Coin yakmak nedir, faydaları nelerdir? Token (Coin) Burn ne işe yarar?

Binance, bir akıllı kontrat fonksiyonu olan yakma fonksiyonunu kullanarak belirli aralıklarla Coin yakımı etkinlikleri düzenler. Coin yakma, coinleri dolaşımdan kalıcı olarak çıkararak, toplam arzı düşürme sürecidir. Genellikle coin’in geliştiricileri tarafından uygulanan bu yöntemde, mevcut tokenlerin belirli miktarı “yakılır” yani kasıtlı biçimde dolaşımdan çıkarılır. Coin yakmak ne işe yarar?
Takip et
Coin yakmak nedir, faydaları nelerdir? Token (Coin) Burn ne işe yarar?
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Elbette pek çok kişinin aklına “token burn / coin yakma işlemi neden yapılıyor?” gelecektir. Birçok sebeple coin yakma işlemi gerçekleştirilebilir, ancak ileride detaylandıracağımız üzere en sık kullanım nedeni deflasyon oluşturmak, yani birim fiyatı artırmaktır. Token/Coin Burn (Coin Yakma) İşlemi Nedir?  Coin Yakmak Neden yapılır? Token yakmanın sahibine faydası nedir? Proof of Burn nedir? Peki, Coin yakmak nedir ve ne işe yarar? İşte, Coin yakmak nedir ve ne işe yarar sorusunun detaylı cevabı…

Coin Yakmak Nedir?

Coin yakma, coinleri dolaşımdan kalıcı olarak çıkararak, toplam arzı düşürme sürecidir. Bunun nasıl sağlandığını ve nasıl çalıştığını açıklamak için örnek olarak BNB (BNB) kullanıyor olacağız.

BNB yakma etkinlikleri, yayınlanmış toplam BNB miktarının (200,000,000 BNB) %50’si olan 100,000,000 BNB yok edilene kadar her çeyrekte gerçekleştirilecek şekilde planlanmıştır.

Kripto para ekosisteminde oldukça yaygın olan “Coin Burn”, “Token Burn” ya da “Coin Yakma İşlemi”, mevcut kripto paraların belli bir kısmının kalıcı biçimde dolaşımdan çıkarılması anlamına gelir.

Genellikle coin’in geliştiricileri tarafından uygulanan bu yöntemde, mevcut tokenlerin belirli miktarı “yakılır”, yani kasıtlı biçimde dolaşımdan çıkarılır.

Yakılacak BNB coin miktarı son 3 aylık dönemde borsada yapılan işlem sayısına bağlı olarak belirlenir. Yani Binance, her bir çeyrekten sonra, toplam ticaret hacmine göre BNB yakar. Fakat, çoğu kişinin hala Coin Yakımlarının nasıl gerçekleştirildiğini anlamada zorlandığı anlaşılmaktadır.

Bitcoin ve Ethereum gibi daha büyük blockchain ağlarında genellikle bu mekanizma ile karşılaşmıyoruz. Coin burn işlemleri çoğunlukla altcoin’ler ve küçük ölçekli tokenler tarafından dolaşımdaki sayıyı kontrol etmek için kullanılıyor. Yatırımcıları teşvik etmek ve fiyatı dengede tutmak için uygulanabiliyor.

Coin yakma mekanizması tamamen kripto paraya özgü bir uygulamadır. Zira geleneksel para birimlerinde “yakma” işlemi gerçekleşmez. Kuru dengede tutmak için merkez bankalarının izledikleri farklı finans uygulamaları vardır. Coin yakma işlemi, halka açık şirketlerin yatırımcılarından hisselerini geri almalarına benzer. Bu yöntemde, mevcut kağıt miktarı azaltılarak değer artırılabilir.

Her çeyrekte yapılan Coin Yakımı gerçekleştirildikten sonra Binance yakılan BNB coin miktarını (o çeyrekteki ticaret hacmine dayalı olarak) belirten resmi bir açıklama yapar. Tüm BNB Coin Yakımı işlemlerini Etherscan gibi bir Ethereum blockchain tarayıcısından doğrulayabilirsiniz. Yakma işlemleri herkese açık, geri döndürülemez ve blockchainde kalıcı olarak kayıt altındadır.

Ocak 2019 itibariyle, Binance 6 BNB Coin Yakma etkinliği düzenlemiştir. Toplamda 10,824,471 BNB coini yakılarak, Toplam Arz %5.41 azaltılmıştır.

Coin yakmak nedir, faydaları nelerdir? Token (Coin) Burn ne işe yarar?

Coin Yakmak Neden Yapılır? Token (Coin) Burn Faydası Nedir?

Projeler, hayali bir biçimde musluk açar gibi token arzını artırabilir veya düşürebilirler. Bu sayede fiyatı dengeler, Binance’in periyodik yakma işlemi de, ICO’ların proje tamamlanınca tokenlerini yakması da buna bir örnektir.

Koin yakma işlemi bazı durumlarda hata düzeltme için de gerçekleştirilir. Bazı projelerde ise istenmeyen işlemlerden kaçınmak ve güvenlik katmanı oluşturmak için koin yakılır. Söz gelimi Ripple, aşırı yükleme ve DDoS saldırılarına karşı sistemi korumak için her işlemden ücret alır ve bunları yakar.

Bazı projelerde coin yakma, blockchain’deki işlemleri doğrulamak ve yeni veri eklemek için daha güvenilir bir konsensüs mekanizması oluşturmak amacıyla tercih edilir.

Madencilik hakkı kazanmak için elindeki coin’leri yok eden kullanıcılara dayanan Proof-of-Burn (Yanma Kanıtı – PoB) konsensüs yapısı buna örnektir.

Bitcoin’de kullanılan Proof-of-Work (İş Kanıtı) konsensüs sitemi fazlasıyla kaynak tüketir ve olağanüstü işlem gücüne ihtiyaç duyar. PoB ise, yaktıkları coin sayısıyla seçilen ve bu sayede blockchain’e yeni bloklar ekleyebilen madencilerin sayısını kısıtlayarak kaynak sorununu çözmeye çalışır. Esasen, coin yaktıkça sanal madencilik alanlarını da genişletmiş olurlar.

Teorik olarak coin’lerin sürekli yakılması, zamanla madenci sayısını azaltacak ve rekabet azaldıkça da kaynak ihtiyacını azalacaktır. Pratikte ise bu mekanizma, büyük hacimli tokenleri bir anda yakabilen büyük madencilere orantısız güç sağlayacaktır. Bunu engellemek için birçok PoB uygulaması, madencinin bir işlemi doğruladığında toplam madencilik kapasitesini azaltan oran kullanır. Böylece daha fazla coin yakmak için yatırım da yapmaları gerekecektir.

Coin sahipleri gerçekten coin yakma işleminden fayda sağlıyorlar mı?
Projeler, coin’lerini yakarak önemli avantaj elde ederken, token sahipleri de bundan paylarını alırlar. Yanan coin’ler, enflasyonun oluşmasını engeller. Değeri sabit coin’lerin sürdürülebilirliklerini sağlarlar.

Coin yakma işlemi ile fiyat istikrarı sağlandığında, kullanıcılar bir an evvel coin’i elde çıkarmak istemeyecek, ağın çalışma süresini ve bant genişliğini sağlıklı seviyede tutacaktır.

ICO projelerinde satılmayan tokenlerin yakılması, bilhassa kullanıcılarına güven aşılar.

Ripple gibi projelerde ise coin yakma, kullanıcıların güvenliğini artırdığı gibi, işlemlerin hızlı gerçekleşmesini de sağlar. İşlemlerin hızlı gerçekleşmesi için ödenen ücretin herhangi bir kullanıcının cebine girmeyeceğini ve yok olacağını bilmek ağa olan güveni artırır.

Bitcoin ve Ethereum gibi daha büyük blockchain ağlarında genellikle bu mekanizma ile karşılaşmıyoruz. Coin burn işlemleri çoğunlukla altcoin’ler ve küçük ölçekli tokenler tarafından dolaşımdaki sayıyı kontrol etmek için kullanılıyor. Yatırımcıları teşvik etmek ve fiyatı dengede tutmak için uygulanabiliyor.

Coin yakma mekanizması tamamen kripto paraya özgü bir uygulamadır. Zira geleneksel para birimlerinde “yakma” işlemi gerçekleşmez. Kuru dengede tutmak için merkez bankalarının izledikleri farklı finans uygulamaları vardır.

Coin yakma işlemi, halka açık şirketlerin yatırımcılarından hisselerini geri almalarına benzer. Bu yöntemde, mevcut kağıt miktarı azaltılarak değer artırılabilir.

Elbette coin burn işlemi sadece birim fiyatı artırmak için değil, farklı amaçlar doğrultusunda da uygulanabilir.

Bazı projelerde satılmayan tokenler, katılımcıları teşvik etmek için dolaşımdan çıkarılır. Bu uygulamaya genellikle ICO’larda karşılaşıyoruz. İlk token arzı (Initial Coin Offering) projesi tamamlandığında satılmayan tokenler yakılıyor ve toplam coin arzı dengeleniyor.

Kimi girişimler ise düzenli aralıklarla coin yakma işlemi gerçekleştiriyorlar. Söz gelimi Binance, toplam 200.000.000 olan BNB arzının yüzde ellisi yok edilene kadar her üç ayda bir coin’lerin belli bir kısmını yakıyor. Yakılacak miktar, dönemde gerçekleşen işlem hacmine göre belirleniyor.

Ocak 2019 itibarıyla Binance, 6’ncı kez BNB Coin Yakma etkinliği düzenleyerek, toplamda 10.824.471 BNB coin’i yaktı ve toplam arzını yüzde 5,41 azalttı.

Ripple ise coin yakma işlemlerini komisyon ücretleri üzerinden gerçekleştiriyor. XRP ile işlem yaptığında, transferin bir an evvel gerçekleşmesi için ücret ödenirse bu tutar merkeze aktarılmak yerine yakılıyor.

En popüler stablecoin’lerden Tether (USDT) de belirli aralıklarla token oluşturuyor ya da yakıyor. Bu sayede fiyatı dengede tutuyor.

Nasıl gerçekleştirildiğine bakılmaksızın coin yakma işlemi deflasyonist bir mekanizmadır. Çoğu proje bunu düzenli değer artışı sağlamak ve trader’ların coin’lerini ellerinde tutmalarını teşvik etmek için yapar.

Mevcut arzı azaltarak her coin’in değerini artırmak ilk akla gelen sebeptir. Teorik olarak, dolaşımda daha az para olacağından her tokenin değeri daha fazla olacağı varsayılır. Bu sebepten dolayı da Bitcoin başta olmak üzere çoğu kripto para sınırlı arza sahiptir.

Projeler, ellerini hayali bir musluğun üzerinde tutarak, token arzını artırabilir veya düşürebilirler. Böylece fiyatı dengelerler. Binance’in periyodik yakma işlemi de, ICO’ların proje tamamlanınca tokenlerini yakması da buna örnektir.

Bazı durumlarda, coin yakma işlemi hata düzeltme için gerçekleşir. Örneğin Tether, yanlışlıkla 5 milyar dolarlık coin oluşturmuştu. Normalde 1 ABD dolarına eşit olan USDT’nin yeniden 1:1 orana erişmesi için yanlışlıkla üretilen tüm coin’ler yakıldı.

Bazı projeler ise istenmeyen işlemlerinden kaçınmak ve güvenlik katmanı oluşturmak için coin yakarlar. Söz gelimi Ripple, aşırı yüklenme ve DDoS saldırılarına karşı sistemi korumak için her işlemden ücret alır ve bunları yakar.

Coin yakmak nedir, faydaları nelerdir? Token (Coin) Burn ne işe yarar?

Coin Yakma Nasıl Çalışır?

En temelde, bir token yakma etkinliği aşağıdaki sıralama ile gerçekleşir. Bir coin sahibi, belirli miktarda coin yakma isteğini belirterek, yakma fonksiyonu talep eder. Daha sonra kontrat bu kişinin cüzdanında coin bulunduğunu ve belirtilen coin miktarının geçerli olduğunu doğrular. Yalnızca pozitif sayılar geçerlidir. Eğer kişinin yeterli coini yoksa ya da belirtilen sayı geçerli değilse (örn. 0 ya da -5) yakma fonksiyonu gerçekleştirilmez. Eğer yeterli miktarda coin varsa, coinler cüzdandan düşürülür. Daha sonra toplam coin miktarı güncellenir ve coinler yakılır. Eğer coinlerinizi yakmak için yakma fonksiyonunu başlatırsanız, bu coinler kalıcı olarak yok edilir. Bir kere yakıldıktan sonra bu coinleri geri getirmek mümkün değildir.

En temelde, bir token yakma etkinliği aşağıdaki sıralama ile gerçekleşir:

Bir coin sahibi, belirli miktarda coin yakma isteğini belirterek, yakma fonksiyonu talep eder.

Daha sonra kontrat bu kişinin cüzdanında coin bulunduğunu ve belirtilen coin miktarının geçerli olduğunu doğrular. Yalnızca pozitif sayılar geçerlidir.

Eğer kişinin yeterli coini yoksa ya da belirtilen sayı geçerli değilse (örn. 0 ya da -5) yakma fonksiyonu gerçekleştirilmez.

Eğer yeterli miktarda coin varsa, coinler cüzdandan düşürülür. Daha sonra toplam coin miktarı güncellenir ve coinler yakılır.

Eğer coinlerinizi yakmak için yakma fonksiyonunu başlatırsanız, bu coinler kalıcı olarak yok edilir. Bir kere yakıldıktan sonra bu coinleri geri getirmek mümkün değildir.

Örneklendirecek olursak Binance Coin kontratı, yakma fonksiyonu olarak bilinen bir fonksiyon içermektedir ve bu özellik kalıcı olarak daima herkese açıktır. Fonksiyon talep eden bir kişi belirlenen sayıdaki coini, dolaşımdaki coin miktarından kalıcı olarak çıkarabilir. Bütün yapılan bu coin yakım işlemleri Blockchain’de bir işlem olarak kaydedilmektedir. Bu durum işlemin şeffaflığını ve objektifliğini özetliyor.

Coin burn, kişiler veya kurumlar tarafından gerçekleştirilebilir. Bunun için öncelikle işlemi gerçekleştirmek isteyen kişi veya kurum, ne kadar miktarda coin yakmak istediğini belirtir. Bu miktarın cüzdanda var olup olmadığı kontrol edilir. Eğer yakılmak istenen miktar mevcutsa, coin yakma işlemi gerçekleştirilir ve yakılan coin miktarı toplam arzdan düşürülür. Tüm coin yakımları blockchaine kaydedilir. Bu nedenle, bir coinin yakılıp yakılmadığı kontrol edilebilir.

Coin Yakma Nasıl Yapılır?

Basit bir eylem olsa da token yakmanın farklı yolları mevcuttur. Buradaki ana amaç var olan token sayısının azaltılmasıdır.

Token yakma eylemi, çeşitli durumlar sırasında gerçekleştirilir. Bazen ICO tamamlandıktan sonra satılmayan tokenleri dolaşımdan çıkarmak için bir kereye mahsus yapılır. Bazıları ise farklı zaman aralıklarında ve farklı hacimlerde token yakar. Örneğin Binance, taahhüdün bir parçası olarak yaklaşık 100 milyon BNB’e ulaşmak için üç ayda bir token yakıyor.

Diğer bir örnek ise Ripple’ın tokenleri her işlemde yavaş yavaş yakmasıdır. XRP ile yapılan işlemlerde taraflardan biri işlemin öncelikli olması için bir ücret belirlenmesini isteyebilir. Fakat bu ücret herhangi bir merkezi otoriteye ödenmez. Bunun yerine işlem bittiği zaman bu paralar yakılmak üzere “water” denilen adreslere gönderilir.

Örnekle açıklama gerekirse, CTC isimli bir coin’imizin olduğunu varsayalım. Dolaşımda 1.000 adet bu coin’den olduğunu ve toplam piyasa değerinin de 1.000 dolar olduğunu düşünelim. Coin’lerimizin 250 tanesini yakıp 750 adedinin dolaşımda kalmasını sağlarsak, normalde 1 dolar olan CTC’ler yaklaşık 1,33 dolar değere ulaşacaktır.

Oluşturulan coin’ler yok edilemezler, ancak kullanılamaz hale getirilebilirler. Bunun için de coin’leri geri dönüşü olmayan bir adrese göndermek yeterlidir.

Coin’lerin yeniden kullanılmasını engellemek, dolaşımdan tamamen çıkarılmasını sağlamak için “eater adress” adı verilen, geri alınamaz adresler mevcuttur. Private key (Özel anahtar) bilgisi olmayan bu adrese gönderilen coin’lere bir daha asla ulaşılamaz.

Coin Yakma Neden Önemlidir?

Toplam arzı azalan kripto para birimleri, değeri aynı kalacağından dolayı birim fiyatlarında yükseliş yaşar. Yani bir kripto para biriminin toplam değeri 1 milyon dolar ise ve toplam arzı 1 milyon adet ise, 250 bin token yakıldığında toplam arz 750 bin tokena düşecektir. Token yakma işleminin ardından token sayısı azalsa da, toplam değeri aynı seviyede kalır. İşte bu durum, kripto paraların birim fiyatında artışa sebep olur. Yaşanan artış yeni yatırımcıların da ilgisini çekerek daha da büyük yükselişlere yol açabilir. Bu sebeple coin yakma/yok etme işlemi, kripto para dünyası için oldukça önemlidir.

Yani, coinin değeri 1 TRY’den, 1,333 TRY’e yükselir. İkinci olarak, coin yakım işlemi ile yeni bir coin oluşturulabilir. Bu noktada, yakılan coinin değeri yeni coine aktarılmış olur. Üçüncü olarak, bir ICO süreci sonunda coin yakılabilir. ICO süreci sona erdiğinde, üreticiler satılmayan coinleri coin burn işlemine tabi tutar. Burada amaç, bir güven ortamı yaratmaktır. Dördüncü ve son olarak, işlem ücretini karşılamak için coin yakılabilir. Örneğin Ripple, her işlemde alınan ücreti kısmi olarak coin yakarak karşılar.

Proof of Burn Nedir?

Coin burn kapsamında ele alınması gereken kavramlardan biri olan Proof of Burn, adresin gerçekten de coin burn adresi olduğunu kontrol eden algoritma olarak açıklanabilir. Proof of Work ile private keyin gerçekten de ulaşılamaz olduğu ve coinlerin kullanılamayacağı teyit edilir.

Coin Burn Yapan Başlıca Kripto Paralar ve Borsalar

Kripto para sektörünün en önemli borsalarından Binance, Kucoin başta olmak üzere TRON, TWT(Trust Wallet Token), VeChain ve EOS gibi birçok popüler kripto para belirli aralıklarla yakım işlemini gerçekleştiriyor.

Yakım işleminin genel olarak coin ve tokenler için olumlu olduğu söylenebilir. Örneğin 3 Ekim günü TWT büyük bir çoğunluğu yakıldı. Toplam arzı 90 milyardan 1 milyara düşürülen TWT bu olay sonrası %100’lük bir artış gösterdi(Grafik 1) ve hala olumlu etkileri devam etmekte. Bir başka örnekte ise Kucoin Shares fiyatında yakım sonrasında arz miktarının azalması fiyatı pozitif yönde baskıladığı 2 numaralı grafikte anlaşılmaktadır. Yakım işleminin gerçekleştiği dönem eğer söz konusu kripto paraya spesifik talebin arttığı döneme denk gelmesi halinde hem arz miktarın azalması hem de “talep miktarının artması” nedeniyle fiyata çift yönlü pozitif etki sağlayacaktır.

Grafik 1: 3 Ekim tarihinde yakım işlemi gerçekleştirilen TWT grafiği

Coin yakmak nedir, faydaları nelerdir? Token (Coin) Burn ne işe yarar?

Grafik 2: 16 temmuz tarihinde yakım işlemi gerçekleştirilen Kucoin Shares grafiğiCoin yakmak nedir, faydaları nelerdir? Token (Coin) Burn ne işe yarar?

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.