik yolların izlenmesi gerektiğini vurguladı.

Diplomatik temaslar sürerken ABD İran’daki hedefi vurdu

Diplomatik girişimlere rağmen sahadaki askeri gerilim devam ediyor. Trump’ın da doğruladığı üzere ABD ordusu, cuma günü Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası’nda bir ABD savaş uçağına füze fırlatan hava savunma füze rampasına saldırı düzenledi.