Döviz borcu bulunan ticari işletmeler uyarlama yapabilir!

Son dönemlerde döviz kurlarında meydana gelen yükselişin sonrasında ticari sözleşmelerde de yeni bir vaziyet gün yüzüne çıktı. Bu konuda Altınbaş Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Mensubu Doç. Dr. Umut Yeniocak, mühim bir açıklamada bulundu. Doç. Dr. Yeniocak, “Öngörülemeyen orandaki döviz artışından zarar görenler, vakit kaybetmeden ‘uyarlama’ talebinde bulunmalıdır” şeklinde konuştu.
Takip et
Döviz borcu bulunan ticari işletmeler uyarlama yapabilir!
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Türk Lirası’nın son günlerde hızla değer kaybetmesi, her alanda olduğu gibi ticari iş sözleşmelerinin vaziyeti hakkında soru işaretleri doğurdu. Uzmanlar, bunun sözleşme ilişkileri bakımından oldukça mühim neticeler getireceğini dile getirdi. Altınbaş Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Mensubu Doç. Dr. Umut Yeniocak, sözleşme konusu ürünlerin ya da hizmetlerin fiyatlarının hızla ve büyük oranlarda değişmesinin, tedarik sözleşmelerinin mevcut hâliyle sürdürülmesini güçleştirdiğini belirtti. Yeniocak, “Bundan birkaç ay önceki fiyatlara göre uzun süreli sözleşmeler imzalayan işletmelerin, meydana gelen son ekonomik gelişmeler karşısında beklenmeyen ve büyük ölçekli zararlara uğramaları kaçınılmaz bir netice” şeklinde konuştu.

ÖZEL DÜZENLEME VAR

Bu vaziyetle ilk defa karşılaşılmamasına karşın son günlerde meydana gelen dalgalanmanın istatistiklere göre sıra dışı ölçülerde olduğuna dikkat çeken ve sözleşme hukuku açısından meydana gelebilecek vaziyetler hakkında uyarılarda bulunan Yeniocak, özellikle dövizle yapılan işlemlerde, işlemin yapıldığı tarih ile şuandaki tarih arasında TL’nin aşırı miktarda değer kaybetmiş olması ve TL ile yapılan işlemlerde de fiyatların hızla yükselmesinin, daha önce imzalanmış sözleşmelerden beklenen faydanın büyük oranda ve beklenmeyecek ölçüde boşa çıkması manasına geldiğini belirtti. Yeniocak, “Bu vaziyet, sözleşme hukukunda ‘uyarlama’ denen davaların açılabilmesine olanak verir” diyerek konuştu. Bugünlerde yaşanılan gerek dövizdeki hızlı ve yüksek oralardaki dalgalanma gerekse TL bazlı sözleşmelerdeki aşırı fiyat artışlarının önceden öngörmenin mümkün olmadığını söyleyen Yeniocak, bu tür öngörülemez sürpriz gelişmelerin borcun yerine getirilmesini aşırı derecede güçleştirdiğini söyledi. Yeniocak, sözleşmeden beklenen gelirin elde edileme-diği bu gibi vaziyetler için yasada özel bir düzenleme olduğuna dikkat çekti.

VAKİT KAYBETMEYİN

Borçlar Yasası’nun 138. maddesi’nin, bu tür beklenmeyen gelişmelerin meydana gelmesi nedeniyle borcunu ifa etmekte aşırı derecede güçlük yaşayan kişilerin, mahkemeye başvurarak borcunun yapılandırılmasını yani ‘uyarlanmasını’ talep edebileceğini belirten Doç.Dr. Yeniocak, “Hatta bu maddenin son fıkrasında uyarlama davalarının, yabancı para ile borçlanan kişiler tarafından da açılabileceği özellikle vurgulanmıştır” şeklinde konuştu. Bu noktada işletmelerin de süreci iyi takip ederek, vakit kaybetmemelerini öneren Yeniocak, borcun yerine getirilmesi bakımından aşırı güçlük yaşayan kişiler ve kurumlar, karşı tarafa bildirimde bulunarak dövizin ya da fiyatların aşırı yükselmesi vaziyetinin ‘beklenmeyen hâl’ teşkil etmesi gerekçesiyle, borcun yeni vaziyete göre güncellenmesi, uyarlanması gerektiğini, bunun kabul edilmemesi hâlinde ise konunun mahkemeye taşınacağını bildirmelerinin yararlı olacağı uyarısında bulundu.

‘GEREKSİZ ZENGİNLEŞME’ VURGUSU

Konu hakkında görüşlerini paylaşan Avukat Cesim Parlak da şunları belirtti: “Dolarizasyon meselesi çok uzun senelerdir ülkenin gündeminde. 2001 ve 2008 senelerinde da döviz kurlarında yükseliş meydana gelmişti. O dönemlerde de ‘öngrülemeyen’ artışlar sebebiyle hem bireysel hem de ticari işletmeler uyarlama davaları açmıştı. Açılan davalarda imzalanan sözleşmesi tekrardan yapılandırılması talep edildi. Mahkemelerden tüketici lehine kararlar çıktı.

Şuanda de benzer bir vaziyet meydana geliyor. Enflasyondan fazla yani öngörülemeyen bir artış vaziyeti var döviz kurlarında. O yüzden şuanda de döviz ile sözleşme imzalayanlar mahkemeler başvurabilir. Bu müracaatlarda kendi özel vaziyetlerinin çok iyi ortaya konması gerekiyor. Döviz kurlarında meydana gelen yükseliş sebebiyle kendi ticari yaşamlarında ya da ekonomik vaziyetlerinde zorluk yaşadıklarını gösterirlerse, karşı tarafın da döviz kurlarında meydana gelen yükselişle lüzumsuz zenginleştiğini iyi anlatırlarsa mahkeme bunu dikkate alacaktır.”

ÖDENMİŞ BORÇLAR İÇİN DE ŞANS VAR

Ödenmesinde güçlük meydana gelmesine karşın borç harç da olsa ödeme yapılması vaziyetinde, ödeme esnasında mutlaka ‘uyarlama davası açma hakkının saklı tutulduğunun’ muhataba bildirilmesi gerektiğine dikkat çeken Doç. Dr. Yeniocak, “Böylece mahkemenin, uyarlama davasını kabul ederse, geriye dönük olarak hepsi ödenmiş borcun bir kısmının davacıya iadesi yönünde karar vermesi mümkündür” açıklamalarında bulundu. Meydana Gelen döviz dalgalanmasının, piyasanın aşırı derecede tedirgin olmasının, fiyat istikrarının tamamen kaybolması hâllerinin önceden hesaba katılabilecek, öngörülebilecek düzeyin çok ötesinde olduğunu dile getiren Yeniocak, “Bu nedenle, Yasada bahsettiğimiz uyarlama kuralının uygulanması için koşulların gerçekleştiğini kabul etmek lazım. Açılan davaların da mahkemeler tarafından bu yönde değerlendirilmesi lazım” şeklinde konuştu.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.