Aşı pasaportunun ayrıntıları gelmeye başladı!

Uluslararası seyahatlerin önünü açması beklenen aşı pasaportu AB’nin gündemine geldi. Köklü bilim topluluğu Kraliyet Cemiyeti, 12 kriter tespit ederken Dünya Sağlık Örgütü de uyarılarda bulundu. Peki aşı pasaportu nasıl olacak, ne işe yarayacak?
Takip et
Aşı pasaportunun ayrıntıları gelmeye başladı!
  • Yazdir
  • Arttir - Azalt
  • Yorum 0

Birleşik Krallık’ın ve dünyanın en köklü bilim topluluklarından biri olan tarihi 1600’lü senelere dayanan Kraliyet Cemiyeti (Royal Society) ‘aşı pasaportu’ ile alakalı tespit edilmesi için 12 kriter iddia etti.

Aşı pasaportu: Kişinin aşı olduğunu belgelemesini sağlayacak olan aşı pasaportu ile uluslararası seyahatlerin mümkün olacağı öngörülüyor. Bununla beraber bu sertifikaların yerel yönetimler tarafından da kullanılması bekleniyor. Aşı sertifikasına sahip insanların bazı kısıtlamalardan muaf tutulabileceği de gündemde.

Tarihte Robert Hooke, Isaac Newton ve Michael Faraday gibi mühim bilim insanlarının da yolunun mensubu olduğu cemiyet, Acil Vaziyet Görevlendirmelerinde Bilim: Covid-19 (SET-C) isimli bir rapor yayınlayarak izlenmesi gereken yolu belirledi.

TEMEL ZORLUK…

Raporda öte yandan bu süreçte karşılaşılabilecek zorluklara da yer verildi. Temel zorluk olarak pasaportun geçerlilik süresinin nasıl belirleneceği gösterildi. Genetik varyantlar, koruyucu bağışıklık süresi ve virüsün bulaşmasını önlemede aşıların etkinliği gibi konularda daha çok bilgiye ihtiyaç duyulduğu aktarıldı.

Aşı pasaportunun ayrıntıları gelmeye başladı!

Aşı pasaportunun ya da aşı sertifikasının nasıl olacağı, neye benzeyeceği gibi sorular da yanıt bulmayı beklerken esas endişe şu an aşıların dünya genelinde vakalara etkisi olarak ön plana çıkıyor. AB ise dijital aşı pasaportu uygulamasına başladı. (Fotoğraf: iStock)

Vurgulanan öbür konular ise birbiriyle uyumlu ve problemsiz çalışan bir sisteme sahip olmanın yaratacağı teknik fırsatlar ve tespit edilmesi gereken yasal ve etik standartlar oldu.

‘NE MAKSATLA KULLANILACAK?’

Oxford Üniversitesi Leverhulme Demografik Bilimler Merkezi Direktörü ve raporun başyazarı Prof. Dr. Melinda Mills, “Aşı pasaportunun ne maksatla kullanılacağını anlamak aklımızdaki temel soru işareti” şeklinde konuştu ve ekledi: “Uluslararası seyahate imkan sağlayacak, kelimenin tam manasıyla bir ‘pasaport’ mu yoksa, ülke içi seyahatlerde kullanılacak ve kısıtlamalar süresince sahiplerine belirli özgürlükler sağlayacak olan bir şey mi olacak?”

Prof. Dr. Mills öte yandan “Amaçlanan kullanım, yasal ve etik problemler üstünde büyük bir etki sahibi olacak. Bu konu derinlemesine araştırılmalı zira bahsettiğimiz problemler fark etmeden büyüyebilir ve mevcut eşitsizlikler daha da genişleyebilir” uyarısında bulundu.

Prof. Dr. Mills: “Uluslararası standardizasyon ise mühim olduğunu düşündüğümüz bir öbür kriter fakat görüyoruz ki bazı ülkeler seyahatlere, belli etkinliklere katılmaya imkan sağlayan aşı sertifikaları sunuyor. Bağışıklık biliminden veri gizliliğine, teknik zorluklara, etiğe ve pasaportun kullanımının yasallığına kadar aşı pasaportunun bütün boyutları ile ilgili daha geniş bir münakaşa alanına ihtiyacımız var.”

Kraliyet Cemiyeti, aşı pasaportunun nasıl olması gerektiğini belirtirken, uygulamada hükümetlerin izlemesi gereken etik ve teknik yolların da altını çizdi.

İşte 359 senelik Kraliyet Cemiyeti’nin tespit ettiği 12 kriter:

1. Covid-19 bağışıklığına yönelik ölçütlerin karşılanması

2. Aşılar arasındaki etkinlik farklılıklarına ve ortaya çıkan varyantlara karşı etkinliklerde görülecek değişime uyumlu hale getirilmeli

3. Uluslararası standartlara uygun olmalı

4. Doğrulanabilir kimlik bilgileri içermeli

5. Kullanım alanı net bir biçimde tanımlanmalı

6. Beraber çalışabilecek teknolojiler platform olarak baz alınmalı

7. Kişisel veriler güvende tutulmalı

8. Taşınabilir olmalı

9. Bireyler ve hükümetler için fiyat açısından ulaşılabilir olmalı

10. Yasal standartlar karşılanmalı

11. Etik standartlar karşılanmalı

12. Pasaport sahiplerinin anlayabileceği, kabul edilebilir kullanım şartları sağlanmalı

‘SAĞLIKTAN ÖDÜN VERMEDEN’

Oxford Üniversitesi Zooloji Bölümü’nde Epidemiyoloji Profesörü Christopher Dye ise aşı pasaportu ile ilgili şunları belirtti: “Bireylerin sağlığı ve halk sağlığından ödün vermeden, seyahat de dahil olmak üzere Covid-19 öncesi aktivitelere dönmeye izin verecek etkili bir aşı pasaportu sistemi, bir dizi talepkar kriteri karşılamalı fakat bu uygulanamaz bir sistem değil.”

Prof. Dr. Dye, Başyazar Mills gibi bağışıklık problemi, etik ve yasal problemler gibi netleştirilmesi gereken sorunların altını çizerken bu süreçler hakkında olarak pozitif adımlar atıldığını da vurguladı. “Henüz istediğimiz noktaya varmadık fakat bu alanların büyük bir kısmında devasa ilerlemeler de kaydedildi” diyen Prof. Dr. Dye, “Hâlâ her bir aşının, enfeksiyon ile bulaşı önlemede ne kadar etkili olduğu ve bağışıklığın ne kadar uzun süreceği ile ilgili veri topluyoruz” ifadelerini kullandı.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN DA DEĞİNMİŞTİ

Türkiye’de ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Yunanistan’ın AB ülkelerinde ‘aşı pasaportu’ uygulanması önerisi ile ilgili konuşmuş ve şunları belirtmişti:

Özellikle uluslar arası diplomasi noktasında değerlendireceğimiz bir konu. Şu anda Yunanistan bu şekilde şeklinde konuştu diyerek bu şekilde olacak diyerek şey yok. Bunu bizim de her şeyden önce Dışişleri teşkilatımızla masaya yatırıp konuşmamız gerekir, nedir, ne değildir diyerek” ifadelerini kullanmıştı.

AB’DE DE GÜNDEM AŞI PASAPORTU

Bütün bunların yanında Reuters’ın geçtiği habere göre, bugün (25 Ocak) Avrupa Birliği liderleri, aşı sertifikası üstüne çalışmalara başlanmasına onay verecek. Turizm gelirlerine bağımlı Güney Avrupa bölgesinde ekonomiyi canlandırmak için, en azından AB ülkelerini kapsayacak bir aşı pasaportu uygulamasının oldukça mühim olduğunun altı çiziliyor.

Yetkililer AB’nin bu konu ile ilgili Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği, OECD ve Dünya Sağlık Örgütü ile ortak çalıştığını aktardı.

Aşı pasaportunun ayrıntıları gelmeye başladı!

Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus (Fotoğraf: Reuters)

DSÖ’DEN KRİTİK UYARI

DSÖ, “Yerel otoriteler halk sağlığı tedbirlerine öncelik vermeye devam etmelidir” vurgusu yaparken Kraliyet Cemiyeti’nin raporunu destekler özellikte, aşının virüs ile mutasyonlara karşı etkinliği ve bulaşmayı engellemesi ile ilgili bilinmeyen kritik veriler olduğu vurgusunu yaptı.

DSÖ bu sebeple aşı pasaportu yahut aşı sertifikası verilen kişilerin vakaları düşürmek için uygulanan seyahat kısıtlamalarından henüz muaf tutulmaması gerektiğini söyledi. Fakat konuyla alakalı özellikle turizm gelirleri sekteye uğrayan Yunanistan ve İspanya’nın baskı yaptığı gelen bilgiler arasında.

Benzer Haberler
Yorum Yap
Yorumlar (0)
Henuz hic yorum yapilmamis, ilk siz yapin.