Avrupa'da Jet Yakıtı Krizi Uçaklarda B Planını Devreye Soktu
Jet A-1 yakıtı tedarikinde yaşanan darboğaz nedeniyle Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA), tarihinde ilk kez Avrupa genelinde "Jet A" tipi yakıt kullanımına yönelik güvenlik kılavuzu yayımladı.
Küresel enerji piyasalarında yaşanan dalgalanma ve Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş riskleri, Avrupa semalarında uçuş trafiğini tehdit ediyor. Avrupa Birliği (AB) ve havacılık otoriteleri, jet yakıtı fiyatlarının son bir yılda iki katından fazla artması ve fiziksel stokların azalması üzerine radikal önlemleri hayata geçirmeye başladı.
Yakıt Türü Değişiyor
Köln merkezli EASA, Avrupa’da standart olarak kullanılan Jet A-1 yakıtına alternatif olarak, normalde Kuzey Amerika operasyonlarında tercih edilen Jet A tipi yakıtın kullanımına yeşil ışık yaktı.
Jet A yakıtının donma noktası Jet A-1’e göre daha yüksek. EASA, havayolu şirketlerini özellikle uzun menzilli ve yüksek irtifalı uçuşlarda yaşanabilecek donma risklerine karşı dikkatli olmaları konusunda uyardı.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), bu geçişin tedarik zinciri üzerinde önemli bir esneklik sağlayacağını ve arz güvenliğini artıracağını belirtti.
Dev Şirketlerden Uçuş İptalleri
Artan maliyetler ve yakıt kıtlığı riski, havayolu devlerini operasyonlarını küçültmeye zorluyor.
Lufthansa: Alman devi, jet yakıtı fiyatlarındaki artış nedeniyle ekim ayına kadar planlanan 20 bin kısa mesafeli uçuşunu iptal ettiğini duyurdu. Ayrıca şirketin iştiraki CityLine’ın faaliyetlerini durdurma kararı aldığı açıklandı.
KLM: Hollandalı taşıyıcı, artan maliyet baskısı altında Avrupa içi 160 seferini programdan kaldırdı.
Cirium verilerine göre, yalnızca Mayıs ayı içinde dünya genelinde 13 bin uçuş iptal edildi. İptallerden en çok etkilenen destinasyonların başında ise İstanbul ve Frankfurt geliyor.
AB Komisyonu’ndan Yolcu Hakları Hatırlatması
AB Komisyonu, krizin etkilerini yönetmek için bir kılavuz yayımlayarak havayollarına bazı esneklikler tanıdı. Ancak yolcu hakları konusunda taviz verilmeyeceği vurgulandı:
Havayolları ancak iptalin "yerel yakıt kıtlığı" gibi olağanüstü bir durumdan kaynaklandığını kanıtlarsa tazminattan muaf olacak. Yüksek yakıt fiyatları tek başına "olağanüstü durum" sayılmayacak.
Şirketlerin bilet fiyatlarına geriye dönük "yakıt ek ücreti" yansıtması yasaklandı.
Fatih Birol’dan Kritik Uyarı
Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada Avrupa'nın jet yakıtı tüketiminin %30’unu ithal ettiğini hatırlatarak, Orta Doğu’daki krizin sürmesi halinde kısa süre içinde fiziksel bir kıtlık yaşanabileceği konusunda uyarmıştı. Mevcut durumda ton başına yakıt fiyatları Nisan ayında 1.838 dolara kadar tırmanarak tarihi seviyeleri gördü.
Avrupa havacılığı, bir yandan yüksek maliyetlerle savaşırken diğer yandan "yakıt çeşitlendirmesi" ve "kapasite daraltma" stratejileriyle krizin enkazını en aza indirmeye çalışıyor.