Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Birçok kişi tarafından Atatürk’ün yaptırdığı camiler oldukça çok merak ediliyor. Özellikle Atatürk’ün Japonya’ya cami yaptırıp yaptırmadığı konusunu internette insanlar araştırıyor. Atatürk oldukça ileri görüşlü bir liderdi. Vizyonu ve ileri görüşlülüğü sayesinde bir ülkenin resmen küllerinden doğmasını sağlamış ve yeni bir ülke kurmuştur. Peki Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı?
Takip et
Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Birçok kişi tarafından internette Atatürk’ün yaptırmış olduğu camiler araştırılıyor. Atatürk’ün yaptırmış olduğu Dünya’nın birçok yerinde cami bulunmaktadır. Son zamanlarda bu camilerden biri olan Japonya’nın başkentinde yer alan yani Tokyo’da bulunan cami insanların oldukça çok dikkatini çekiyor.

Her ne kadar birçok kesim Atatürk’ün Japonya’da cami, yaptırdığını iddia etse de gerçek olan araştırmacılar ve tarihçilerin de belgelerle ispatladığı üzere Japonya’daki camii Atatürk yaptırmamıştır.

Bizler iki fikri de sizler için paylaşıyoruz fakat gerçek olan caminin tarihçesidir…

Atatürk Japonya’da cami yaptırdı iddiası

Bir iddiaya göre ise 1931 yılında Türkiye’ye gelip Atatürk’ü ziyaret eden (1932 yılında vefat eden) Japon Elçisi Torijori Yamada, Atatürk ile yaptığı görüşmede Türklerin Tokyo camiinin yapımına katkıda bulunmasını istemiştir. Yamada’nın bu isteğini geri çevirmeyen Atatürk, iddiaya göre Tokyo Camii’nin yapımına da katkıda bulunmuştur (Erdal Güven’in “Yumi-İstanbul’da Bir Geyşa, “Japon Kara Ejder Teşkilatı’ndan Kuvayı Milliye’ye”” başlıklı (belgesel) romanında Yamada’nın isteğiyle Atatürk’ün Tokyo Camii’nin yapımına katkıda bulunduğu iddiası yer almaktaymış. Ancak, ne cami sitesinde ne de cami sitesindeki Prof. Dr. Selçuk Esenbel’e ait “Türk-Japon İlişkilerinin Tarihi” başlıklı makalede ya da Türk-Japon ilişkilerinin geçmişine dair diğer makalelerde bu konuda bir atıf yer almamaktadır).

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Tokyo Camii’ni Atatürk’ün Yaptırdığı İddiası Doğruyu Yansıtmamaktadır

Tokyo Camii’ni Mustafa Kemal Atatürk’ün yaptırdığı iddia edilir. Ancak, bu iddia doğru değildir. Sunay Akın başta olmak üzere birçok kişi tarafından iddia edilenin aksine Tokyo Camii Mustafa Kemal Atatürk tarafından yaptırılmamıştır.

Caminin resmi tarihçesine bakıldığında 1935 yılında arsasının alındığı ve 1938 yılında inşa edildiği düşünüldüğünde, Atatürk’ün 1931 yılında var olmayan cami için maddi katkıda bulunması iddiası temelsiz kalmaktadır.

Tokyo Camii, tamamen ve sadece Atatürk tarafından yaptırılmamıştır. Atatürk’ün cami inşasına maddi kaynak sunduğuna dair iddialar vardır. Her ne kadar çok somut ve ikna edici olmasa da bu iddialar, Atatürk’ün cami inşasına maddi kaynak sunduğunu kabul etsek bile bu durum caminin Atatürk tarafından yaptırıldığı anlamına gelmez.

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Sabah Ezanının İlk Okunduğu Yer Tokyo Camisi mi?

Sabah ezanının dünyada ilk okunduğu caminin Tokyo Camii olduğu iddiasına genellikle bu caminin Mustafa Kemal Atatürk tarafından yaptırıldığı iddiası eşlik eder. Bu iddianın yaygınlık kazanmasının müsebbibi Sunay Akın’dır.

Sunay Akın’ın “Gezegenin en doğusunda sabah ezanının okunduğu ilk camiyi Mustafa Kemal Atatürk yaptırdı” iddiasıyla daha da yaygın hale gelmişti. “2010 yılında Japonya’ya gittiğimde Tokyo Camii’ni Atatürk’ün yaptırdığını öğrendim Japonlardan. Bunu anlattım ve bir gazete yazarı çıktı; böyle birşey yok dedi. Ben bir çalışma yaparken, eğer karşımdaki başka birşey söylüyorsa ben onu dinlerim. Onun dedikleri benim için önemlidir. Ama hadi canım canım böyle bir palavra yok demek bir kere bilimsel bir üslup değildir. Saygısızlığı içerir. Yeni bir kitap yazıyorum herşeyi orada göreceksiniz” diyen Sunay Akın konuya ilişkin hâlâ tatmin edici bir belge ya da kanıt ortaya koyamadı.

Sunay Akın’ın iddiasının aksine, Tokyo Camii Atatürk tarafından yaptırılmamıştır.

Tokyo Camii’nin internet sitesinde caminin tarihinin anlatıldığı bölümde Atatürk’ün adı dahi geçmemektedir.

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Caminin internet sitesinde, Tokyo Camii’nin 1938 senesinde yapıldığı bilgisi yer alır. Japon şirketlerinin yardımıyla Shibuya semtinde satın alınan araziye 1935 yılında bir okul binası yapılır ve bu okulun yanındaki arazi üzerine Tokyo Camii 1938 yılında inşa edilir. Yani, 1938 yılında Tokyo Camii Kazan Türklerinin önderliğinde Japon halkının da yardımlarıyla inşa edilir.

Zaman içerisinde hasar gören Tokyo binası camii 1986 yılında yıkılır ve akabinde cami ile okulun bulunduğu arazi, yeni bir cami yapılması şartıyla Türkiye Cumhuriyeti’ne hibe edilir. Mülkiyetin devletimize geçmesiyle birlikte Diyanet İşleri Başkanlığınca 1997 çalışmalar başlatılır, Tokyo Cami Vakfı kurulur. 30 Haziran 1998 günü başlayan inşa çalışmaları neticelenir ve yeni Tokyo Camii 30 Haziran 2000 tarihinde ibadete açılır.

Ahmet Uzunoğlu’nun Tokyo Camii adlı kitabında da caminin Atatürk tarafından yaptırıldığına dair bir bilgi yer almaz. Ancak kitapta, caminin 1938’deki açılış töreni sırasında camiye Japon bayrağı ile birlikte bir de Türk bayrağı asıldığı belirtilir.

Cami bizatihi ve tamamen Atatürk tarafından yaptırılsaydı, cami tarihçesine dair bir kaynakta mutlaka bir atfı yer alırdı. Hiçbir kaynakta ya da belgede bu iddiayı teyit eden tatmin edici bir bilgi ya da kanıt bulunamamıştır.

Ayrıca Tokyo Camisi de ülkedeki ilk cami değil, Türkiye Diyanet Vakfı’nın ansiklopedisinde yer alan bilgiye göre ülkedeki ilk cami olan Kobe Camisi 1935’te hizmete girmiş.

İddiaları Malumatfuruş da incelemiş ve yanlış olduğu sonucuna varmış.

Sonuç olarak iddia yanlış. Dünyada her sabah ilk ezanın okunduğu yer Japonya değil ve Tokyo’daki camiyi Mustafa Kemal Atatürk yaptırmadı. İddia bu haliyle yanlış bilginin en yaygın türlerinden biri olan uydurmaya örnek.

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

İlk ezan Japonya’da mı okunuyor

Gönderide yer alan, her sabah ilk ezanın Japonya’da okunduğu iddiası üzerine dünya haritası incelendiğinde en doğuda Japonya’nın olmadığını görmek mümkün. Koordinatlarını incelediğimizde Japonya’nın başkenti Tokyo’nun 139, Yeni Zelanda’nın başkenti Wellington’un ise 174 derece doğu meridyeninde bulunduğunu görüyoruz. Aralarında 35 meridyen olan bu iki ülkenin başkentleri arasında da 140 dakikalık saat zaman var. Wellington’un daha doğuda olduğunu göz önünde bulundurursak, Yeni Zelanda’da güneş Japonya’yla karşılaştırıldığında 2 saat 20 dakika daha erken doğuyor.

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Görmez de 2017’de yaptığı bir açıklamada, dünyada ezanın okunduğu ilk yerin Kamçatka olduğunu belirtirken bölgeye bir cami yapılacağı bilgisini paylaşmış.

Tokyo Camisi, en doğuda yer alan cami olmadığı gibi, yakın meridyenlerdeki en eski cami de değil. Avustralya’daki Central Adelaide Cami 1888 yılında, daha öncesinde de Marree Camisi inşa edilmiş. İkisi de Tokyo’daki camiden önce yapılıp ibadete açılmış.

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Tokyo Camii’nin Tarihçesi

1917 yılında Rusya’da meydan gelen Bolşevik İhtilali’nden sonra Orta Asya ülkelerinde yaşayan Müslümanlar çeşitli işkence ve zulümlere maruz kaldılar. Hayatlarını kurtarmak için o bölgede yaşayan müslümanlar başka ülkelere göç etmeye başladılar. Bir kısmı, Orta Asya’dan Sibirya demiryolu ile Mançurya’ya gelerek yerleşmiş, bir kısmı da küçük çaplı ticaret vesilesiyle Kore ve Japonya’ya yerleşmeye başlamıştır.

Ülkelerinden kaçıp Mançurya’ya yerleşen sığınmacıların pasaportları olmadığından başka ülkelere gitmek için vize alamıyorlardı. Ancak o dönem Japon hükümetinin 1.500 Yen teminat karşılığında vize verdiğini öğrendikten sonra, 1920’li yıllarda Mançurya’ya sığınan Kazan Türkleri Japonya’ya gelmeye başladılar.

Kazan Türkleri kısa zaman içerisinde Japonya’daki hayata ayak uydurdular. Özellikle Japonya’nın iklimi onlara hoş geldi. 1922 yılında Tokyo’da meydana gelen büyük depremden sonra, Amerikan Hükümeti Tokyo’daki yabancılara yardım için ülkesine davet etmesine, hatta Yokohama Limanı’na Özel gemi göndermesine rağmen Kazan Türkleri bu daveti kabul etmediler ve Japonya’dan ayrılmayı istemediler.

Japonya’ya ilk gelen Kazan Türkleri Kobe ve Tokyo şehirlerine yerleştiler. Tokyo da ilk yerleştikleri bölge ise Okuba semtidir. Abdulhay Kurban Ali (1890-1972)’nin Japonya’ya gelmesiyle Japonya’ya gelen Kazan Türkleri daha organize olmaya başladılar ve 1922 yılında Abdulhay Kurban Ali’nin başkanlığında Mehalle-i İslamiyye adıyla bir dernek kurdular. Kazan Türklerinin T.C. vatandaşı olmasından sonra, 1953 yılında, bu derneğin adı Tokyo Türk Derneği olarak değişmiştir.

1933 yılında Abdurreşid İbrahim’in Japonya’ya gelmesi, Japonya’ya sığınan Kazan Türkleri için ikinci bir dönüm noktası olmuştur. Zira Abdurreşid İbrahim bu tarihten önce Japonya’ya yaptlığı seyahatler esnasında bir çok Japon devlet adamıyla tanışmış ve dostluk kurmuştur. Bu ilişkiler çerçevesinde, Kazan Türklerinin hayatını daha da kolaylaşmıştır. Abdurreşid İbrahim 1944 yılında Tokyo da vefat etmiş olup, Tamareien Mezarlığı’nda medfundur.

Kazan Türkleri giderek artan çocukların eğitim ihtiyacını karşılamak için 1927 yılında Japon Hükümetine okul açmak için müracaat ettiler. Alınan izinden sonra, Shinokubo semtinde bir bina kiralayarak 1928 yılında Mekteb-i İslamiye adıyla bir okul açtılar. Ayrıca bu binanın bir bölümünü mescid olarak da kullandılar. 1931 yılında Tomigaya semtinde bir bina alınarak okul binası buraya taşındı. Mektebi İslamiye’de öğrenciler Türk ve Tatar hocalardan Türkçe, Tatarca, İngilizce ve Rusça öğreniyorlar, ilkokul müfredatındaki bütün dersleri de Japonca okuyorlardı. Okulda, milli ve manevi duyguların çocuklara aktarılması için çeşitli aktiviteler düzenliyorlardı. Tiyatro oyunları bu gaye ile gerçekleştirilen faaliyetlerin bir çeşidi idi.

Daha sonra birkaç Japon şirketlerinin yardımı ile Shibuya semtindeki bir arazi satın alındı ve bu araziye 1935 yılında okul binası yapılarak, okul Tomigaya’dan buraya taşındı. 1938 yılında ise okulun yanındaki arazi üzerine Tokyo Camii inşa edildi.

Festive Scene of Kazan-Turks in Japan, 1920’s.Kazan Turk children giving a prayer, 1920′s.Inauguration ceremony of the old Tokyo Camii.
Dome and Minaret of old Tokyo Camii.Aynan Safa, Imam of Tokyo Camii.Scenes from reconstruction of Tokyo Camii
Müslümanların dini ve sosyal ihtiyaçlarını karşılayan Tokyo Camii’nde zamanla çeşitle hasarlar meydana gelmeye başladı. 1986 yılında Cami binası yıkıldı. Daha sonra cami ve okulun bulunduğu arazi, cami yapılması şartı ile T.C. Devleti’ne hibe edildi.
Tokyo Camii’nde aşağıda isimleri yer alan İmam Hatipler görev yapmışlardır:

Abdulhay Kurban Ali Tokyo camii’nin ilk imamı’dir.
Abdurreşit İbrahim (1938 ila 1343 yılları arası)
Türkistanlı Emin İslami (1943 ila 1950 yılları arası)
Şerifullah Miftahuddin (1950 ila 1969 yılları arası)
Aynan Safa (1969 ila 1983 yılları arası)
Hüseyin Baş (1979 ila 1983 yılları arası)

Cemil Ayaz (2000 ~ 2004)
Ensari Yenitürk (2004 ~ 2011)
Murat Çevik (2011 ~ 2012)
Nurullah Ayaz
Muhammet Rasit Alas
Muhammet Rifat Cinar

Arsa mülkiyetinin T.C. Devleti’ne geçmesinin ardından 1997 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı’nda bir çalışma başlatılarak Tokyo Cami Vakfı kurulmuştur. Vakıf Kurucuları arasında dönemin Diyanet İşleri Başkanı M. Nuri Yılmaz, Diyanet İşleri Bşk. Yrd. Sami Uslu, Diyanet İşleri Başkanlığı Emekli 1. Hukuk Müşavirleri Ahmet Uzunoğlu ile Şemsettin Yazırlı yer almıştır. Daha sonra 30 Haziran 1998 tarihinde caminin temeli atılarak, iki yılda tamamlanmış ve cami 30 Haziran 2000 tarihinde ibadete açılmıştır.

Atatürk Japonya’ya cami yaptırdı mı? Tokyo Cami Tarihçesi

Cami açılışını Devlet Bakanı Fikret Ünlü, Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz ve Tokyo Büyükelçisi Yaman Başkut yapmıştır. Açılışa Japon hükümet temsilcisi, Shibuya Belediye Başkanı, İslam Ülkeleri Büyükelçileri, Türk ve Japon basın mensupları, Japonya’da İslami faaliyet gösteren dernek temsilcileri ve büyük bir cemmat topluluğu katılmıştır.

Maddi-manevi pek çok zorluğun üstesinden gelip Tokyo Camii’nin yeniden vücut bulmasında emeği geçen tüm şahısları şükranla anıyor, ahirete irtihal edenlere Cenab-ı Hak’tan rahmet diliyoruz.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.